Kính Bạch quý chư tăng, chư ni. Con là một phật tử ở miền Bắc, hiện đang sinh hoạt tại thiền viện Sùng Phúc theo dòng thiền Trúc Lâm. Hiện nay quá trình tu tập của con mới ở buổi ban đầu. Ngoài Hà Nội, hầu như không có đạo tràng, chùa nào theo Phật giáo Nguyên thủy cả. Lòng con muốn hướng tu tập theo Phật giáo Nguyên thủy. Con đã thỉnh được một đĩa DVD về Phật giáo Nguyên thủy khá đầy đủ. Tuy nhiên, con vẫn mơ hồ không biết thực hiện thế nào. Con kính mong quý chư tăng, chư ni giải quyết cho con vài thắc mắc sau: 1) Đối với Phật tử tại gia như con, trong một ngày con nên thực hiện những gì, vào thời gian như thế nào? 2) Hiện tại, con đang tìm hiểu kinh Pháp Cú, kinh Đại Niệm Xứ. Con nghĩ đây là hai bộ kinh quan trọng. Khởi đầu của con như vậy đúng chưa ạ? Con mới bước đầu học Phật, được nghe giảng pháp trực tiếp hay qua băng đĩa cũng tương đối nhiều, tuy vậy, con muốn tự mình tìm hiểu, nâng cao sự hiểu biết Phật pháp sâu hơn. Con nên thực hiện tuần tự ra sao. 3) Trước khi thọ trai (ăn cơm - con dùng bữa tại nhà), con nên thực hiện các lễ nghi như thế nào? Các nghi lễ trong Phật giáo Nguyên thủy khác biệt so với các nghi lễ của Phật giáo Đại thừa, khi sinh hoạt ở các chùa ngoài này, con có nên hành lễ theo cách của Phật giáo Nguyên thủy không hay cũng theo lễ tại đó? 4) Nhà con có không gian rất chật hẹp, mẹ con cũng là Phật tử muốn thờ Phật nhưng sợ không trang nghiêm nên không thờ nữa. Con muốn hỏi việc đọc kinh hàng ngày thì con phải thực hiện ngoài chùa sao. 5) Trong các bài kinh, khóa lễ, có phần chữ Pali, con không thể đọc được chữ Pali, nếu không đọc phần chữ Pali, chỉ đọc phần nghĩa, phần dịch theo tiếng việt, liệu con có mắc tội, sai pháp gì không? 6) Câu cuối thế này, con được các thầy tại thiền viện Sùng Phúc hướng dẫn như vậy, con lại thực hiện theo các pháp của Phật giáo Nguyên thủy liệu con có tội gì không? Con xin thành kính tri ân chư tăng, chư ni. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Thầy cũng mới từ Hà Nội về. Theo lịch hàng năm thầy ra Hà Nội khoảng cuối tháng 3 hoặc đầu tháng 4 DL để hướng dẫn tu tập cho một số đạo tràng miền Bắc, rất tiếc không gặp đạo hữu để trực tiếp trao đổi về việc tu học. Sau đây thầy xin trả lời những câu hỏi của đạo hữu:
- Người Phật tử tại gia cơ bản là giữ Tam Quy Ngũ Giới. Quy y Phật là sống theo Tính Giác của Phật, nghĩa là thường hành động, nói năng, suy nghĩ một cách sáng suốt. Quy y Pháp là sống theo Sự Thật của Pháp, nghĩa là thường hành động, nói năng, suy nghĩ một cách trầm tỉnh. Quy y Tăng là sống theo Chánh Hạnh của Tăng, nghĩa là thường hành động, nói năng, suy nghĩ một cách trong lành hiền thiện.
Nói cách khác là thường thể hiện sự sáng suốt, định tỉnh, trong lành trong bố thí, trì giới, tham thiền (hoặc niệm Phật), lễ bái, cúng dường, phục vụ, nghe pháp, nói pháp, hồi hướng công đức, tùy hỷ công đức, và thường điều chỉnh tri kiến cho cho đúng theo Chánh Pháp. Nhờ vậy những đức tính như tinh tấn, nhẫn nhục, nhu hòa, từ bi, hỷ xả, xả kỷ vị tha v.v... ngày càng phát huy trên đường giác ngộ giải thoát, tự giác giác tha.
Kệ Pháp Cú và Kinh Tứ Niệm Xứ đúng là hai kinh mang lại nhiều lợi ích cho pháp học và pháp hành của đạo hữu. Tứ Diệu Đế cũng chính là cốt lõi của Phật Pháp, đạo hữu nên nghiên cứu thật kỹ lưỡng. Phải có tri kiến chân chính xác thực nhất về Phật Pháp rồi sau đọc thêm mới không bị lạc hướng. Đạo hữu chọn như vậy là rất đúng. Chúc mừng.
Khi ăn chủ yếu là giữ tâm thế nào đừng để cho tham đắm trong ăn uống. Muốn vậy, không cần nghi lễ phức tạp mà chỉ cần:
Thường sáng suốt biết mình, không nên vui đùa cười nói làm mất chánh niệm tỉnh giác.
Nên quán tưởng sự bất tịnh của món ăn.
Nhớ ơn nguồn cung cấp sự sống cho mình.
Tập ăn uống dễ dàng, giản dị, không nên đòi hỏi theo sự ham thích của mình.
Nếu không có điều kiện để thờ Phật và chỗ đọc kinh trong nhà thì không đọc cũng chẳng sao. Nếu đạo hữu thích đọc kinh thì trước khi ngủ hoặc sau khi thức dậy có thể ngồi trên giường tụng kinh thầm cũng được. Tụng kinh chủ yếu để giúp phát triển tâm cung kính, chân thành, thanh tịnh, và thâm nhập đạo lý trong lời kinh. Vậy thành tâm là chính chứ không cần hình thức và quá nhiều nghi lễ rườm rà.
Nếu chưa có ai hướng dẫn đọc tụng kinh Pali thì không nên tự đọc sai về sau khó sửa. Đọc tụng kinh đã dịch ra tiềng Việt tốt hơn.
Thực ra, trong cốt lõi Phật giáo chỉ có một, chia ra nhiều pháp môn chỉ để đáp ứng căn cơ trình độ của nhiều người. Vậy đạo hữu có quyền chọn tông môn thích hợp với mình để tu học, miễn sao đúng chánh Pháp là được. Phật giáo Nguyên Thủy ít lai tạp, còn giữ được những lời dạy uyên nguyên của đức Phật, nếu đạo hữu có duyên chọn tu tập theo Phật giáo Nguyên Thủy thì khả năng bị sai gốc chánh Pháp rất ít. Đó là quyền chọn lựa của đạo hữu, thầy chỉ giới thiệu chứ không có quyền hướng đạo hữu về tông môn nào.
Khi đạo hữu đã chọn một tông môn thích hợp thì nên lấy đó làm gốc cho việc tu học của mình, không nên bắt cá hai tay. Tuy nhiên, việc nghiên cứu học hỏi thì đạo hữu có quyền tham cứu thêm các tông phái khác để cái nhìn không chủ quan cục bộ. Chúc đạo hữu thành công trong việc chọn đường tu cho mình.