Kính bạch Thầy,
Con là người hỏi về tâm bất sinh mà không phân biệt hôm qua và thầy khai thị nó giống tâm si hay tâm vô ký. May quá con hỏi thầy ngay vì con đang kẹt đúng chỗ này thầy ạ.
Con đọc lời thầy giải thích cho đạo hữu qua mục hỏi đáp về tâm si hay tâm vô ký con hiểu ngay và con xin trình pháp thế này mong thầy khai thị.
Đúng là khi tâm bất sinh hay tâm không, hay tâm tịch tịnh mà nó lại có hai loại. Một là thiên về định. Yếu nhất là tâm si. Con cảm nhận khi tâm si khởi lên với con tâm si khó nhận biết hơn tâm tham và tâm sân nhiều vì nó đâu có gì mới. Tâm si là khi con thấy cơ thể vật lý, sinh lý nó yếu, buồn buồn chán chán ai làm gì cũng kệ. Hay khi chìm đắm trong một ảo tưởng, một nỗi buồn, niềm vui nào đó mà tự mình không thoát ra được cho tới khi giật mình tỉnh ra. Tâm vô ký con cảm nhận nó khỏe hơn tâm si, là tâm cũng không khởi nhị phân thiện ác gì cả, mà nó thiên về định, thiên về thư giãn buông xả, là ai làm gì cứ làm, tôi cứ thư giãn buông xả là được. Vẫn thấy biết nhưng không khởi tâm vì có thể là chọn xả vì thiên về định.
Thứ 2 là tâm bất sinh, tâm không hay tâm tịch tịnh mà nó thiên về trí tuệ thì nó vẫn có phân biệt. Cái tâm này nó nhạy bén vô cùng, nó nhận biết được mọi thứ trong ngoài nhanh hơn cả lý trí. Con ví dụ trước giờ con có hiểu lời thầy dạy thấy ngũ uẩn là gì đâu. Mà giờ con hiểu đơn giản như con nhìn một người, vì một điều gì đó con sợ hãi con quay mặt đi sau đó một giây, vì con dựa vào kinh nghiệm, trải nghiệm quá khứ nên đưa ra một lời phán xét, khi đó quá trình ngũ uẩn đã trải qua rồi. Hay thích ai nhìn lâu hơn 1 chút thì nó cũng vậy cả.
Thấy tập để, khổ đế là gì. Đơn giản là thấy cái tâm dính mắc vào tham, sân, si. Hay dính mắc vào hiện tại, quá khứ, tương lai, Hay dính mắc vào ngoại cảnh. Hay dính mắc vào thân, thọ, tâm, pháp. Mà liệt kê thực ra chỉ là để cho giai đoạn đầu dùng lý trí để nhắc nhở trở về hiện tại. Chứ về sau con thấy tâm dính mắc là tự cái tâm nó biết phải làm gì.
Thấy diệt đế, đạo đế cũng đơn giản là thấy được cái tâm nó rỗng lặng, thấy tâm không, thấy tâm tịch tịnh là vẫn biết rõ trong ngoài có chuyện gì tâm cũng không sinh. Và khi đó tâm tự biết ứng xử lý thế nào. Nó khác với tâm si hay tâm vô ký là không biết làm gì tiếp.
Con cũng trải qua nhiều được mất hơn thua thành bại vui khổ. Có những lúc con chạm tới đáy con đã muốn nói với Thầy là giác ngộ mà khổ thế này thì con cũng không cần giác ngộ. Mà khi vượt qua được thì con lại ngộ được ra nhiều điều mới và con cảm nhận nó thực sự là một món quà vô giá đối với cuộc đời con.
Đạo chọn con thầy ơi chứ con không chọn được đạo. Đó là điều con ngộ ra ngay bây giờ.
Con tự nhiên cảm thấy buồn cười vì những lời này chắc con chỉ có thể nói với Thầy, chứ con cũng không thể nói với ai. Con cảm ơn Thầy rất nhiều ạ.