Nguyên lý tu tập

Nếu chánh pháp hiểu theo nghĩa là lời dạy chân chánh của bậc giác ngộ về sự thật của pháp (thực tại), thì đúng là có sinh có diệt. Nhưng chính vì vậy mà con phải mau mau tu theo chánh pháp ấy kẻo nó diệt đi thì biết bao giờ có lại mà tu! Ví như con đang đói, có người biết chỉ con đến địa chỉ như vầy như vầy để ăn cơm, vậy con phải theo chỉ dẫn đó mà đi mau, nếu không thì hết cơm đấy! Nếu con nghĩ lời nói đó nói ra đã diệt rồi đâu có giá trị gì để theo thì thôi, hoặc con nghĩ có cơm ăn rồi cũng đói lại thì không đi là tùy con, còn người đi sẽ được ăn cơm là chuyện của người ta con lo làm gi? (Thầy nói vui thôi nha).

Không phải cái gì có sinh diệt là ảo ảnh đâu. Cái có thể sinh diệt được tức là cái có diễn ra thực, còn ảo ảnh là cái không diễn ra thực nên không có sinh có diệt gì cả. Ví dụ sợi dây mà thấy là con rắn, sợi dây mới có sinh diệt, chứ con rắn là ảo ảnh thì đâu có thật mà sinh diệt? Trong trường hợp này cái tâm tưởng ra con rắn lại có sinh diệt, vì cái tâm tưởng có hoạt động thực.

Nếu chánh pháp hiểu theo nghĩa chân đế: bản chất muôn đời của pháp thì từ vô thỉ đến vô chung vẫn là bản chất ấy. Ai thấy ra được bản chất ấy cũng đều được giác ngộ giải thoát như nhau. Như vậy cũng phải thấy ra và sống thuận theo chánh pháp ấy, nếu không sẽ tự chuốc lấy đau khổ cho mình mà thôi.

1. Trình độ giác ngộ không liên hệ đến IQ. Một người giác ngộ có thể có chỉ số thông minh cao, nhưng một người có IQ cao thì không chắc gì giác ngộ được. Người có IQ cao có thể rất khôn ngoan tinh xảo, hoạt động lý tính tuyệt vời nhưng đồng thời bản ngã tham sân si cũng có thể cao theo, như vậy làm sao có trí tuệ giải thoát được. Trí tuệ đối nghịch với lý trí, nên nếu lý trí không có trí tuệ soi sáng sẽ chính là gốc của vô minh. Trí tuệ được định nghĩa như Lão Tử là: “Trí giả nhược ngu” vì nó phải hồn nhiên, chất phác, không so lường, không dục vọng (kiến tố, bảo phác, thiểu tư, quả dục). Giác ngộ giải thoát trong đạo Phật là không còn bản ngã vô minh ái dục, chứ không phải là sở học cao. Một vi Tăng 4 tháng không học thuộc một câu kệ mà vẫn đắc quả A-la-hán. Tổ Huệ Năng mù chữ vẫn ngộ. Nên Lão Tử nói “Vi học nhật ích, vi đạo nhật tổn”. Học lý trí thì ngày càng tăng, học đạo thì ngày càng giảm. Đó là hai thái độ đối nghịch đối với cái ta ảo tưởng vậy.

2. Hướng nội không hẳn là tốt hơn hướng ngoại. Quan trọng vẫn là thái độ tâm. Khi cần hướng nội thì hướng nội, khi cần hướng ngoại thì hướng ngoại, đôi lúc phải hướng cả hai hoặc chẳng cần hướng vào đâu cả. Người hướng nội dễ sinh thụ động, trầm trệ, nếu nặng sẽ trở thành trầm cảm, thu rút, cô lập. Người hướng ngoại dễ sinh dao động, trạo cử, nếu nặng thì bị rơi vào phấn khích, căng thẳng, bất an. Người chánh niệm tỉnh giác hay định tĩnh sáng suốt sẽ tự biết điều hòa không để thiên lệch trong ngoài.

Ngồi thiền thì phải có điều kiện thời gian nơi chốn và không ai ngồi suốt đời được, trong khi suốt ngày nếu con thường tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác hay thận trọng, chú tâm, quan sát trong mọi hoạt động của thân thọ tâm pháp thì con thể hiện giới định tuệ trọn vẹn và tối đa cho việc tu tập mà lại còn làm tròn trách nhiệm bổn phận của con đối với bản thân, gia đình, xã hội... Như vậy con có thể thực hiện được đức vô ngã vị tha, được có dịp thấy rõ mình và cuộc sống. Thiền là minh mà minh chính là thấy rõ bản chất sự thật. Chẳng lẽ sự thật chỉ có trong thế ngồi thôi sao? Đừng nhầm lẫn thiền để thấy sự thật và phá trừ bản ngã với ngồi để tìm sở đắc làm giàu cho bản ngã.