Bát quan trai giới

I. Điều luật này gọi là "Dùng vật thực sái giờ" (Vikâla bhojana) được đức Phật chế định và ban hành tại Trúc Lâm Tinh xá (Veluvana), gần thành Vương Xá (Râjagaha), qui định rằng vị tỳ khưu nào (cả sadi và cư sĩ thọ giới bát quan trai) dùng vật thực sái giờ, tức là ngoài thời gian từ mặt trời mọc đến đứng bóng (giờ ngọ, tùy nơi qui định lại từ 11 đến 01 giờ trưa) phạm Ưng đối trị (Pâcittiya), phải sám hối trước một vị tỳ khưu khác.

Khi điều học này chưa được ban hành, chư Tăng đi khất thực và thọ thực lúc nào cũng được, về sau do có nhiều sự kiện xảy ra khiến người đời chê trách nên đức Phật mới chế định. Điều học này được ban hành vì nhiều lợi ích như sau:

1. Không bị người đời chê trách 2) Không mất thời gian cho việc ăn uống 3) Hành thiền ít bị hôn trầm 4) Giảm trừ bệnh hoạn (điều náy đã được y học kiểm chứng) 5) Không trở thành gánh nặng cho tín thí.

II. Trong thời đức Phật, cũng như theo truyền thống các nước Phật giáo Nguyên Thủy, khất thực không những là phương tiện nuôi mạng chân chính mà còn là một hạnh tu cao thượng. Nếu vị nào nguyện chỉ đi khất thực chứ không thọ dụng vật thực dưới hình thức trai Tăng hay cách cúng dường khác thì gọi là hạnh đầu-đà (dhutanga), có mục đích chế ngự tham ái trong vật thực (một trong 5 pháp tham đắm nguy hiểm: Tài, sắc, danh, thực, thùy). Hạnh khất thực có những lợi ích như sau:

1. Dễ nuôi mạng, không quá lệ thuộc vào việc sinh nhai 2) Có nhiều thời gian để hành Pháp 3) Dễ chú tâm chánh niệm tỉnh giác trong oai nghi đi. 4) Có dịp chứng kiến và chia sẻ với những nỗi khổ của chúng sinh nên dễ phát triển tâm bi mẫn 5) Có dịp rải tâm từ đến mọi loài. 6) Diệt trừ tâm ngã mạn, tự cao nên dễ hòa đồng và bình đẵng với mọi người 7) Được mạnh khỏe, ít bệnh tật.

Và theo quy định của điều học này thì chư Tăng không được đi khất thực sau giờ ngọ để không bị người đời chê trách là sao giờ nào cũng có chư Tăng đi khất thực ngoài đường!

Thực ra giữ Bát quan trai giới có mục đích để tập sống giản dị, không để quá lệ thuộc vào tiện nghi vật chất (nằm ngồi nơi quá cao sang, say mê ăn uống) hay dính mắc vào những thói quen mê đắm (âm nhạc, trang điểm, nước hoa v.v...) Con ngồi trên ghế salon hoặc tắm gội bằng xà-bông chứ đâu phải trang điểm hay xức dầu thơm gì nên không sao. Hơn nữa, ngoại trừ ngũ giới nếu phạm thì có tội, những giới còn lại trong bát quan trai giữ được thì có phước, giữ không được thì không có phước chứ không có tội nên con đừng sợ.

Chính vì nhiều người bị "nhiễu sóng" do đã quá lệ thuộc vào màu sắc, âm thanh, hương thơm, vị ngon, và sự xúc chạm êm ái, nên mới ý thức được sự cần thiết của giới bát quan trai để giúp họ thoát dần ra sự trói buộc này. Nếu sự trói buộc này cứ tiếp tục thì con không thể nào tự tại an lạc được. Nếu có thì đó là sự thoả mãn có điều kiện mà thôi. Con biết mình có bị "nhiễu sóng" là được rồi, đừng quan tâm đến việc loại trừ nó. Hãy để nó tự sinh tự diệt, rồi mọi chuyện sẽ ổn thôi. Coi chừng càng cố gắng loại trừ nó con càng nuôi dưỡng nó lâu dài hơn đó.