Nguyên lý tu tập

Khi con thực sự sáng suốt, định tĩnh, trong lành một cách tự nhiên thì an lạc tự đến. Nhưng khi con cố gắng lặp lại sự an lạc đó thì bản ngã đã xen vào, lúc đó khó có được an lạc thật sự, và nếu có thì đó cũng chỉ là an lạc của bản ngã, nghĩa là không thật sự an lạc mà chỉ là một sự thoả mãn tham ái mà thôi. An lạc là thứ yếu, Thấy thực tại mới giác ngộ, giác ngộ mới an lạc giải thoát, chứ an lạc không phải là trạng thái sở đắc. Dù con đang phiền não khổ đau nhưng đủ sáng suốt, định tĩnh, trong lành để thấy thực tánh của phiền não khổ đau ấy, thì trong con không còn sự chọn lựa và đối kháng, nên không có tham ái, không bị căng thẳng, nghĩa là tâm vẫn an bình trong hiện tại, đó mới thật sự là an lạc. Con nhớ là chỉ thấy pháp thôi, đừng khởi tâm tìm kiếm lý tưởng để trở thành. Đó là bí quyết sống vô ngã thuận pháp.

Con là bác sĩ thuộc giới trí thức, nên thầy tin là con không đến với Đạo Phật chỉ với đức tin mà còn phải đầy đủ tín, tấn, niệm, định, tuệ. Đi chùa hay ở nhà t con thấy sao thích hợp cho sinh hoạt đời sống thực tế của con là được. Mọi việc nên tùy duyên không nên nhất định phải thế này hay thế khác. Cái gì thấy đúng thì làm, thấy sai thì sửa, vạn pháp là vô thường, không nên tạo ra cá tính hay phong cách riêng trong một nếp sinh hoạt tự mình hay do ai định sẵn. Vì như thế hữu ý hay vô tình rơi vào qui trình của bản ngã.

Việc thiền tập định tuệ hay chỉ quán thì con đã nghe thầy giảng rất kỹ ở Sydney vào cuối năm 2009 rồi. Thầy chỉ nhắc lại là định và tuệ luôn đi đôi không thể tách rời được. Ngay trong đời sống hàng ngày con biết sử dụng 3 yếu tố thận trọng, chú tâm, quan sát một cách nhuần nhuyễn tức là đã thực hành giới định tuệ đồng thời. Thiếu một trong 3 yếu tố trên thì sự tu tập sẽ mất thăng bằng, khó có thể giác ngộ giải thoát được. Cũng vậy, tín, tấn, niệm, định, tuệ luôn đi chung và phải thật quân bình, chỉ cần một trong 5 nền tảng đó quá mạnh hay quá yếu thì sự tu tập liền mất thế thăng bằng.

Thấy biết như chân như thật, rõ ràng và trực tiếp là nguyên lý cốt lõi của thiền. Trong Thiền Tông thấy được nguyên lý này gọi là ngộ hay kiến tánh. Thiền Vipassanà gọi là tuệ thấy thực tánh pháp. Vậy người nào có khả năng thấy biết trực tiếp ngay trên thân, thọ, tâm, pháp thì người ấy không cần phải mất thời gian rèn tập qua phương pháp nào cả. Tất nhiên, người không có cách nào thấy pháp một cách trực tiếp thì đành phải đi lòng vòng theo phương pháp. Phương pháp cũng tốt miễn là đừng kẹt vào đó là được. Thường thì người ta bị kẹt vào phương pháp nên lúc đầu phương pháp rất hữu ích, nhưng về sau bị trì trệ không tiến được nữa.

Con là bác sĩ hẳn biết rất rõ điều này. Một người mạnh khỏe không cần dùng thuốc bổ, chỉ cần biết ăn uống và hoạt động điều hòa tự nhiên là được, chỉ khi nào bị bệnh hoặc suy dinh dưỡng mới phải dùng thuốc bổ. Nhưng khi dùng thuốc bổ đã được khỏe mạnh bình thường thì không nên uống nữa, nếu thấy tốt mà uống mãi thì sẽ mất đi nội lực tự sinh sẵn có nơi mỗi người, thậm chí còn sinh ra bệnh nữa. Nội lực đó chính là khả năng thấy biết như thật sẵn có nơi mỗi người. Nếu có thể sử dụng nó một cách trực tiếp thì không cần mất thời gian cho phương tiện nào cả. Sống thuận pháp ngay tại đây và bây giờ gọi là chánh pháp, áp dụng phương tiện để tu tập gọi là tượng pháp, không thoát khỏi được phương tiện gọi là mạt pháp. Đó là vấn đề căn cơ trình độ của mỗi chúng sanh.