Tất cả chủ đề Hỏi Đáp

nhị nguyên & bất nhị, thái cực & lưỡng nghi

12 câu · trang 4/4

Dạ, con xin chào thầy! Và kính chúc thầy thân-tâm luôn an lạc.

Thưa thầy, con có ít thắc mắc, xin thầy từ bi chỉ dạy. Hằng ngày trong khi ngồi thiền, hay trong cuộc sống, con luôn để ý vào bên trong, và luôn nhận thấy được sự sinh khởi của vọng niệm. Dạo gần đây, con phát hiện liền sau khi vọng tưởng khởi, có thêm 1 vọng nữa. Con không biết đó là gì, xin thầy hãy giải đáp giúp con. Nguyên nhân từ đâu? Và giải quyết nó như thế nào ạ?

Kính thầy,

Đó là tính chất đương nhiên của vọng tưởng. Vọng tưởng xuất phát từ lý trí, mà "nghi" luôn tiềm ẩn trong lý trí, nên khi một tư tưởng khởi lên liền kèm theo sự phân vân lưỡng lự. Nghĩa là có một tư tưởng liền có một tư tưởng khác bám theo. "Nhất niệm khởi thiện ác dĩ phân" là vậy.

Theo Dịch Lý, từ Thái cực đã sinh một nghi thì liền sinh nghi thứ hai (lưỡng nghi). Trong lý Duyên khởi của nhà Phật, chúng ta cũng thấy "Cái này sinh thì cái kia sinh" và từ đó "trùng trùng duyên khởi". Hoặc "Nhất ba tài động vạn ba tuỳ" cũng cùng nguyên lý ấy. Điều này một mặt nào đó dường như rất có hại, nhưng mặt khác lại giúp chúng ta không bị chấp vào một tư tưởng nhất định để trở thành biên kiến, nhị nguyên.

Trao đổi

Đăng nhập để cùng trao đổi về câu này.

Con kính bạch trên Sư Ông,

Khoảng 2 năm về trước, khi con xem một video về nhà tâm lý học Carl Jung, thì thấy có câu nói này của ông: "Individuation is an exceedingly difficult task: it always involves a conflict of duties, whose solution requires us to understand that our “counter-will” is also an aspect of God’s will" (Thành toàn tâm thức là một nhiệm vụ hết sức khó khăn: nó luôn gắn liền với sự xung đột giữa các nghĩa vụ, và việc giải quyết sự xung đột ấy đòi hỏi ta phải hiểu rằng sự "đối nghịch" của ta cũng là một phần của ý Chúa).

Lúc mới đọc xong, con đã có ấn tượng với ý tưởng rằng "sự đối nghịch cũng là một phần của ý Chúa", nhưng con chưa thể giải thích vì sao. Đến nay, sau khi đã được học hỏi từ Sư Ông và các bậc Thầy tâm linh khác, con xin có suy nghĩ như thế này ạ: tham-sân-si vốn xuất phát từ ảo tưởng muốn nắm giữ, loại trừ, bóp méo dòng chảy của Tự Nhiên. Tuy nhiên, tham-sân-si cũng là một phần tất yếu trong tiến trình trưởng thành của chúng sanh. Nếu không trải qua vô minh, tham-sân-si, bản ngã... thì chúng sanh không thể thấy được vị ngọt, sự nguy hại mà xuất ly khỏi nó. Và đến lúc biết nó nguy hại rồi mới chịu quan sát mà nhận ra sự thật rằng nó là pháp duyên hợp, cũng chịu sự vô thường sinh-diệt nên tuy nó đối kháng dòng chảy của Tự Nhiên nhưng bậc Giác Ngộ đã có thể trọn vẹn với Tự Nhiên thì cũng thấy nó như một phần của Tự Nhiên vậy. Và do đó họ không nắm giữ tâm sân, cũng không cố gắng chèn ép nó theo các quan niệm đạo đức nữa, tức nói theo Đức Phật là "không bước tới, không dừng lại", còn nói theo trích ngôn trên của Jung là đã vượt lên được "sự xung đột về nghĩa vụ" rồi ạ.

Con hiểu như vậy có phải không thưa Sư Ông?

Con kính chúc Sư Ông trụ thế lâu dài, Tứ chúng hòa hợp an vui!

Phải. Hoà hợp và đối kháng chính là nguyên lý sinh khắc tự nhiên trong sự tồn tại và phát triển của muôn loài. Tự nó đã hoàn hảo trong cái nhìn giác ngộ.

Trao đổi

Đăng nhập để cùng trao đổi về câu này.

Con chào sư. Có điều con không hiểu.

  1. Đạo Phật luôn khuyên chúng ta ăn chay, không sát sanh. Giả sử tất cả mọi người đều không ăn, thì động vật sẽ phát triển vô số, làm mất cân bằng tự nhiên, lúc đó chúng ta như thế nào ạ?

  2. Sư có nghĩ một Đấng Tối Cao nào đó đã tạo ra thế giới này và các vũ trụ khác không? Sư có nghĩ thiện và ác phải luôn luôn song hành tồn tại, giống như âm và dương, nếu mất một trong hai thì con người sẽ không bao giờ giác ngộ hoặc đạt được gì cả không?

  1. Đức Phật không bắt buộc ăn chay, cũng không khuyến khích ăn mặn, chỉ khuyên người tu không sát sanh để tôn trọng sự sống của muôn loài. Còn việc sát là duyên nghiệp vay trả của chúng sanh không ai ngăn cấm được.

  2. Cái gọi là "đấng tôi cao" chỉ là tên gọi khác nhau như Thượng Đế, đấng Phạm Thiên, Tạo Hoá, Pháp, Thái Cực, Đạo, Tự Nhiên v.v... để chỉ về nguyên lý vận hành của vũ trụ. Đó là sự vận hành theo nguyên lý nhân quả trong trùng trùng duyên khởi giữa những yếu tố tâm-sinh-vật lý của muôn loài vạn vật. Trong thái cực đương nhiên có lưỡng nghi, tứ tượng v.v... mới có sự vận hành của Trời Đất.

Trao đổi

Đăng nhập để cùng trao đổi về câu này.