Q: Kính thưa thầy cho con hỏi: Con tu theo pháp môn niệm Phật, vậy con phải tu làm sao để nhập vào sơ thiền và các tầng thiền định cao hơn ạ?<p

Niệm Phật có thể chứng nhất niệm, tương đương với cận định, vì còn khái niệm ngôn ngữ. Sơ thiền thoát khỏi khái niệm ngôn ngữ để hướng tầm tứ đến đối tượng, nhị thiền thoát khỏi tầm tứ, tam thiền thoát khỏi hỷ, tứ thiền thoát khỏi lạc và hơi thở, chỉ còn định xả. Vậy sau khi chuyên chú niệm Phật tâm đạt đến nhất niệm (cận định) thì buông câu niệm và hướng đến tâm thái rỗng rang thanh tịnh (niệm tịch tịnh) thì có thể đắc sơ thiền và cứ thế tâm định sẽ phát huy đúng hướng.

Q: Thưa thầy, con muốn hỏi hành trì của một cư sĩ tu tại gia, hàng ngày con nên đọc Kinh gì, thời gian nào trong ngày và ngồi thiền tối thiểu bao lâu trong ngày? (Con đi làm trong giờ hành chính). Con xin thầy hướng dẫn cho con. Con đa tạ công đức của Thầy.

Đọc kinh ngồi thiền cũng tốt nhưng cũng có khi phản tác dụng và làm cho đời sống vốn rắc rối càng rắc rối thêm. Những cách đó chỉ để an tâm, nhưng cách an tâm tốt nhất là thường thận trọng chú tâm quan sát lại mọi hoạt động của thân tâm mình. Bất an là do đánh mất trật tự thời gian và không gian trong đời sống, nghĩa là không sống trọn vẹn biết mình ngay đây và bây giờ như mình đang là mà lại sống trong quá khứ, trong vị lai hoặc bị chi phối bởi hoàn cảnh bên ngoài. Như vậy không cần phải thêm bớt gì cả, chỉ thấy ra chính mình trong hoàn cảnh đang sống mới là tu tích cực nhất.

Q: Dạ thưa Thầy! <p Trong lúc con niệm Phật thì vọng tưởng nổi lên, con nhớ lời Thầy đã dạy "nó đang là", con biết nó là vọng tưởng là được rồi. Con cố gắng nhiếp tâm để nhớ câu Phật hiệu, mặc cho vọng tưởng lúc ẩn lúc hiện. Vậy cái cố gắng nhiếp tâm đó có phải là mình đang tự ràng buộc mình phải không Thầy, đó có phải là bản ngã không? Mặt khác con lại nghĩ nếu như quan sát cái "nó đang là" thì lại lơ đễnh đi câu Phật hiệu. Là do con hiểu sai lời Thầy hay con phải làm như thế nào mới đúng, xin Thầy từ bi chỉ dạy cho con được tỏ tường. <p Con cảm ơn Thầy! A Di Đà Phật!

Thực ra niệm Phật mục đích trợ giúp tâm bớt lăng xăng tìm kiếm "cái phải là" và "cái sẽ là" để nó có thể trở về trọn vẹn soi sáng "cái đang là". Vậy khi nào niệm Phật không còn mong cầu đạt được "cái phải là" hoặc "cái sẽ là" thì tâm liền trở về trọn vẹn tỉnh thức với "cái đang là". Đây gọi là thiền tịnh song tu, lấy niệm Phật hỗ trợ cho thiền, hay lấy định hỗ trợ cho tuệ. Nếu trong cố gắng niệm Phật để "nhiếp tâm" còn có mong cầu "phải là" hoặc "sẽ là" thì đã đi ngược lại với mục đích ban đầu của pháp môn niệm Phật, lúc đó phương tiện niệm Phật mới trở thành tự buộc. Nhưng khi trở về được với "cái đang là" thì chính là đã "tinh tấn nhiếp tâm" rồi nên có thể buông phương tiện niệm Phật đi để chỉ còn trọn vẹn tỉnh thức trên "cái đang là" thôi. Qua sông phải rời đò là vậy.

Question 1

Kính thưa thầy cho con hỏi: Con tu theo pháp môn niệm Phật, vậy con phải tu làm sao để nhập vào sơ thiền và các tầng thiền định cao hơn ạ?<p

Accepted Answer

Niệm Phật có thể chứng nhất niệm, tương đương với cận định, vì còn khái niệm ngôn ngữ. Sơ thiền thoát khỏi khái niệm ngôn ngữ để hướng tầm tứ đến đối tượng, nhị thiền thoát khỏi tầm tứ, tam thiền thoát khỏi hỷ, tứ thiền thoát khỏi lạc và hơi thở, chỉ còn định xả. Vậy sau khi chuyên chú niệm Phật tâm đạt đến nhất niệm (cận định) thì buông câu niệm và hướng đến tâm thái rỗng rang thanh tịnh (niệm tịch tịnh) thì có thể đắc sơ thiền và cứ thế tâm định sẽ phát huy đúng hướng.

Question 2

Thưa thầy, con muốn hỏi hành trì của một cư sĩ tu tại gia, hàng ngày con nên đọc Kinh gì, thời gian nào trong ngày và ngồi thiền tối thiểu bao lâu trong ngày? (Con đi làm trong giờ hành chính). Con xin thầy hướng dẫn cho con. Con đa tạ công đức của Thầy.

Accepted Answer

Đọc kinh ngồi thiền cũng tốt nhưng cũng có khi phản tác dụng và làm cho đời sống vốn rắc rối càng rắc rối thêm. Những cách đó chỉ để an tâm, nhưng cách an tâm tốt nhất là thường thận trọng chú tâm quan sát lại mọi hoạt động của thân tâm mình. Bất an là do đánh mất trật tự thời gian và không gian trong đời sống, nghĩa là không sống trọn vẹn biết mình ngay đây và bây giờ như mình đang là mà lại sống trong quá khứ, trong vị lai hoặc bị chi phối bởi hoàn cảnh bên ngoài. Như vậy không cần phải thêm bớt gì cả, chỉ thấy ra chính mình trong hoàn cảnh đang sống mới là tu tích cực nhất.

Question 3

Dạ thưa Thầy! <p Trong lúc con niệm Phật thì vọng tưởng nổi lên, con nhớ lời Thầy đã dạy "nó đang là", con biết nó là vọng tưởng là được rồi. Con cố gắng nhiếp tâm để nhớ câu Phật hiệu, mặc cho vọng tưởng lúc ẩn lúc hiện. Vậy cái cố gắng nhiếp tâm đó có phải là mình đang tự ràng buộc mình phải không Thầy, đó có phải là bản ngã không? Mặt khác con lại nghĩ nếu như quan sát cái "nó đang là" thì lại lơ đễnh đi câu Phật hiệu. Là do con hiểu sai lời Thầy hay con phải làm như thế nào mới đúng, xin Thầy từ bi chỉ dạy cho con được tỏ tường. <p Con cảm ơn Thầy! A Di Đà Phật!

Accepted Answer

Thực ra niệm Phật mục đích trợ giúp tâm bớt lăng xăng tìm kiếm "cái phải là" và "cái sẽ là" để nó có thể trở về trọn vẹn soi sáng "cái đang là". Vậy khi nào niệm Phật không còn mong cầu đạt được "cái phải là" hoặc "cái sẽ là" thì tâm liền trở về trọn vẹn tỉnh thức với "cái đang là". Đây gọi là thiền tịnh song tu, lấy niệm Phật hỗ trợ cho thiền, hay lấy định hỗ trợ cho tuệ.

Nếu trong cố gắng niệm Phật để "nhiếp tâm" còn có mong cầu "phải là" hoặc "sẽ là" thì đã đi ngược lại với mục đích ban đầu của pháp môn niệm Phật, lúc đó phương tiện niệm Phật mới trở thành tự buộc. Nhưng khi trở về được với "cái đang là" thì chính là đã "tinh tấn nhiếp tâm" rồi nên có thể buông phương tiện niệm Phật đi để chỉ còn trọn vẹn tỉnh thức trên "cái đang là" thôi. Qua sông phải rời đò là vậy.