Kính thưa thầy. Con có quen một cô kia, thường xuyên bị chồng đánh mắng. Cô rất hiền, người thân và ngay cả con khuyên cô nên ly dị vì không tốt cho các con cô khi phải chứng kiến những cảnh này. Cô bảo chấp nhận trả cho hết nghiệp. Cô đó nghĩ như vậy có đúng không thầy vì con thấy nhiều người thôi chồng thì tự nhiên đời sống được ổn định hơn, con cái cũng được nhờ và người chồng vũ phu không có cơ hội làm ác nữa. Con cảm ơn thầy.
Đây là câu hỏi không có câu trả lời nhất định, vì đúng hay sai chỉ cách nhau trong gang tấc, tùy từng trường hợp khác nhau. Đúng ở khía cạnh này sai ở khía cạnh khác, được mặt này mất mặt kia... không biết đâu mà lường được. Một pháp phát sinh do vô số nhân duyên tập hợp mà thành. Nó không đơn thuần như một bài toán số học có một đáp số nhất định. Bài toán cuộc đời không cần đáp số vì nó là bài học bất tận biến hóa khôn lường giúp chúng ta thấy ra ý nghĩa đích thực của cuộc sống hơn là để đạt được điều gì. Thực ra, giá trị cuộc sống không phải là đạt được điều mình muốn, vì thoát được khổ này đạt được lạc kia, thì rồi trước sau gì cũng phát hiện lạc kia chỉ là một loại khổ khác mà thôi. Cứ vậy con người bôn ba tìm kiếm cái mình thích hơn nhưng rồi khi đã đạt được thì cũng chẳng có gì khác cả.
Lô sơn yên tỏa Triết giang triều
Vị đáo sinh bình hận bất tiêu
Đáo đắc hoàn lai vô biệt sự
Lô sơn yên tỏa Triết giang triều
(Tô Đông Pha)
Mù tỏa Lô Sơn sóng Triết Giang
Khi chưa đến đó hận muôn vàn
Đến rồi về lại không gì lạ
Mù toả Lô Sơn sóng Triết Giang.
(Thiền sư Mật Thể dịch)
Một người thợ đục đá, làm việc cực nhọc đổ mồ hôi, thấy một ông vua đi qua có người hầu kẻ hạ sung sướng, ông ta ước gì được làm vua, và ông được như ý. Ông vua hân hoan được đoàn tùy tùng phục vụ rất hoàn hảo, nhưng giữa đường gặp trời nắng to cả đoàn vua tôi đều bị nóng bức hành hạ. Ông vua vừa nghĩ là nếu được làm mặt trời thì uy quyền hơn, lập tức ông biến thành mặt trời. Ông chiếu ánh nắng khắp nơi để tỏ uy quyền của mình. Nhưng chiếu nhiều quá nước bốc hơi thành mây che phủ cả bầu trời, ông không sao chiếu được. Thấy mây oai hơn nên lại ước thành mây, và khi được làm mây ông che phủ cả bầu trời không cho mặt trời chiếu sáng. Rồi đến mùa giông bão mây bị xua đi tan tác. Bây giờ làm gió mới chẳng thua ai, nghĩ vậy mây biến thành gió. Gió hả hê nổi trận cuồng phong thổi cho mọi thứ tiêu điều, xơ xác, nhưng nhìn lại thì núi đá vẫn đừng yên chẳng hề hấn gì. Lại ước và được thành núi đá. Đang đứng ngẫng cao đầu bệ vệ oai phong, núi chợt nghe tiếng đục đẽo, nhìn xuống thì thấy anh thợ đục đá đang đục mình ra từng mảng, vậy là anh ta ước thành người đục đá, và chợt thấy mình vẫn như người thợ đục đá thuở nào. Không biết anh ta có giác ngộ không hay vẫn tiếp tục ước mong được như mình muốn?
Vậy vấn đề không phải là có nên ước hay không nên ước thay đổi cuộc đời, mà là có học được gì từ những tình huống đó trong cuộc đời hay không.