Question 1

Thưa thầy, sau một thời gian niệm Phật con cảm nhận hơi thở rõ ràng tự nhiên. Hiện nay con đã chuyển sang quán sát hơi thở ra vô ở điểm xúc chạm. Nhưng những lúc không hành thiền (quán sát hơi thở) thỉnh thoảng con cảm thấy nhói ở xương ức (khi xoay chuyển người). Con xin hỏi thầy biểu hiện đó là gì?

Accepted Answer

Khi con niệm Phật mà thấy hơi thở rõ ràng tự nhiên, như vậy tốt hơn là con quan sát hơi thở ở điểm xúc chạm theo cách thiền định, vì vậy con không nên bỏ niệm Phật. Niệm Phật tốt hơn là định an chỉ trong việc giúp con thực hành thiền tuệ. Có thể khi con theo dõi hơi thở vô tình làm cho hơi thở mất tự nhiên và đưa đến tình trạng đau nhói. Nhưng cũng có thể việc đau nhói không liên quan gì đến niệm hơi thở. Con hãy tự chiêm nghiệm để biết rõ đau nhói đó phát xuất từ đâu.

Question 2

Thưa Thầy, con xin Thầy chỉ dạy cho con được rõ hơn về quán niệm hơi thở: với tâm trong sáng rỗng lặng quan sát hơi thở thì lúc đấy mình để tâm ở đâu ạ, mình quan sát trạng thái của hơi thở ở chỗ nào trên đường hô hấp ạ?

Accepted Answer

Trong thiền định thì hành giả quan sát ở bụng hay ở mũi v.v... vì cần tập trung một chỗ duy nhất để định tâm, nhưng trong thiền tuệ thì quan sát toàn thân trong trạng thái thở vì cần tỉnh giác để nhận biết mọi diễn biến động tịnh, sinh diệt... mới thấy ra thực tánh của thân (sắc pháp). Lưu ý là trong thiền định thì lấy tướng hơi thở (pháp chế định) làm đối tượng, còn trong thiền tuệ thì lấy trạng thái thở (pháp thực tánh) làm đối tượng do đó không để ý đến tướng hơi thở.

Question 3

Mô Phật, kính thưa Thầy, trong mục hỏi đáp Phật pháp con đọc được nội dung câu trả lời của Thầy cho một Phật tử như sau:

"Trong thiền định thì hành giả quan sát ở bụng hay ở mũi v.v... vì cần tập trung một chỗ duy nhất để định tâm, nhưng trong thiền tuệ thì quan sát toàn thân trong trạng thái thở vì cần tỉnh giác để nhận biết mọi diễn biến động tịnh, sinh diệt... mới thấy ra thực tánh của thân (sắc pháp). Lưu ý là trong thiền định thì lấy tướng hơi thở (pháp chế định) làm đối tượng, còn trong thiền tuệ thì lấy trạng thái thở (pháp thực tánh) làm đối tượng do đó không để ý đến tướng hơi thở."

Con cúi xin Thầy từ bi chỉ dạy cho con:

Thế nào là "tướng hơi thở (pháp chế định" và thế nào là "trạng thái thở (pháp thực tánh)"?

Con thành tâm tri ân Thầy.

Accepted Answer

Trong một câu hỏi tương tự đặt ra trước đây, thầy đã trả lời như sau:

Vì "hơi thở" chỉ là một khái niệm chế định không có thực tánh nên chỉ có thể làm đối tượng cho thiền định, còn đối tượng thiền tuệ phải là thực tánh vì vậy phải lấy thực tánh của trạng thái thở làm đối tượng. Trạng thái thở là thực trạng diễn biến của động thái thở, nói cách khác là tình trạng đang diễn ra của động tác thở.

Như vậy, hơi thở là một tướng khái niệm mà chúng ta chỉ có thể tưởng tới chứ không thể thấy, biết hay xúc chạm được. Những gì có thể trực tiếp thấy biết hay xúc chạm được là thực tánh của đất, nước, gió, lửa nơi trạng thái thở (pháp thực tánh), chứ không phải tướng khái niệm của hơi thở (pháp chế định).

Thực ra thầy có định nghĩa gì mà con không thực chứng được thì cũng chỉ có thể "hiểu" qua lý trí thôi. Hãy thực nghiệm để khám phá đâu là pháp thực tánh nơi trạng thái thở, đâu chỉ là tướng khái niệm của hơi thở.