Question 1

Con kính bạch Thầy, cho con hỏi: Phật dạy: "Các pháp do duyên sinh, diệt". Tổ dạy: "Các pháp là không". Xin thầy giảng cho con hiểu.

Accepted Answer

Thực ra hai câu nói đó có nghĩa giống nhau. Các pháp do sinh diệt, do vô thường, do duyên sinh không tự tánh hay vô ngã, do trong thực tánh không có ý niệm nên gọi là KHÔNG. Vậy trong KHÔNG bao gồm tính sinh diệt và các tính chất nói trên, chứ không phải là không có. Do đó Long Thọ mới nói bài kệ nối kết được những nghĩa trên thành nghĩa trung đạo trong chữ KHÔNG:

Chư pháp theo duyên sinh

Cũng theo nhân duyên diệt

Ta nói đó là không

Cũng gọi nghĩa trung đạo.

Trong Kinh Nguyên Thủy đức Phật dạy rất nhiều về tánh KHÔNG này, như nói: không ngã, không nhân, không chúng sanh, không thọ giả cũng chính là tánh KHÔNG (Anatta, apuggala, nissatta, nijjīva: suññatā'ti vuccati). Còn có một cái KHÔNG rốt ráo nữa là KHÔNG, VÔ TƯỚNG, VÔ TÁC, VÔ CẦU. KHÔNG này chính là đoạn tận cái ta ảo tưởng tham sân si.

Question 2

Kính thưa Thầy, con mới đọc những câu hỏi và trả lời về pháp không và ngã không, con có vài điểm không rõ. Khi vô ngã chỉ còn tánh biết thấy pháp. Nếu nói pháp không nghĩa là không có pháp thì tánh biết thấy gì? Nếu nói pháp không nghĩa là pháp là chính nó thì ngã không chính là pháp không, sao lại nói có trường hợp ngã không mà pháp chưa không? Kính xin thầy chỉ dạy.

Accepted Answer

Câu hỏi của con cũng giống như câu hỏi trước, thầy đã trả lời rồi. Thực ra nói không nói có cũng chỉ tùy duyên mà nói. Trên thực tế rốt ráo thì nói không cũng sai, nói có cũng sai, vừa có vừa không cũng sai, không có không không cũng sai. Nói có nói không chỉ là ý niệm, đừng xen vào ý niệm nào cả thì pháp là pháp thôi, con thắc mắc làm gì cho thêm bận trí.

Question 3

Kính thưa Thầy

Con đọc sách thấy nói về VÔ TƯỚNG tức KHÔNG TƯỚNG. Rồi lại thấy có chỗ nói TÁNH KHÔNG. Các từ này có gì khác nhau không? Không gian này có phải là không tướng không? Xin thầy từ bi giải thích cho con được hiểu.

Accepted Answer

Tướng là do tưởng sinh, nên khi không còn cái ta ảo tưởng nữa thì liền thấy tất cả pháp đều là vô tướng (hay phi tướng, không tướng) tức thấy tánh không của các pháp. Câu "Nhược kiến chư tướng phi tướng tức kiến như lai", nếu thấy chư pháp không tướng tức thấy pháp như nó đang là (như lai không viết hoa có nghĩa pháp đang là còn Như Lai viết hoa là chỉ bậc đã giác ngộ pháp như nó đang là).