Q: Kính thưa thầy,<p Trong bài giảng Vô sư trí (khóa 12), thầy có giảng rằng càng trải nghiệm chừng nào thì mình càng điều chỉnh lại nhận thức. Vậy phải chăng là mình nên ra ngoài học hỏi? Mình nên đi đây đi đó? Tiếp xúc nhiều dạng người?<p Nhưng còn Đức Phật, ngài chỉ ngồi thiền 49 ngày, đã thấu rõ mọi việc trên thế gian. Mình nên làm gì để điều chỉnh lại nhận thức sai lầm và những ảo tưởng?<p Con là người ham học hỏi, con hay hỏi người khác về cảm nhận của họ, nhưng con lại không nhìn nhận cảm nhận của mình. Con không chịu trải nghiệm, mà thường học trải nghiệm của người khác, rồi lại biến đó thành kiến thức của mình. Dường như con không tin tưởng vào chính mình, thưa thầy.

Bởi vậy thầy mới nói cần phải trải nghiệm, chiêm nghiệm, thể nghiệm, chứng nghiệm... Nhưng con đừng hiểu lầm trải nghiệm là lăng xăng tìm kiếm kinh nghiệm, tri thức và cảm giác biên ngoài, mà trải nghiệm chính mình trong tương giao với cuộc sống như nó đang là. Khi đức Phật dạy trở về chánh niệm tỉnh giác trên thân thọ tâm pháp chính là để chúng ta không lăng xăng tìm kiếm bên ngoài mà thực sự trải nghiệm chính mình trong tương giao với cuộc sống để thực chứng sự thật. Con cũng đừng hiểu lầm là Phật cắt đứt bên ngoài để chỉ thấy bên trong khi Ngài giác ngộ, mà thực ra Ngài đã trải nghiệm qua vô lượng kiếp nên đó là lúc nở hoa của một quá trình trải nghiệm sự nẩy mầm, đâm chồi, trổ lộc... Hãy thật sự nhiệt tình để sống tuỳ duyên pháp ngay nơi nghiệp mệnh của chính mình trong cuộc đời thì mới giác ngộ được.

Q: Thầy kính, <p Con đã nghe qua các bài pháp của thầy và con có một thắc mắc xin thầy giải đáp. Theo những bài thầy giảng thì quá trình điều chỉnh hành vi và nhận thức phải thực hiện thông qua sự trực nhận tất cả những gì đang diễn ra trong hiện tại một cách hoàn toàn tự nhiên. Vậy nếu như có những lúc con chiêm nghiệm lại những việc đã xảy ra để rút ra bài học hoặc bỏ thời gian để suy ngẫm tìm ra bài học từ những điều đã quan sát được (có thể ngay lúc quan sát, có thể là sau đó) thì có còn là thiền không ạ? (những lúc ấy con vẫn sáng suốt chứ không đắm chìm). Bởi vì con cảm thấy chỉ quan sát thôi mà thiếu một chút suy ngẫm tìm ra bài học thì nhận thức của mình sẽ không sâu sắc bằng việc đúc kết trải nghiệm. Không biết con nghĩ vậy có đúng không? <p Chân thành tri ân thầy!

Nếu trong quá khứ con đã trọn vẹn trong sáng và thông suốt từng giây phút thì con sẽ chẳng bao giờ cần suy ngẫm lại. Cũng vậy nếu con trọn vẹn trong sáng với thực tại ngay đây và bây giờ thì con không cần tính toán tương lai, bởi hiện tại hoàn mãn thì tương lai cũng hoàn mãn. Nếu chiêm nghiệm có nghĩa là soi sáng sự kiện đang trải nghiệm thì được, còn nếu có nghĩa là suy ngẫm thì coi chừng xen khái niệm, tư tưởng, thời gian và bản ngã vào che lấp sự thật hơn là thấy rõ sự thật. Trong khi "thấy" con khởi lên ý niệm muốn "biết" thì lý trí xen vào che lấp trí tuệ sáng suốt vốn có của tánh biết tự nhiên. Nhưng con đừng lo, trong sự vận hành tự nhiên của tánh biết khi trực nhận pháp luôn kèm theo tuệ hồi quán (paccavekkhana nàna) tự thấy rõ tiến trình đã qua mà không cần cái ta suy xét. Chính vì thế mà Đức Phật dạy trong kệ Pháp Cú 72 là: Quả thật điều nguy hại Người ngu sinh sở tri Hủy phần sáng của mình Tự chẻ đầu chính nó. Và kinh Lăng Nghiêm cũng nói: "Tri kiến lập tri tức vô minh bổn" nghĩa là thể nghiệm mà tìm kết luận là gốc của vô minh.

Question 1

Kính thưa thầy,<p Trong bài giảng Vô sư trí (khóa 12), thầy có giảng rằng càng trải nghiệm chừng nào thì mình càng điều chỉnh lại nhận thức. Vậy phải chăng là mình nên ra ngoài học hỏi? Mình nên đi đây đi đó? Tiếp xúc nhiều dạng người?<p Nhưng còn Đức Phật, ngài chỉ ngồi thiền 49 ngày, đã thấu rõ mọi việc trên thế gian. Mình nên làm gì để điều chỉnh lại nhận thức sai lầm và những ảo tưởng?<p Con là người ham học hỏi, con hay hỏi người khác về cảm nhận của họ, nhưng con lại không nhìn nhận cảm nhận của mình. Con không chịu trải nghiệm, mà thường học trải nghiệm của người khác, rồi lại biến đó thành kiến thức của mình. Dường như con không tin tưởng vào chính mình, thưa thầy.

Accepted Answer

Bởi vậy thầy mới nói cần phải trải nghiệm, chiêm nghiệm, thể nghiệm, chứng nghiệm... Nhưng con đừng hiểu lầm trải nghiệm là lăng xăng tìm kiếm kinh nghiệm, tri thức và cảm giác biên ngoài, mà trải nghiệm chính mình trong tương giao với cuộc sống như nó đang là. Khi đức Phật dạy trở về chánh niệm tỉnh giác trên thân thọ tâm pháp chính là để chúng ta không lăng xăng tìm kiếm bên ngoài mà thực sự trải nghiệm chính mình trong tương giao với cuộc sống để thực chứng sự thật. Con cũng đừng hiểu lầm là Phật cắt đứt bên ngoài để chỉ thấy bên trong khi Ngài giác ngộ, mà thực ra Ngài đã trải nghiệm qua vô lượng kiếp nên đó là lúc nở hoa của một quá trình trải nghiệm sự nẩy mầm, đâm chồi, trổ lộc... Hãy thật sự nhiệt tình để sống tuỳ duyên pháp ngay nơi nghiệp mệnh của chính mình trong cuộc đời thì mới giác ngộ được.

Question 2

Kính thưa Thầy, lúc trước con có đọc sách và ứng dụng tu theo bằng cách không cho tâm khởi lên niệm nào, con ứng dụng vậy khoảng một tháng thì thấy người đờ đẫn, ngu ngơ dần nên dừng lại.

Có một lần con đọc một quyển sách thiền tông thì chợt hiểu ra được tâm vắng lặng không một niệm khởi nhưng nhận biết được mọi vật xung quanh chính là chân tâm, lúc đó con trở về được tâm này và vui vô cùng suốt cả buổi chiều, lúc đó tâm con tự nhiên sáng rỡ và vắng lặng lắm.

Nhưng sau đó thì con không biết cách ứng dụng cái tâm này trong đời sống như thế nào, vì hễ khởi suy nghĩ thì chạy theo suy nghĩ chứ không trụ trong trạng thái vắng lặng được. Do đó, chỉ có lúc ngồi thiền hay lúc rảnh rỗi, lúc không cần suy nghĩ gì, con mới trở về được tâm này.

Một thời gian lâu sau đó, hễ con ngồi xếp bằng khoảng 10 phút là con có cảm giác cơ thể tự cao lớn lên vô tận, không gian cũng rộng dần ra, cảm giác lâng lâng nhẹ nhàng rất dễ chịu, nhắm mắt hay mở mắt gì cũng bị như vậy. Con cố phớt lờ đi không để tâm vào cảm giác đó, nhưng cả nửa tháng mà vẫn không hết, con sợ bị điên nên từ đó không dám ngồi thiền nữa thì cảm giác đó mới mất. Nhiều năm sau, cho đến gần đây, con có lại cảm giác gần giống như trước, chỉ mới xuất hiện một lần, nhưng nó thô kệch không được dễ chịu như trước.

Qua sự trình bày của con, kính mong Thầy chỉ dạy thẳng thắn để con biết tháo bỏ những gút mắc, và nếu cảm giác đó xuất hiện nữa, con phải làm thế nào? Con lại làm phiền Thầy vì đã khiến Thầy phải đọc những câu hỏi thật dài. Con kính cảm ơn Thầy.

Accepted Answer

Nếu chỉ định mà không tuệ hay chỉ tịch mà không chiếu thì rơi vào trì trệ. Nếu tuệ mà thiếu định thì rơi vào phân vân nghi hoặc. Con đọc hai bài kệ này mà tu thì khỏi rơi vào trì trệ và phân vân như con đã nói:

Khi vô sự thì:

Học Đạo quý vô tâm

Làm, nghĩ, nói không lầm

Sáng, trong và lặng lẽ

Giản dị mới uyên thâm.

Khi hữu sự thì:

Nói, làm thường thận trọng

Luôn trọn vẹn chú tâm

Lắng nghe quan sát rõ

Đến đi pháp lặng thầm.

Question 3

Thầy kính, <p Con đã nghe qua các bài pháp của thầy và con có một thắc mắc xin thầy giải đáp. Theo những bài thầy giảng thì quá trình điều chỉnh hành vi và nhận thức phải thực hiện thông qua sự trực nhận tất cả những gì đang diễn ra trong hiện tại một cách hoàn toàn tự nhiên. Vậy nếu như có những lúc con chiêm nghiệm lại những việc đã xảy ra để rút ra bài học hoặc bỏ thời gian để suy ngẫm tìm ra bài học từ những điều đã quan sát được (có thể ngay lúc quan sát, có thể là sau đó) thì có còn là thiền không ạ? (những lúc ấy con vẫn sáng suốt chứ không đắm chìm). Bởi vì con cảm thấy chỉ quan sát thôi mà thiếu một chút suy ngẫm tìm ra bài học thì nhận thức của mình sẽ không sâu sắc bằng việc đúc kết trải nghiệm. Không biết con nghĩ vậy có đúng không? <p Chân thành tri ân thầy!

Accepted Answer

Nếu trong quá khứ con đã trọn vẹn trong sáng và thông suốt từng giây phút thì con sẽ chẳng bao giờ cần suy ngẫm lại. Cũng vậy nếu con trọn vẹn trong sáng với thực tại ngay đây và bây giờ thì con không cần tính toán tương lai, bởi hiện tại hoàn mãn thì tương lai cũng hoàn mãn. Nếu chiêm nghiệm có nghĩa là soi sáng sự kiện đang trải nghiệm thì được, còn nếu có nghĩa là suy ngẫm thì coi chừng xen khái niệm, tư tưởng, thời gian và bản ngã vào che lấp sự thật hơn là thấy rõ sự thật. Trong khi "thấy" con khởi lên ý niệm muốn "biết" thì lý trí xen vào che lấp trí tuệ sáng suốt vốn có của tánh biết tự nhiên. Nhưng con đừng lo, trong sự vận hành tự nhiên của tánh biết khi trực nhận pháp luôn kèm theo tuệ hồi quán (paccavekkhana-nàna) tự thấy rõ tiến trình đã qua mà không cần cái ta suy xét. Chính vì thế mà Đức Phật dạy trong kệ Pháp Cú 72 là:
Quả thật điều nguy hại

Người ngu sinh sở tri

Hủy phần sáng của mình

Tự chẻ đầu chính nó.

Và kinh Lăng Nghiêm cũng nói: "Tri kiến lập tri tức vô minh bổn" nghĩa là thể nghiệm mà tìm kết luận là gốc của vô minh.