Con chào Thầy ạ,
Con xin chia sẻ 1 chút về trải nghiệm việc học ngoại ngữ (tiếng Đức - TĐ) của mình - trải nghiệm rất gần với những nguyên lý mà Thầy đã chia sẻ.
Trước đây con đã cố gắng nhiều trong việc học TĐ nhưng hầu như chỉ bằng lý trí, cố gắng học bài trong sách, trong đầu luôn có mục đích rằng phải học được để thi chứng chỉ, hoặc phải hiểu được nghĩa của từ đó, câu đó. Và nó không hiệu quả, những gì con học được thường bị quên trong thời gian ngắn, hơn nữa vì cách học hầu như bằng lý trí (học thuộc “công thức” ngữ pháp,..) nên khi cần sử dụng TĐ cũng rất máy móc, luôn phải suy nghĩ đắn đo trước khi nói, rất khó khăn để nói, làm mất sự tự nhiên của giao tiếp. Khi nói chuyện, thay vì cần lắng nghe quan sát người đối diện đang nói gì để hiểu thông điệp, thì trong đầu con luôn loay hoay làm thế nào để đáp trả, nói đúng ngữ pháp, phát âm đúng... Hơn nữa việc làm được bài tập ngữ pháp, bài đọc, bài viết.. khiến con dễ ảo tưởng rằng ồ mình đã “đạt” được TĐ, khiến mình chủ quan, đắc ý trong quá trình học.
May mắn rằng con cũng qua 1 số kỳ thi để có chứng chỉ cần thiết để phục vụ việc học của con, nhưng khi lắng nghe kỹ và thành thật với bản thân mình, con cảm thấy sợ hãi, dối trá, con vẫn chưa thể nói chuyện và giao tiếp bằng TĐ – điều con nghĩ rằng là mục đích rốt ráo của việc học ngoại ngữ, là có thể truyền tải, giao tiếp được thông điệp bằng ngôn ngữ đó.
Vì trăn trở nên con lên Youtube tìm đủ video với những từ khóa như: cách học ngoại ngữ, cách giao tiếp tiếng Anh/TĐ trôi chảy…, con cũng theo dõi những bạn đã nói ngoại ngữ 1 cách trôi chảy và tự nhiên, bí quyết là gì? Phương pháp là gì?
Qua nhiều nhân duyên con tìm được những nguyên lý cơ bản của việc “tiếp thu” (acquire) ngoại ngữ, do ông Stephen Krashen trình bày. Trong đó có 1 vài điều mà ông ấy chỉ ra làm con rất ấn tượng, rằng:
We acquire language in one way and only one way: when we understand messages. We call this comprehensible input. We acquire language when we understand what people tell us.
Talking is not practicing.
When she started to speak, it was not the beginning of her language acquisition. It was the result of all the comprehensible input she had gotten over those five months.
Điều này như mở ra 1 cách nhìn mới của con trong việc “tiếp thu” ngoại ngữ, không phải là học máy móc bằng lý trí mà tiếp thu 1 cách tự nhiên (acquire language, not learn language).
Lúc này con lại nhớ lại lời Thầy dặn, khi biết được nguyên lý rồi, phải tự mình khám phá thôi, phương pháp thì vô cùng và chỉ phù hợp với từng người, không thể áp dụng hoàn toàn những phương pháp của người khác cho bản thân mình. Con bắt đầu tự tìm những kênh TĐ dễ hiểu, hầu như là những chương trình cho thiếu niên, và con nghe như nghe Pháp thoại, chỉ thư giãn im lặng xem, nghe, không cố gắng nắm bắt hoặc tra cứu những gì mình chưa hiểu. Điều quan trọng ở đây là chỉ chọn những video vừa sức, là mình đã hiểu sẵn tầm 80 – 90%, không tham xem những video khó hơn, sẽ dễ nản.
Con thấy rằng việc xem lại nhiều lần cũng rất quan trọng, để hiểu rõ hơn, đôi khi xem 1-2 lần chưa hiểu kỹ nhưng đến lần 5-6 thì hiểu hơn, mỗi lần lại thấy hiểu hơn 1 chút. Nhưng quan trọng vẫn là “chỉ lặng nhìn, không nói năng”, không cố gắng hiểu gì cả, chỉ nghe và xem với chú tâm mà thôi. Cũng như khi thầy chỉ cách nghe Pháp, cứ nghe, phần nào hiểu thì hiểu, không hiểu thì bỏ qua.
Có những trải nghiệm vui lắm Thầy ạ, vì con học TĐ nhiều qua chữ viết (VD: làm bài đọc, bài viết, ngữ pháp… - hầu như bằng chữ trong sách) mà ít dùng đôi tai để lắng nghe TĐ nên lần này việc “tiếp thu” của con có những khám phá mới lạ, con có thể nghe và hiểu người ta nói gì, đôi lúc khi nghe họ nói là đầu con hiện lên toàn chữ - đầu con tự dịch những gì họ nói sang dạng viết, ôi thật buồn cười Thầy ạ. Khi chỉ lắng nghe thôi thì con nhận ra ôi TĐ đây à, sao mới lạ thế, hóa ra TĐ là như vậy, bình thường vẫn nghe nhưng là cái nghe của lý trí phân tích, nắm bắt, còn bây giờ (dần dần) là cái nghe chân thực và vô tâm, không có chủ ý gì. Cũng vẫn là TĐ thôi mà con thấy mới mẻ quá!! Đôi khi con có trải nghiệm rằng con chỉ đang nghe thấy tiếng họ nói mà thôi, dường như âm thanh và hình ảnh tách rời nhau. Nhân tiện con xin hỏi Thầy trải nghiệm này (âm thanh và hình ảnh dường như tách rời nhau) có vấn đề gì không ạ?
Con chợt nhận ra sự vận hành trong mình tuyệt vời quá, sự tiếp thu có thể diễn ra tự nhiên, và mình đang trải nghiệm ngôn ngữ, chứ mình không “đạt được” ngôn ngữ, ngôn ngữ vẫn chỉ là phương tiện để diễn đạt thông điệp mà thôi.
Trước kia con đã thắc mắc rằng tại sao 1 người sinh ra sẽ luôn nói sõi ngôn ngữ mẹ đẻ của họ, 1 cách hoàn chỉnh, từ âm điệu, cách phát âm, giọng điệu, từ nào cũng rõ ràng và chính xác, đúng với chất giọng của địa phương mình, và trẻ con sinh ra thì đến 1 giai đoạn nó cũng sẽ nói được chính xác y như người lớn, một cách tự nhiên. Chứng tỏ rằng trong mình có 1 sự tiếp thu ngôn ngữ 1 cách tự nhiên, lý trí, sở tri, sở đắc chỉ càng làm che lấp quá trình đó mà thôi. Nên con chỉ lặng im chú tâm xem các video đó. Ban đầu thì chưa hiểu được nhiều, nhưng tới 1 lúc thì con nhận thấy à mình cũng hiểu được họ nói gì, và dần dần mở rộng các video mới, và vẫn xem lại các video cũ để củng cố thêm. Con vẫn đang học lại với 1 cách học mới ở giai đoạn đầu, vẫn đang trên con đường khám phá TĐ mới mẻ, nhưng điều tuyệt vời là con có hứng thú xem và nghe bằng TĐ nhiều hơn nữa, chứ không phải cố gắng nhồi nhét như trước, việc tiếp thu ngôn ngữ trở nên dễ dàng và tự nhiên hơn.
Ở giai đoạn đầu chưa biết gì về ngôn ngữ mới, con nghĩ rằng có thể dựa vào sách giáo trình để học. Nhưng khi đã có 1 số vốn từ cơ bản thì cần tiếp xúc với những kênh thực tế của người bản xứ, càng sớm càng tốt, và càng nhiều càng tốt. Việc tiếp thu ngôn ngữ nên diễn ra sớm và thường xuyên (nhiều giờ đồng hồ mỗi ngày), vì cần thời gian cho quá trình tiếp thu, như cách mà trẻ con tiếp thu tiếng mẹ đẻ, cũng phải mất 1 vài năm đầu, không thể nóng vội 1 sớm 1 chiều. Cốt lõi vẫn là chọn những kênh mà mình hiểu được nội dung thông điệp mà người nói muốn truyền tải, và quên việc cố học ngoại ngữ đi, việc đó để Pháp lo, để sự vận hành tự nhiên lo.
Con chỉ xin chia sẻ những gì trong trải nghiệm của mình và gửi lời cảm ơn Thầy rất nhiều, nhờ lời Thầy dạy mà con tập đối diện với bản thân mình, thấy ra sự thiếu sót của mình và tìm cách để cải thiện.
Con kính chào Thầy!
Sādhu lành thay! Học Phật Pháp cũng vậy, đừng quá lệ thuộc vào văn tự, giáo điều, mà cần thấy cái thực đàng sau. Nhiều khi con nghe một người nói sai nhưng con vẫn hiểu ý của người đó. Thầy đã từng ở chung với một vị sư Thái, thầy không rành tiếng Thái còn vị kia không biết tiếng Việt, tiếng Anh, nhưng hai người luôn hiểu ý nhau. Có những điều không cần qua ngôn ngữ vẫn thấu hiểu. Con khám phá được điều này quả thật hy hữu!
Trao đổi
Đăng nhập để cùng trao đổi về câu này.