Tất cả chủ đề Hỏi Đáp

quan sát, quán chiếu & quán tưởng

50 câu · trang 1/17

Kính bạch thầy, xin được vấn đạo thầy về Pháp Hành: Quán và quán tưởng có khác nhau không? Khác như thế nào? Trong kinh Nikaya chỗ nào Phật dạy về Quán và chỗ nào Phật dạy Quán tưởng?

Nay Kính.

Nguyễn Tusita.

Quán trong Pàli có 2 từ khác nhau. Vipassanâ là quán chiếu hay minh sát nghĩa là quan sát rõ ràng với tâm thanh tịnh trong sáng tức trực giác, không qua tư duy. Đây chính là thiền quán được nói đến trong Kinh Tứ Niệm Xứ. Paccavekhana là quán tưởng với nghĩa tư duy sâu sắc về điều gì như trong trường hợp quán tưởng tứ vật dụng, được đề cập trong Tạng Luật. Trong Tạng Vi Diệu Pháp có nêu rõ Tuệ hồi quán paccavekhana nàna tức sau khi chứng ngộ hành giả xem xét lại những gì đã chứng.

Trao đổi

Đăng nhập để cùng trao đổi về câu này.

Kính thưa Thầy,

Nhờ được sự chỉ dạy của Thầy, mỗi giờ, mỗi ngày, mỗi giây phút trôi qua, khi làm việc gì con đều lắng nghe, quan sát lại chính mình, do đó con thấy được sự vô thường trong mọi cảm giác (buồn, vui, sầu, khổ,..), nó thay đổi, sinh diệt, biến hoại liên tục. Từ đó, con đã thấy ra mọi cảm giác không phải là của Ta mà nó chỉ là các trạng thái tự nhiên đến rồi đi. Nếu mình không thêm bớt, lấy bỏ gì thì không những các trạng thái buồn vui đó không chi phối được mình mà còn làm cho trí tuệ mình càng ngày càng được tăng trưởng thêm. Con cũng quán chiếu và nhận thấy được cái thân người này là vô thường qua sinh, lão, bệnh, chết mà hằng ngày vẫn đang diễn ra xung quanh.

Từ 2 điều này, con nhận thấy được rằng mọi cảm giác không phải là của Ta, cái thân người này cũng không phải của Ta. Chỉ có hành vi, thái độ, ý nghĩ của cái Ta xen vào... tạo nên những hành động tốt xấu hay còn gọi là nghiệp và chỉ có nghiệp này mới đi theo mình suốt từ kiếp này qua kiếp khác.

Tuy nhiên, con vẫn chưa biết cách quán chiếu thế nào để thấy ra đâu là nhân, đâu là duyên, đâu là quả Thầy ạ. Kính mong Thầy chỉ dạy. Con thành kính tri ân Thầy.

Quán chiếu không có nghĩa là suy nghĩ tìm tòi điều gì. Con chỉ cần lắng nghe quan sát các pháp đến đi một cách tự nhiên thì con sẽ thấy rõ tiến trình sinh diệt của mỗi pháp. Khi diễn biến của nó đã rõ ràng thì chính tiến trình đó sẽ tự trình hiện đâu là nhân đâu là duyên và đâu là quả. Nhân và duyên hiện tại dễ thấy hơn còn quả thì tuy dễ thấy nhưng lại khó liên hệ được với nhân, vì thường quả hiện tại lại có nhân quá khứ, nhân hiện tại lại có quả vị lai. Con chỉ cần quan sát một cách tự nhiên thôi rồi mọi sự sẽ rõ ràng.

Trao đổi

Đăng nhập để cùng trao đổi về câu này.

Kính Thưa Sư,

Con là một người Phật tử, từ nhỏ con đã đọc nhiều kinh sách. Con đã tu tập theo phương pháp quán chiếu tâm nhiều năm nay. Phương pháp của con là quán chiếu tâm trong mọi hoàn cảnh của cuộc sống hằng ngày. Cách đây một năm, con chợt ngộ ra rằng: Tâm là một trạng thái vắng lặng, không hình tướng, không thiện không ác; và con nhận thấy rằng tâm trong sáng có nghĩa là tâm nhận biết ngay lập tức những hình tướng, vọng tưởng của các pháp ở trong và ngoài tâm. Khi tâm con nhận biết như thế, nó liền trở lại trạng thái an lạc. Con tiếp tục quán chiếu nó trong một năm nay, con hiểu ra thêm rằng, sự thực tập tỉnh thức hay chánh niệm sẽ giúp cho ngũ uẩn không có điều kiện phát khởi khi ta đối diện với các pháp. Hiện nay, con rất vui mừng vì trực ngộ của bản thân về vấn đề này. Gần đây, con có gặp một vị thầy theo Phật giáo Tây Tạng. Con có hỏi thầy về những hiểu biết của con về vấn đề này. Thầy nói: "Sự thấy của con chỉ mới ở ngoài da thôi. Cần phải nhận rõ vấn đề cho tới xương tới tuỷ". Con có hai vấn đề muốn hỏi Sư:

  • Nhận rõ vấn đề tới xương tới tuỷ có phải là giữ chánh niệm luôn luôn hiện diện trong từng sát-na?

  • Hay là mình để tâm trong trạng thái bình thường. Khi tiếp xúc với các đối tượng trong và ngoài tâm, thì mình liền khởi chánh niệm; bởi vì có một vị thiền sư nói rằng: "Không sợ vọng khởi, chỉ sợ giác chậm".

Con rất mong được sự trả lời của Sư.

Kính Chúc Sư luôn luôn An Lạc.

Con chưa nói là con "quán chiếu" như thế nào. Có hai loại quán: Một là quán tưởng, hai là quán chiếu. Quán tưởng là suy ngẫm về khái niệm của đối tượng. Quán chiếu là trực nhận thực tánh của đối tượng. Quán tưởng thường thông qua lý trí kiến thức nên có thể hiểu ra bằng lý giải gọi là giải ngộ, còn trực nhận thì thấu thị bằng trực giác nên mới có thể nghiệm và thực chứng, gọi là chứng ngộ. Từ giải ngộ đến chứng ngộ, rồi từ chúng ngộ đến triệt ngộ hay viên ngộ có thể chỉ trong vài sát-na mà cũng có thể còn cách mấy muôn trùng. Có thể vì vậy mà vị thầy ấy nói là cái thấy của con chỉ mới ngoài da.

Từ giai đoạn giải ngộ trở về trước thì hành giả mới cần cố gắng "giữ chánh niệm luôn luôn hiện diện trong từng sát-na". Nhưng nếu con thực sự nhận ra (chứng ngộ) tâm là tánh biết rỗng lặng trong sáng thì tinh tấn chánh niện tỉnh giác sẽ tự ứng một cách hồn nhiên thoải mái chứ con không cần cố gắng dụng công nữa. Lúc đó tinh tấn có nghĩa là không buông lung phóng dật (appamàda) và chánh niệm tỉnh giác là trọn vẹn trong sáng ngay trong thực tại. Từ đây chuyện vào sâu tận cốt tủy là việc của tánh biết và pháp, không phải là việc của cái ta luôn muốn trở thành! Cái ta nghe nói "cốt tủy" thì liền muốn cố gắng đạt tới, thế là lại bị lừa! Thánh Kinh có lý khi nói: "Con cứ lo việc của Chúa còn việc của con để Chúa lo". Vậy thì chỉ cần sống tùy duyên thuận pháp vô ngã vị tha thôi là được.

Trao đổi

Đăng nhập để cùng trao đổi về câu này.