Kính thưa thầy, theo như con hiểu thì có cảm thọ là có KHỔ, vậy khi ta không còn lệ thuộc vào hoàn cảnh bên ngoài thì cảm thọ cũng suy giảm đi và khi không còn cảm thọ thì khổ cũng không còn. Con thưa thầy như thế có đúng không.
Không phải có cảm thọ là có khổ, vẫn còn có cả lạc và xả nữa. Có hai loại cảm thọ khổ. Một, cảm thọ khổ là quả của nghiệp bất thiện quá khứ. Cảm thọ này dù ở hoàn cảnh nào, trong hay ngoài, thì vẫn trổ quả như nhau. Hai, cảm thọ khổ do nhân hiện tại là tâm sân hay phi hữu ái đối với những đối tượng không như ý mà tạo ra cái khổ tâm lý gọi là khổ khổ. Cảm thọ này do thái độ của mỗi người chứ không phải do hoàn cảnh. Nói chung, cảm thọ khổ do nhân bất thiện chứ không do duyên hoàn cảnh bên ngoài. Còn nói lệ thuộc thì dù lệ thuộc trong hay ngoài đều khổ cả.
Cảm thọ khổ hay lạc có tăng giảm chứ bản thân cảm thọ thì không tăng giảm. Không có cảm thọ khổ thì có cảm thọ lạc; không có khổ, lạc thì có cảm thọ xả chứ không phải hết cảm thọ thì hết khổ. Cảm thọ chỉ tạm ngưng trong Diệt Thọ Tưởng Định của các bậc Thánh A-na-hàm trở lên và chỉ diệt hoàn toàn khi Chư Phật hoặc bậc A-la-hán nhập Vô Dư Niét-bàn. Đối với một bậc hoàn toàn giác ngộ giải thoát thì dù có khổ thọ vẫn không có khổ khổ.