Q: Kính Thầy,<p Thầy ơi, con hay ngồi thiền lúc khuya khoảng 11g30. Đầu tiên con niệm Phật và thấy tâm mình rất bình an và không còn suy nghĩ lung tung. Khi tâm con định rồi thì con không niệm Phật nữa. Con ngồi và quán chiếu mọi thứ: tiếng nước chảy, tiếng chó sủa và tiếng xe giữa đêm khuya... Con chỉ nhận biết như thế thôi, rồi mọi chuyện trôi qua. Con thấy tâm bình an và nhẹ nhàng lắm. Con không cảm thấy buồn ngủ có khi ngồi đến 2giờ khuya nhưng vẫn tỉnh táo và khoẻ lắm.<p Nhưng có hôm con ngồi thiền khoảng 30 phút thôi. Con nằm xuống nhưng không ngủ được đến tận gần sáng. Con thấy người không mệt. Không biết con có điều chỉnh tâm đúng cách khi thiền không Thầy? Con có đọc sách nói rằng nếu thiền đúng cách ta không thấy buồn ngủ và có thể ngồi cả đêm. Thầy giúp con để con có thể học tập đúng cách.<p Con cám ơn Thầy!

Nếu như con ngồi tự nhiên với tâm rỗng lặng trong sáng thì những diễn biến như vậy cũng là tự nhiên, nhưng nếu con cố ý ngồi để đạt được trạng thái đó thì vẫn còn có chỗ trụ. Đúng là tâm thiền thanh tịnh thì không cần ngủ nhiều, nhưng đôi khi tỉnh thức nhiều quá mà thiếu tâm xả thì cũng dễ rơi vào tình trạng tỉnh táo quá mức, không cần thiết. Không ngủ mà tâm vẫn an tịnh thanh thản thì rất tốt, nhưng nếu hơi căng thì không hay lắm, nhất là lúc cần phải ngủ để cân bằng sinh học.

Question 1

Kính thưa Thầy. Con cố gắng tập quan sát, thấy trung thực mọi cảm giác của thân và tâm phát sinh lúc ngồi thiền, nhưng thực tập lâu như vậy con có cảm giác hơi mỏi mệt trong tinh thần vì trong tâm lúc nào cũng phải theo dõi, cũng phải ráng thức để nhìn trong chủ động, nên con không được nhẹ nhàng thanh thản trong đầu. Và khi con làm việc hay đang đọc sách chẳng hạn thì con không thể ở trong trạng thái quan sát với cái nhìn lặng lẽ được, mà lúc này tâm con hoàn toàn chạy theo, đặt vào nội dung của cuốn sách thì con đọc mới hiểu được. Nếu con biết con đang đọc sách thì con không hiểu được nội dung cuốn sách, còn con tập trung đọc hiểu nội dung thì con không nhớ là con đang đọc sách. Nên từ trước giờ con thấy mình chỉ tu được trong lúc ngồi thiền, thời gian còn lại con không biết phải dụng tâm làm sao cho đúng. Có phải chỉ có thời gian ngồi thiền hay đi thiền hành thì mới tu tập trọn vẹn được, còn khi đi làm việc thì sự hành trì sẽ bị giảm thiểu phải không Thầy?

Con đã dụng tâm sai và hiểu sai chỗ nào, kính mong Thầy từ bi chỉ dạy. Con kính cảm ơn Thầy.

Accepted Answer

Thiền không lệ thuộc vào một tư thế nào, cũng không dính mắc vào một đối tượng nào. Trong mọi tư thế và mọi hoàn cảnh, tâm thiền mới là chính yếu. Do con chưa thông suốt được "nguyên lý" của thiền nên đã kẹt vào "sự tướng".

Khi đọc sách tức con đang tương tác với ngôn từ nên đương nhiên phải nương theo pháp chế định để hiểu nghĩa, nhưng nếu con đọc với tâm sáng suốt, định tĩnh, trong lành hoặc thận trọng, chú tâm, quan sát rõ ràng thì con sẽ dễ hiểu ý sách hơn. Khi tâm con dính mắc vào đối tượng thì quên mình, và khi con biết mình thì quên đối tượng, nhưng một người tỉnh giác cao thì có thể thấy cả hai.

Question 2

Kính thưa Thầy, trong lúc mình ngồi thiền thì phương pháp nào giúp cho mình không bị hôn trầm và phương pháp nào giúp cho mình định được nhanh hoặc tâm không bị động nhiều (thí dụ hay suy nghĩ chuyện khác làm mất đi cái định). Con cám ơn Thầy và luôn kính mong Thầy được mạnh khỏe để hướng dẫn Phật tử trên con đường tu tập.

Accepted Answer

Lúc con mong muốn tâm định như vậy là bị tham triền cái trói buộc và tạo ra bất an, rồi con nôn nóng dẹp sự bất an đó đi tức là bị sân triền cái chi phối; con hối tiếc chưa định được và nghĩ làm sao để định cho được đây là bị trạo hối che lấp; lăng xăng một hồi sinh ra chán nản thụ động vậy là bị hôn trầm cuốn đi; cứ thế tâm con phân vân bất định nghĩa là bị nghi hoặc buộc ràng. Như vậy càng muốn định tâm càng bất định. Sao con không thư giãn buông xả cho tâm nghỉ ngơi vô sự và chỉ thấy pháp đến đi thế nào thì thấy như vậy mà không lăng xăng giải quyết theo ý mình. Cái thấy bất động đó chính là định cao nhất trong các định con có biết không?

Question 3

Kính Thầy,<p Thầy ơi, con hay ngồi thiền lúc khuya khoảng 11g30. Đầu tiên con niệm Phật và thấy tâm mình rất bình an và không còn suy nghĩ lung tung. Khi tâm con định rồi thì con không niệm Phật nữa. Con ngồi và quán chiếu mọi thứ: tiếng nước chảy, tiếng chó sủa và tiếng xe giữa đêm khuya... Con chỉ nhận biết như thế thôi, rồi mọi chuyện trôi qua. Con thấy tâm bình an và nhẹ nhàng lắm. Con không cảm thấy buồn ngủ có khi ngồi đến 2giờ khuya nhưng vẫn tỉnh táo và khoẻ lắm.<p Nhưng có hôm con ngồi thiền khoảng 30 phút thôi. Con nằm xuống nhưng không ngủ được đến tận gần sáng. Con thấy người không mệt. Không biết con có điều chỉnh tâm đúng cách khi thiền không Thầy? Con có đọc sách nói rằng nếu thiền đúng cách ta không thấy buồn ngủ và có thể ngồi cả đêm. Thầy giúp con để con có thể học tập đúng cách.<p Con cám ơn Thầy!

Accepted Answer

Nếu như con ngồi tự nhiên với tâm rỗng lặng trong sáng thì những diễn biến như vậy cũng là tự nhiên, nhưng nếu con cố ý ngồi để đạt được trạng thái đó thì vẫn còn có chỗ trụ. Đúng là tâm thiền thanh tịnh thì không cần ngủ nhiều, nhưng đôi khi tỉnh thức nhiều quá mà thiếu tâm xả thì cũng dễ rơi vào tình trạng tỉnh táo quá mức, không cần thiết. Không ngủ mà tâm vẫn an tịnh thanh thản thì rất tốt, nhưng nếu hơi căng thì không hay lắm, nhất là lúc cần phải ngủ để cân bằng sinh học.