sinh tử & sinh diệt

Kính bạch Thầy,

Cái nhân (trong nhân - duyên) thực chất là quả của những cái duyên trước đó, tạm gọi là nhân để phân biệt với những duyên ở hiện tại, cái nhân ấy bản chất cũng là một duyên như những cái duyên khác. Khi đủ duyên thì hiện hữu, khi hết duyên thì rã tan.

Vì vậy mà vạn pháp vô thủy, vô chung, không có cái nguyên nhân đầu tiên và cũng không có sự kết thúc sau cùng. Nếu có thì chỉ có cái sinh và cái diệt của bản ngã mà thôi, và ngay cả cái bản ngã ấy cũng sinh diệt trong từng phút giây, khoảnh khắc như bao hiện hữu khác.

Bạch Thầy, con thấy như vậy, biết như vậy có đúng không ạ?

Xin thầy hoan hỷ chỉ dạy cho con.

Con xin cúi đầu đảnh lễ tri ân Tam Bảo!

Kính thưa thầy, con ban đầu dồn năng lượng của cái thấy vào trong những sinh diệt của loạn tâm loạn tưởng. Sau này, khi đã nhẹ hơn thì tự nhiên ở cái vắng lặng mà nhìn những cái sinh diệt tự đến tự đi rồi thôi, chẳng diệt mà chẳng đoạn gì nữa.

Con xin trình thầy, con cám ơn thầy.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh có sách viết “Không diệt không sinh, đừng sợ hãi”. Trong khi đó tác giả Thích Nguyên Hùng (1) viết “Ta, từ khi cha mẹ sinh ra (sinh), rồi lớn lên, trưởng thành (trụ), thời gian sau bắt đầu già nua, bệnh tật (dị) và cuối cùng phải chết (diệt). Quá trình sinh, trụ, dị, diệt ấy là vô thường, diễn ra trong từng giây phút”.

Vậy xin hỏi “sinh diệt” của thầy Nhất Hạnh có mâu thuẩn với “sinh diệt” của tác giả Thích Nguyên Hùng không ?

---

(1) Thích Nguyên Hùng viết trong bài “Quán niệm về sự sanh, trụ, dị, diệt”. Trang Phật Giáo, GHPG Việt Nam. Thứ 3 ngày 28.6.2022