Q: Thưa thầy, <p Con có một người bạn khá thân và đồng điệu trên nhiều quan điểm. Bạn con có nhận xét là nếu con theo đạo Phật thì sau một thời gian không lâu nữa con sẽ trở nên bớt phong phú vì đã lấy quan điểm của đạo Phật làm gốc và làm hệ quy chiếu nên sẽ không còn cởi mở, sẽ khó chấp nhận một giải thích dựa trên những quan điểm khác. <p Con có suy nghĩ về điều này 2 ngày nay, tuy chưa thâm nhập sâu vào đạo Phật nhưng con thấy đạo Phật có một sự thâm sâu mầu nhiệm mà khó diễn đạt bằng lời. Sự mầu nhiệm, tự tại không chấp thủ vào bất cứ điều gì mà con nói đến này là con cảm nhận được qua cách hành xử tự tại của các vị sư. Và con thấy sự mở rộng hay thu hẹp không dựa vào Đạo Phật hay bất kỳ đạo nào mà nó dựa vào tâm hồn của mỗi người, biết cởi mở chấp nhận và chiêm nghiệm sự thật mới là điều quyết định. Hơn nữa đạo Phật không ràng buộc chúng ta, trói buộc chúng ta vào những sự cố chấp. Mà có ràng buộc, cố chấp là do chúng ta mà thôi. Tuy nghĩ như vậy nhưng bạn con ảnh hưởng với con khá lớn, bạn ấy nhận xét rất sắc sảo về mọi thứ. Và điều đó làm con lo lắng rằng bạn ấy đúng trong trường hợp của con vì con sợ mình chưa đủ vô tư, vô ngại nên sẽ bảo thủ và bị giới hạn tầm nhìn như bạn ấy nói. Mong thầy chia sẻ và chỉ bảo cho con để con được thấy đúng, thấy rõ ràng về những băn khoăn của mình. Con xin thành kính tri ân thầy!

Bạn ấy nhận định khá đúng bởi vì không ít người theo Phật Giáo nghiêng về triết lý, và đồng thời cũng rất đông người khác nghiêng về đức tin. Hạng người thứ nhất đã biến Phật Giáo thành những hệ thống luận thuyết đầy lý trí và cố chấp. Hạng người thứ hai biến Phật Giáo thành những tín ngưỡng dân gian đầy mê tín và chấp thủ. Trong khi Đạo Phật thật sự có nghĩa là giác ngộ chân lý. Bạn con nhìn hai hiện tượng trên mà đánh giá nên chỉ đúng với những loại Phật Giáo đã thoái hóa như đã nói trên, nhưng lại không đúng với tính chất uyên nguyên và cốt lõi của Đạo Phật thật sự. Đức Phật là người giác ngộ ra Sự Thật nơi chính mình và đời sống nên Ngài chỉ ra Sự Thật ấy để giúp mọi người có thể thấy được và sống được với Chân Lý ấy. Như vậy Đạo Phật nguyên không phải là tôn giáo, lại càng không phải là tín ngưỡng có tổ chức thành giáo hội hay tông môn, hệ phái. Do đó y cứ trên trên các tổ chức Giáo Hội mang tên Phật Giáo hoặc các hệ thống tín ngưỡng xem đức Phật là thần linh để nhận định về Đạo Phật chứng tỏ là trình độ nhận thức về Đạo Phật còn rất non nớt. Giống như thấy một viên đá bên ngoài xù xì mà vất bỏ, không biết rằng người trí sau khi loại bỏ lớp thô xấu bên ngoài đã lấy được bên trong viên kim cương cực kỳ quý giá. Chân lý muôn đời vẫn là chân lý cho bất kỳ ai biết quan sát, trải nghiệm, chiêm nghiệm để thấy ra sự thật và sống thuận sự thật muôn đời ấy, đó mới chính là Đạo Phật đích thực.

Q: Kính thưa Sư,<p Trong cách hành thiền minh sát của các Sư Miến Điện thường dạy rằng, trong lúc hành thiền chỉ thấy có danh và sắc chứ không có cái ngã, như vậy có phải đây chính là tư tưởng "ngã không, pháp hữu" của phái Nhất Thuyết Hữu Bộ không thưa Sư? <p Con kính tri ân Sư.

Pháp là chân không mà cũng là diệu hữu, nên "có thì có tự mảy may, không thì cả thế gian này cũng không". Hoặc "Thật tế lý địa bất thọ nhất trần, vạn hạnh môn trung bất xả nhất pháp". Vậy thì thật sự pháp có hay không? Được hỏi về điều này đức Phật dạy, "Đối với pháp dù nói có, không, vừa có vừa không, không có không không đều không áp dụng được". Bởi người chưa giác ngộ thì nói không nói có đều sai, người giác ngộ thì nói có nói không đều đúng. Do đó không nên đứng trên quan điểm của luận phái này để phê phán quan điểm của luận phái khác, chủ yếu là ngay tại đây và bây giờ có thấy ra sự thật như nó đang là (như thị) hay không mà thôi, còn nói có nói không cũng chỉ là lời nói rỗng không, vô bổ.

Question 1

Thưa thầy, <p Con có một người bạn khá thân và đồng điệu trên nhiều quan điểm. Bạn con có nhận xét là nếu con theo đạo Phật thì sau một thời gian không lâu nữa con sẽ trở nên bớt phong phú vì đã lấy quan điểm của đạo Phật làm gốc và làm hệ quy chiếu nên sẽ không còn cởi mở, sẽ khó chấp nhận một giải thích dựa trên những quan điểm khác. <p Con có suy nghĩ về điều này 2 ngày nay, tuy chưa thâm nhập sâu vào đạo Phật nhưng con thấy đạo Phật có một sự thâm sâu mầu nhiệm mà khó diễn đạt bằng lời. Sự mầu nhiệm, tự tại không chấp thủ vào bất cứ điều gì mà con nói đến này là con cảm nhận được qua cách hành xử tự tại của các vị sư. Và con thấy sự mở rộng hay thu hẹp không dựa vào Đạo Phật hay bất kỳ đạo nào mà nó dựa vào tâm hồn của mỗi người, biết cởi mở chấp nhận và chiêm nghiệm sự thật mới là điều quyết định. Hơn nữa đạo Phật không ràng buộc chúng ta, trói buộc chúng ta vào những sự cố chấp. Mà có ràng buộc, cố chấp là do chúng ta mà thôi. Tuy nghĩ như vậy nhưng bạn con ảnh hưởng với con khá lớn, bạn ấy nhận xét rất sắc sảo về mọi thứ. Và điều đó làm con lo lắng rằng bạn ấy đúng trong trường hợp của con vì con sợ mình chưa đủ vô tư, vô ngại nên sẽ bảo thủ và bị giới hạn tầm nhìn như bạn ấy nói. Mong thầy chia sẻ và chỉ bảo cho con để con được thấy đúng, thấy rõ ràng về những băn khoăn của mình. Con xin thành kính tri ân thầy!

Accepted Answer

Bạn ấy nhận định khá đúng bởi vì không ít người theo Phật Giáo nghiêng về triết lý, và đồng thời cũng rất đông người khác nghiêng về đức tin. Hạng người thứ nhất đã biến Phật Giáo thành những hệ thống luận thuyết đầy lý trí và cố chấp. Hạng người thứ hai biến Phật Giáo thành những tín ngưỡng dân gian đầy mê tín và chấp thủ. Trong khi Đạo Phật thật sự có nghĩa là giác ngộ chân lý. Bạn con nhìn hai hiện tượng trên mà đánh giá nên chỉ đúng với những loại Phật Giáo đã thoái hóa như đã nói trên, nhưng lại không đúng với tính chất uyên nguyên và cốt lõi của Đạo Phật thật sự.

Đức Phật là người giác ngộ ra Sự Thật nơi chính mình và đời sống nên Ngài chỉ ra Sự Thật ấy để giúp mọi người có thể thấy được và sống được với Chân Lý ấy. Như vậy Đạo Phật nguyên không phải là tôn giáo, lại càng không phải là tín ngưỡng có tổ chức thành giáo hội hay tông môn, hệ phái. Do đó y cứ trên trên các tổ chức Giáo Hội mang tên Phật Giáo hoặc các hệ thống tín ngưỡng xem đức Phật là thần linh để nhận định về Đạo Phật chứng tỏ là trình độ nhận thức về Đạo Phật còn rất non nớt. Giống như thấy một viên đá bên ngoài xù xì mà vất bỏ, không biết rằng người trí sau khi loại bỏ lớp thô xấu bên ngoài đã lấy được bên trong viên kim cương cực kỳ quý giá. Chân lý muôn đời vẫn là chân lý cho bất kỳ ai biết quan sát, trải nghiệm, chiêm nghiệm để thấy ra sự thật và sống thuận sự thật muôn đời ấy, đó mới chính là Đạo Phật đích thực.

Question 2

Con xin cúi đầu đảnh lễ và bày tỏ lòng biết ơn đến Thầy. Từ khi nghe pháp thoại và xem mục giải đáp thắc mắc trong trang web này làm cho con sáng tỏ rất nhiều điều si mê lầm lạc trong việc học Phật Pháp của con. Lúc trước con hay đọc nhiều sách về Phật giáo của nhiều Tông phái khác nhau nhưng sau khi nghe các bài pháp thoại của Thầy con thấy rõ một việc là hằng ngày mình chỉ quan sát thân tâm mình thôi là đang thực hành rồi. Ý nghĩ của con như vậy có chủ quan không Thầy?

Một việc khác là khi một người thân trong gia đình mình không chịu lắng nghe những lời khuyên chân thành thì mình cứ để mọi chuyện tùy duyên, vì một người có tập khí dễ sân mà mình cứ nói làm cho người đó càng sân thì tốt nhất là im lặng và quan sát tâm mình cái gì đang khởi lên và mất đi một cách hoàn toàn tự nhiên. Con xin Thầy cho con lời khuyên. Con kính chúc Thầy sức khỏe.

Accepted Answer

Đúng lắm con. Tất cả những lời đức Phật dạy đều chỉ vào sự thật sẵn có nơi mọi người, hiểu được tôn ý của Phật thì cứ ngay thực tại thân tâm nơi chính mình mà quan sát rõ ràng (minh sát) thì liền thấy chân lý. Thấy như vậy gọi là thiền (Vipassanā) hay nói đúng hơn là sống tùy duyên thuận pháp (Dhammānudhamma patipanno vihārati), chứ không phải hành theo bất kỳ phương pháp chế định nào của ai khác. Chân lý luôn mới mẻ nên không thể rập khuôn và lại càng không do tạo tác để trở thành.

Khi đức Phật còn tại thế, Ngài chỉ thẳng chân lý cho người nghe thấy ra sự thật nơi chính mình và sống với sự thật ấy, nên thời kỳ này gọi là Đạo Phật vì chỉ cần ngay nơi sự thật mà giác ngộ chứ không qua điều gì khác. Sau khi đức Phật nhập Niết-bàn thì lời dạy của Ngài được ghi nhớ lại bởi trí nhớ của hàng đệ tử, và do trí nhớ của mỗi người một khác mà sinh ra nhiều Tông môn, Hệ phái. Tông phái nào cũng có hệ Kinh Điển riêng và cho đó là lời dạy quan trọng nhất của đức Phật, nên thời kỳ này gọi là Phật Giáo. Rồi chẳng bao lâu Phật Giáo cũng phân thành hai khuynh hướng: Phật Giáo như những hệ thống Triết học, và Phật Giáo như những tín ngưỡng dân gian nhận Phật làm Thần linh. Như vậy con không theo hệ giáo lý nào nữa mà trở về ngay nơi thực tại thân tâm mà thấy chân lý mới đúng với tôn ý của đức Phật.

Đối với người thân thì cũng phải tùy duyên mà chia sẻ pháp khi họ có nhu cầu thật sự, chứ không nên gượng ép chia sẻ khi họ chưa cần, làm như vậy sẽ phản tác dụng. Giống như cho ăn khi chưa đói thì không thấy ngon mà còn thấy ngán nữa. Hãy tin vào pháp vì pháp luôn tác động vào mỗi người để giúp họ thấy ra sự thật, nên sớm muộn gì rồi họ cũng thấy ra sự thật khi duyên đã chín mùi. Ngay cả đức Phật Ngài cũng tùy duyên mà khai thị, thậm chí có nhiều người hỏi pháp nhưng không thực tâm, chỉ để trang bị kiến thức thì Ngài vẫn không trả lời. Do đó muốn thuyết pháp phải có người thành khẩn thỉnh cầu mới được.

Question 3

Kính thưa Sư,<p Trong cách hành thiền minh sát của các Sư Miến Điện thường dạy rằng, trong lúc hành thiền chỉ thấy có danh và sắc chứ không có cái ngã, như vậy có phải đây chính là tư tưởng "ngã không, pháp hữu" của phái Nhất Thuyết Hữu Bộ không thưa Sư? <p Con kính tri ân Sư.

Accepted Answer

Pháp là chân không mà cũng là diệu hữu, nên "có thì có tự mảy may, không thì cả thế gian này cũng không". Hoặc "Thật tế lý địa bất thọ nhất trần, vạn hạnh môn trung bất xả nhất pháp". Vậy thì thật sự pháp có hay không? Được hỏi về điều này đức Phật dạy, "Đối với pháp dù nói có, không, vừa có vừa không, không có không không đều không áp dụng được". Bởi người chưa giác ngộ thì nói không nói có đều sai, người giác ngộ thì nói có nói không đều đúng. Do đó không nên đứng trên quan điểm của luận phái này để phê phán quan điểm của luận phái khác, chủ yếu là ngay tại đây và bây giờ có thấy ra sự thật như nó đang là (như thị) hay không mà thôi, còn nói có nói không cũng chỉ là lời nói rỗng không, vô bổ.