Q: Thưa Thầy,<p Con sống ở Mỹ, đọc qua trang Web, con vô cùng kính trọng sự thấm nhuần giáo lý của Thầy.<p Con không hiểu những chữ sau:<p Liễu tri,<p Triền phược,<p Phóng dật.<p Cám ơn Thầy.

Liễu tri (Àjànàti): Biết bằng trí tuệ đã viên mãn của bậc Thánh. Triền phược hay Kiết sử (Samyojana): Những yếu tố trói buộc ngăn ngại tâm giác ngộ giải thoát. Phóng dật (Pamàda): Trạng thái tâm (tâm sở) bị thu hút hay buông theo những hấp dẫn bên ngoài, ngược lại với tinh tấn hay không phóng dật là trở về với thực tại.

Q: Con kính đảnh lễ Thầy, con cám ơn Thầy đã cho con những lời khuyên hữu ích! <p Con có một ý muốn hỏi Thầy, mong Thầy chỉ cho con.<p Con thấy trong Tam Tạng có nói đến những bậc Thánh chứng đắc Tứ tuệ phân tích, chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế, Niết Bàn. Nếu một người chỉ biết vô thường, khổ, vô ngã... trên khái niệm của người đi trước mà không tự trải nghiệm để thấy sự thật thì chưa phải là người chứng ngộ. Còn một người đã trải nghiệm, thực tế thấy được vô thường, khổ, vô ngã... thì cái thấy đó chính là đắc Tứ tuệ phân tích, chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế phải không thưa thầy?<p

Đúng là nếu chỉ hiểu vô thường, khổ, vô ngã qua khái niệm và kiến thức thì chưa phải là chứng ngộ tam tướng. Nhưng trải nghiêm thực tế mà thấy được tam tướng của thực tánh pháp thì đúng là có thực chứng nhưng chứng ở nhiều mức độ khác nhau: 1) Chỉ mới chứng từ tuệ thứ nhất đến tuệ thứ 11. 2) Chứng từ Sơ quả đến Tam quả. 3) Chúng Tứ quả với phiền não tận. 4) Chứng Tứ quả với tam minh. 5) Chúng Tứ quả với lục thông. 6) Chứng Tứ quả với bốn tuệ phân tích (Tứ vô ngại giải). Tất cả tuệ đạo tuệ quả đều có chứng ngộ Tứ Thánh Đế nhưng không phải đều chứng tứ tuệ phân tích.

Question 1

Chào Thầy! Con có vấn đề sau đây rất mong thầy hoan hỉ giúp con hiểu rõ hơn!

Trong Kinh Niệm Xứ đức Phật đưa ra 4 đối tượng thiền quán: thân, thọ, tâm, pháp. Chữ Pháp ở đây có nghĩa là gì vậy Thầy? Trong đạo Phật có nói nhiều đến từ Pháp, vậy nó có giống với từ pháp trong Kinh Niệm Xứ không?
Chỉ cần quán sát 4 đối tượng thiền này là có thể giúp thiền sinh đến giác ngộ giải thoát phải không thầy hay chỉ phát triển được định ở mức độ tuệ thứ 4 (Tuệ sanh diệt) chứ chưa thể giác ngộ?
Trong kinh điển có nhắc đến từ Sát-na, vậy nó có nghĩa là gì ạ?

Con là người chỉ mới tìm hiểu về đạo rất mong thầy giúp con rõ hơn.

Accepted Answer

Chữ pháp rất nhiều nghĩa: Pháp là bản chất hay nguyên lý vận hành của muôn loài vạn vật, pháp là hiện tướng của mọi sự mọi vật, Pháp là lời Phật dạy, pháp là đối tượng nội tại của ý, pháp là một trong 4 niệm xứ. Tất nhiên tùy theo chỗ dùng mà nghĩa của chữ pháp mỗi nơi mỗi khác. Pháp trong Tứ Niệm Xứ là: 5 triền cái, ngũ uẩn, 12 xứ, 7 giác chi, 4 Diệu Đế, nói cho dễ hiểu là những gì có mặt trong sự vận hành tương giao của thân-tâm-cảnh.
Đừng nói là 4 niệm xứ, chỉ cần một phần của pháp xứ như khi mắt thấy sắc (trong 12 xứ) mà chỉ thuần tánh thấy rỗng lặng trong sáng, bặt dứt không còn cái ta ảo tưởng thì ngay đó đã hoàn toàn giác ngộ giải thoát rồi, như trường hợp ông Bahiya chẳng hạn. Ngay khi mở đầu bài kinh Tứ Niệm Xứ chình đức Phật khẳng định mục đích của pháp hành này là Niết-bàn, thì ai nói là chỉ dừng lại ở tuệ thứ 4? Có lẽ người ta hiểu lầm rằng đến tuệ này có một số ấn chứng do hiệu ứng phụ của yếu tố định lấn lướt khiến hành giả ham thích mà đình trệ nên đã trở thành chướng ngại cho các tuệ tiếp theo, chứ không phải hành Tứ Niệm Xứ chỉ đạt tới đó.
Sát-na là đơn vị chớp nhoáng (thời) cực nhỏ (vị) nhưng có đủ 3 yếu tính sinh - trụ - diệt (tính) của pháp.

Con nên vào các mục Thư Viện để đọc thêm kinh sách, vào Pháp Thoại để nghe giảng thiền v.v... thì mới có nhận thức đầy đủ hơn về giáo lý đức Phật. Con chỉ hỏi ngang một vài từ như thế thì dù thầy có giải thích cũng chẳng đi tới đâu cả.

Question 2

Thưa Thầy,<p Con sống ở Mỹ, đọc qua trang Web, con vô cùng kính trọng sự thấm nhuần giáo lý của Thầy.<p Con không hiểu những chữ sau:<p Liễu tri,<p Triền phược,<p Phóng dật.<p Cám ơn Thầy.

Accepted Answer

Liễu tri (Àjànàti): Biết bằng trí tuệ đã viên mãn của bậc Thánh.
Triền phược hay Kiết sử (Samyojana): Những yếu tố trói buộc ngăn ngại tâm giác ngộ giải thoát.
Phóng dật (Pamàda): Trạng thái tâm (tâm sở) bị thu hút hay buông theo những hấp dẫn bên ngoài, ngược lại với tinh tấn hay không phóng dật là trở về với thực tại.

Question 3

Con kính đảnh lễ Thầy, con cám ơn Thầy đã cho con những lời khuyên hữu ích!

Con có một ý muốn hỏi Thầy, mong Thầy chỉ cho con.

Con thấy trong Tam Tạng có nói đến những bậc Thánh chứng đắc Tứ tuệ phân tích, chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế, Niết Bàn. Nếu một người chỉ biết vô thường, khổ, vô ngã... trên khái niệm của người đi trước mà không tự trải nghiệm để thấy sự thật thì chưa phải là người chứng ngộ. Còn một người đã trải nghiệm, thực tế thấy được vô thường, khổ, vô ngã... thì cái thấy đó chính là đắc Tứ tuệ phân tích, chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế phải không thưa thầy?

Accepted Answer

Đúng là nếu chỉ hiểu vô thường, khổ, vô ngã qua khái niệm và kiến thức thì chưa phải là chứng ngộ tam tướng. Nhưng trải nghiêm thực tế mà thấy được tam tướng của thực tánh pháp thì đúng là có thực chứng nhưng chứng ở nhiều mức độ khác nhau:

Chỉ mới chứng từ tuệ thứ nhất đến tuệ thứ 11.
Chứng từ Sơ quả đến Tam quả.
Chúng Tứ quả với phiền não tận.
Chứng Tứ quả với tam minh.
Chúng Tứ quả với lục thông.
Chứng Tứ quả với bốn tuệ phân tích (Tứ vô ngại giải).

Tất cả tuệ đạo tuệ quả đều có chứng ngộ Tứ Thánh Đế nhưng không phải đều chứng tứ tuệ phân tích.