Giáo dục & dạy con

Vấn đề không phải là có vi phạm nhân quyền theo quy ước quốc tế hay không mà là cách thể hiện tình yêu thương và trí tuệ trong giáo dục như thế nào. Chúng ta đã nhầm lẫn giáo dục với nhồi nhét kiến thức. Giáo dục là giúp con em chúng ta biết nhận thức đúng tốt, hơn là chỉ trang bị cho các em những kiến thức khô khan không thực dụng. Đó là lý do vì sao các em chán học! Ngày nay đã có những nền giáo dục tiên tiến giúp học sinh sinh viên phát huy khả năng nhận thức sáng tạo không những trên phương diện quan sát, tư duy mà còn trên lãnh vực ứng xử với hoàn cảnh thực tế của đời sống. Giáo dục để đào tạo phẩm chất sống cho con người chứ không phải là lập trình cho một cái máy, cho một robot. Chúng ta muốn biến con em mình trở thành những công cụ biết làm giàu, biết leo thang địa vị, danh vọng... để làm rạng rỡ gia môn, chứ không phải giúp con em biết sống cho ra người.

Con em chúng ta trở thành nạn nhân của những tham vọng mà bậc phụ huynh khao khát hơn là giúp các em biết thừa kế và phát huy văn hóa của bậc cha ông, đồng thời biết nhận ra vẻ đẹp của cuộc sống chân thực, giản dị nhưng vô cùng phong phú. Nếu các em được giáo dục theo hướng đó thì chắc chắn các em sẽ vô cùng say mê hứng thú trong việc học hành, các em sẽ thích đến trường, thích khám phá thực địa hơn là phải ở nhà học "gạo". Chúng ta đã giết chết cảm hứng khám phá chân lý của các em thì làm sao các em không chai lỳ với những lời trách mắng hay roi vọt. Vì bậc phụ huynh chỉ muốn ép con em làm theo ý mình nên roi vọt đã trở thành vi phạm nhân quyền. Nhưng tuân thủ nhân quyền một cách cứng nhắc thì lắm khi còn tệ hại hơn! Roi vọt hay trách mắng đúng chỗ đúng liều thì cũng là một trong những biện pháp giáo dục hữu hiệu nếu như được sử dụng với tình thương yêu và trí tuệ nghĩa là phải thật sự hợp tình hợp lý. Vậy muốn giáo dục con em chúng ta cần phải có tình thương yêu và trí tuệ. Đó cũng chính là thái độ ứng dụng của thiền, của sống tùy duyên thuận pháp vô ngã vị tha.

Mềm mỏng hay roi vọt đều chỉ là biện pháp ứng xử. Quan trọng không phải ở biện pháp mà ở sự nhận thức đúng. Có nhận thức đúng thì ứng xử mới đúng. Con nên lắng nghe, quan sát, chiêm nghiệm, học hỏi nơi cháu sâu sát hơn nữa với tâm thương yêu và sáng suốt. Nghệ thuật làm mẹ không phải chỉ là nuôi dạy con mà chính là học ở con nhiều hơn. Vì có hiểu được con thì mới thương yêu, thông cảm và nuôi dạy đúng. Cha mẹ thường chủ quan cho mình là người lớn mà nhất nhất con cái phải vâng lời nên không học được gì từ con cái. Học con cái cũng chính là học lại bản thân mình.

Con đừng bắt con cái cung kính Tam Bảo, vì dù nó có vâng lời thì cũng chỉ tạo ra cho nó một khái niệm mà thôi. Hãy gợi ý cho nó biết tự nhận thức đúng chứ không nên gò ép. Khi nó biết nhận thức đúng thì hành vi sẽ đúng, và như vậy mới thực sự là sống theo Phật Pháp, chứ không phải chỉ là niềm tin theo truyền thống gia đình Đạo Phật. Ở chùa Bửu Long có sinh hoạt thiếu nhi mỗi buổi chiều chủ nhật, con có thể đưa cháu đến tham gia sinh hoạt vui chơi trong điều kiện tốt để cháu thấm nhuần dần dần.

Để chia sẻ con thử hỏi xem cháu sợ là cụ thể sợ những điều gì rồi tháo gỡ cho cháu từng vấn đề một, biết đâu qua đó cháu lại thấy ra được nhiều điều. Thường trẻ thơ giàu óc tưởng tượng và hay sợ những điều chưa biết, nhưng cũng nhờ động cơ ấy mà trẻ mới thích tò mò khám phá sự thật. Giống như các bé sợ ma nhung lại thích kể chuyện ma vậy. Đó là những ẩn số bí mật của pháp mà ai sinh ra trên đời cũng phải trải nghiệm để khám phá ra thông số của cuộc đời. Hãy kiên nhẫn, vì dạy dỗ hướng dẫn cho con cái cũng chính là bài học khám phá của người làm cha mẹ.