Tất cả chủ đề Hỏi Đáp

thiền định, tứ thiền bát định

226 câu · trang 3/76

Kính thưa thầy.

Hơn một năm nay con được thầy chỉ dạy thiền Vipassana tùy duyên thuận pháp, cuộc sống của con thay đổi rất nhiều. Con sống mát mẻ và nhẹ nhàng. Đó là vì con ứng dụng khi động dụng thì thận trọng, chú tâm, quan sát. Khi vô sự thì buông ra ngã lăng xăng ra để cho thân tâm dược sáng suốt, định tĩnh, trong lành. Nhưng không hiểu sao cũng có đôi lúc con vẫn cứ bị trạo cửhôn trầm. Như khi không việc gì thì có lúc tâm không muốn buông ra để nghỉ ngơi mà lại muốn làm cái này, cái kia; hoặc có khi lại không có hứng thú làm gì cả. Chướng ngại này làm cho con đánh mất hiện tại, cản trở sự thấy biết cái đang là. Phải chăng đó là do ngày xưa con chuyên tu thiền định? Làm thế nào để vượt qua chướng ngại này thưa thầy? Thành kính tri ân người thầy từ bi và trí tuệ.

Đúng là do trước đây do con tu thiền đinh nên có thói quen phải trú vào một trạng thái yên ổn mới được. Nay khi con làm việc thì nhờ thận trọng, chú tâm quan sát vào công việc nên tâm được ổn định, không có vấn đề gì. Nhưng khi không có việc gì để làm con khó buông ra cho thân tâm nghỉ ngơi vô sự được vì con đã có thói quen không làm thì phải định. Bây giờ nếu không làm gì, mà cũng không được an trú trong thiền định nên con thấy tâm trống trải và bất an. Hoặc là muốn làm gì đó để khỏa lấp trống vắng, hoặc là tâm sẽ rơi vào một trong hai trạng thái trạo cử hoặc hôn trầm, nếu không thì cũng tham hoặc sân. Nói vậy là con đã hiểu rồi đó. Thực ra, con chưa thật sự buông, vì buông cái ta lăng xăng xuống thì tâm liền sáng suốt, định tĩnh, trong lành một cách hoàn toàn tự nhiên, nghĩa là vô vi - không tạo tác. Nếu con chưa thật sự buông được thì nên làm một hành động gì đó có tính vô ngã vị tha, để tâm đừng rơi vào trạo cử hoặc hôn trầm, tham hoặc sân. Nhớ là đừng lặp lại thói quen an trú vào thiền đinh như trước đây nữa, trừ phi con buông được thì chánh địnhchánh trí sẽ tự đến rất hồn nhiên vô ngã.

Trao đổi

Đăng nhập để cùng trao đổi về câu này.

Kính bạch sư, con năm nay đã 74 tuổi. Con đã tu tập theo pháp thiền minh sát đã được mấy năm nhưng vẫn chưa thấy tiến bộ vì con thường bị năm pháp triền cái quấy nhiễu. Con thường bị hôn trầm, dễ duôi, phóng tâm. Nó làm con phiền não vô cùng. Các vị thiền sư có khuyên con là có cái gì thì niệm cái đó, con cũng có vâng lời làm theo nhưng con cảm thấy tâm con yếu ớt không thắng nổi những phiền não đó. Nay con được nghe những lời chỉ dẫn của sư cho các Phật tử nên con mạo muội gởi đến sư những điều trở ngại của con. Kính nhờ sư từ bi chỉ bảo cho con làm thế nào để vượt qua năm pháp triền cái này. Con xin cám ơn sư nhiều lắm. Kính chúc sư thân tâm thường an lạc.

Do nhầm lẫn giữa thiền TUỆ (Minh Sát) với thiền ĐỊNH (an chỉ) và TÙY NIỆM (niệm Phật...) nên đạo hữu đã sử dụng TẦM + TỨ mà tưởng là đang hành CHÁNH NIỆM + TỈNH GIÁC. Đây là nhầm lẫn rất phổ biến trong giới những người hành thiền hiện nay.

Thiền tuệ chấp nhận mọi hiện tượng diễn biến nơi thực tại thân tâm (thân, thọ, tâm, pháp) làm đối tượng, không thêm bớt, không lấy bỏ, chỉ thấy pháp như nó đang là. Thái độ đó được gọi là chánh niệm, tỉnh giác. Như vậy, trong thiền Minh Sát, khi có một trong 5 triền cái khởi lên thì hành giả lấy đó làm đối tượng của chánh niệm tỉnh giác để thấy thực tánh pháp, chứ không có ý muốn diệt nó đi. Nếu là chánh niệm tỉnh giác thực sự thì chỉ thấy tham đúng thực tánh đang sinh diệt của tham; sân, hôn trầm thụy miên, trạo hối, nghi cũng vậy. Không để tham sân (abhijjhàdomanassa) xen vào sự thấy biết trực tiếp của chánh niệm tỉnh giác, vì vậy cũng không có ý nắm giữ hay loại bỏ điều gì (na kinci loke upàdiyati).

Khi đạo hữu muốn chế ngự 5 triền cái (hôn trầm, nghi, sân, trạo hối, tham dục) thì phải có 5 chi tầm, tứ, hỷ, lạc, nhất tâm của thiền định. Như vậy đạo hữu đang tu thiền định chứ không phải thiền Minh Sát. Mục đích của thiền đinh an chỉ khi khởi tâm tầm tứ là để đạt được hỷ duyệt, an lạc, nhất tâm, và cuối cùng là an trú trong trạng thái định và xả. Vì tầm tứ và chánh niệm tỉnh giác có tính chất, công dụng và mục đích khác nhau nên hành pháp nào thì phải theo pháp đó, nếu nhầm lẫn yếu tố của 2 pháp hành này thì cả hai mục đích thấy thực tánh của thiền tuệ và an trú nhất tâm của thiền định đều không thể đạt được.

Nếu đạo hữu muốn tâm không bị thất niệm, tạp niệmvọng niệm (biểu hiện qua 5 triền cái) thì tốt hơn nên tu pháp môn niệm Phật trước. Niệm Ân Đức Phật (Araham, Sammà Sambuddho...) có thể giúp tâm nhất niệm. khi đã nhất niệm thì tâm thanh tịnh, tâm thanh tịnh thì vô niệm, tâm không thất niệm, tạp niệm, vọng niệm (vô niệm) thì mới có chánh niệm. Có chánh niệm thì thấy biết trong sáng phản ánh như thực các pháp, đó là tỉnh giác. Khi có chánh niệm tỉnh giác đúng mức thì liền thấy rõ thực tánh của 5 triền cái. Như vậy, niệm Phật dễ chuyền qua thiền Minh sát hơn là cố gắng an trú trong thiền định.

Trao đổi

Đăng nhập để cùng trao đổi về câu này.

Thưa Sư Ông, con xuất gia tu bên Bắc tông, nay đã 11 năm, nhưng khi mới vào chùa 1 năm là con tự nghiên cứu cuộc đời Đức Phật. Con đọc đến chỗ Đức Phật giác ngộ bằng pháp thiền Minh Sát Tuệ và con đã đi tìm các sách hướng dẫn pháp thiền này. Từ đó con tự tập ngồi kiết già trước điều thân, đến điều tâm và điều hơi thở. Cuối cùng là theo dõi hơi thở ra vào, tâm con rõ biết từng chi tiết. Nhưng khoảng nửa giờ thì hơi thở đâu mất, con không theo dõi được nữa. Vậy tới đó con làm sao tiếp tục? Thưa Sư ông chỉ dạy cho con. Chắc chắn con sẽ đi tìm chùa Sư Ông gần đây. Sư Ông hoan hỉ giúp con tu nhé? Con tri ân Sư Ông và kính chúc Sư ông vô lượng an lạc.

Con đang thực hành thiền định đề mục hơi thở chứ không phải thiền Minh Sát Tuệ như con nói. Rất nhiều người không phân biệt được thiền định với thiền tuệ cho nên hành thiền tuệ mà lại có ấn chứng thiền định. Con ngồi điều thân, điều tức điều tâm tức là hành thiền đinh. Con theo dõi hơi thở và biết rõ từng chi tiết nhưng với tâm có tầmtứ của thiền đinh chứ không phải đúng mức chánh niệm tỉnh giác của thiền tuệ. Trong thiền định, mất hơi thở vì 2 lý do: Một là do hôn trầm thụy miên hoặc rơi vào trạng thái vô ký, hai là do tâm con đang vào trạng thái định. Điều này cần một sự phân tích sâu xa vào pháp hành để con hiểu rõ đâu là thiền định đâu là thiền tuệ minh sát thì con mới thực hành đúng được. Đề nghị con coi thêm cuốn Thiền Phật Giáo: Nguyên Thủy và Phất Triển trong mục Thư Viện. Chúc con thành công.

Trao đổi

Đăng nhập để cùng trao đổi về câu này.