Q: Con đảnh lễ thầy! <p Thưa thầy, con ngồi thiền bán già. Một chân dần dần bị tê dại, khi xả thiền phải nắn bóp mới đi lại được. Nhưng điều con muốn hỏi là khi con bắt đầu thấy trí lắng xuống, niệm dừng, quán vào cái chân tê dại thì thấy hơi thở biến mất. Thấy cái gì đó tịch tịnh, khó diễn tả. Chỉ đến đó là con dừng lại. Con suy luận đó như việc chứng nghiệm về sự chết của cái chân và tiến xa hơn là thân xác mình. <p Hiện tại con chưa dám tiến sâu hơn về trải nghiệm đó. <p Con mong thầy khai tỏ cho con thắc mắc này. Nếu ngồi được kiết già thì chân có bị tê dại khi ngồi lâu không? Nếu ngồi rất lâu và quan sát cái đó có lạc vào đâu không? <p Con cám ơn thầy, chúc thầy an lạc!

Ngồi bán già hay kiết già chủ yếu là ngồi nhiều lần và quen dần sẽ bớt hoặc hết tê đau. Thí dụ lúc mới ngồi khoảng 15 phút thấy tê, 3 tháng sau 30 phút mới tê, 6 tháng sau 45 phút mới tê, 1 năm sau 60 phút mới tê v.v... và cũng tùy cơ địa của mỗi người mà độ tê và thời gian tê khác nhau đôi chút. Nếu ngồi yên với tâm tĩnh lặng (có hỷ, lạc, định, xả) thì cái đau sẽ biến mất và cả thân tâm đều định tĩnh nhất như. Đó là trường hợp con trải nghiệm. Nhưng nếu con khởi tâm đối kháng lại cơn đau thì nó sẽ tăng dần không chịu nổi. Khi tâm đã rỗng lặng (định) và trong sáng (tuệ) thì tê đau sẽ không còn ảnh hưởng gì. Trong khi thiền, những diễn biến của thân tâm thế nào thì cứ chứng nghiệm như vậy thôi, đừng suy luận gì cả. Chiêm nghiệm là trải nghiệm thực mà thấy ra chứ không suy luận. Suy luận sẽ đưa đến kết luận chủ quan. Thiền chính là sự lặng yên của những hoạt động lý trí vọng thức, vì vậy đừng để chúng xen vào biến thực tánh thành khái niệm. Một điều cần lưu ý nữa là đừng cố lặp lại bất kỳ một trải nghiệm nào vì như vậy chính là tiến trình ngũ uẩn của cái ngã góp nhặt kinh nghiệm sở đắc. Mỗi lần thiền đều phải hoàn toàn mới mẻ, không trụ vào đâu cả (Natthi loke upadiyati).

Question 1

Dạ kính thưa sư, ba má con là người chưa biết đến thiền nhưng do điều kiện ở quê xa không có môi trường để học thiền trực tiếp với các vị thầy thì con có thể mở đĩa để ba má thực hành theo phương pháp quán niệm hơi thở anapanasati được không ạ?

Con xin tri ân sư.

Accepted Answer

Điều này thì thầy không dám chắc, bởi còn tuỳ thuộc đĩa hướng dẫn đó có đúng hay không nữa. Do đó tốt nhất là nên hiểu thật rõ ràng và chính xác rồi mới nên thực hành.

Question 2

Con chào SƯ. <p 1) Mẹ con quy y cho con (và gia đình) cách đây 4 năm, con không được dự buổi quy y của bổn sư, nhưng may mắn cách đây 2 năm con đã có duyên với Phật pháp, đã tìm hiểu và thực hành theo lời Phật dạy. Bố mẹ con tu theo Tịnh Độ tông nhưng riêng con, con cảm thấy pháp môn này đè nén tâm chứ không phải là biết và buông xả ra, con thấy bố mẹ con mỗi khi tức giận thì niệm A DI ĐÀ PHẬT nhưng con cảm thấy bố mẹ con đang đè nén chúng. <p Thật hữu duyên hơn nữa con tìm hiểu và được biết các kinh đại thừa do các tổ chế ra để hợp căn cơ mọi người (con cũng không chê bai hay phân biệt gì cả). Con tìm và biết đến Phật pháp nguyên thủy. Con thấy những giáo lý và đặc biệt là thiền rất hữu ích cho con và thay đổi các tư tưởng của con theo hướng tích cực. Con thấy lỗi của con nhiều hơn, con hay nhìn vào mình hơn là người khác và con biết chúng rồi buông chúng dần dần, cũng dần tu tập. <p Con giờ có ý định nói cho bố mẹ con biết về sự thật các kinh, và khuyên bố mẹ biết nguyên thủy, nhưng con sợ niềm tin (tín nguyện hạnh trong kinh Vô Lượng Thọ) của bố mẹ con lung lay, rồi sinh ra những cái tiêu cực, nhưng con rất muốn nói, vậy mong SƯ cho con lời khuyên để con có thể tâm sự với bố mẹ con ạ. ,p 2) Như SƯ nói: thận trọng chú tâm quan sát mọi sự vật hiện tượng đến với mình, khi thực hành con cố gắng hành động chậm lại rồi con thận trọng, chú tâm vào đó. Nhưng khi quan sát nó con lại suy nghĩ thêm các niệm khác (ví dụ con quan sát cái bút thì con lại suy nghĩ bút này hãng nào viết đẹp không...), như thế con đã sai đúng không sư? Xin sư hoan hỷ chỉ cho con thêm một chút về điều thận trọng, chút tâm và quan sát? <p 3) Trong lúc ngồi thiền, con ngồi một hồi lâu, con thấy cảm giác đau, tâm con liền đến đó và quan sát nó và ghi nhận đau đau... Vậy con ghi nhận nó xong con quay lại với hơi thở, hay con quan sát cái đau khi nào hết mới quay lại hơi thở, hay là cái nào nổi trội nhất thì tâm tự dưng đến và xem nó là đề mục quan sát và ghi nhận? <p Kính mong SƯ hoan hỷ chỉ dạy, con kính đảnh lễ SƯ. Sadhu sadhu!

Accepted Answer

1) Chỉ cần giải thích cho ba mẹ hiểu đúng ý nghĩa của pháp môn niệm Phật là được. (Con đọc điều này trong cuốn Thiền Phật Giáo, Nguyên Thuỷ và Phát Triển) 2) Không cần phải đặt một mức độ nào nhất định cho việc thận trọng chú tâm quan sát, những yếu tố này là tính chất sẵn có trong tâm mỗi người nên chỉ cần có hướng tâm đúng thì chúng tự ứng ra tuỳ trường hợp. Nếu trong quan sát còn tư tưởng khởi lên thì biết có tư tưởng khởi lên, nếu không thì biết là tâm đang lặng lẽ quan sát. Đừng cố gắng quá, cứ quan sát tự nhiên thì thấy biết càng chính xác hơn. 3) Khi ngồi thiền con nên thư giãn, buông xả để cho thân tâm thoải mái, nhẹ nhàng, trong sáng và tuyệt đối không cố gắng "hành" gì cả. Chính lúc đó tâm con mới rỗng lặng trong sáng, hồn nhiên, không chủ quan để phản ánh trung thực mọi sự đến đi. Khi tâm buông xả mọi cố gắng nắm bắt thì nó liền trở về trọn vẹn với toàn thân đang là (thân tâm nhất như), đó là chánh niệm (chứ không phải là ghi nhận gì cả), và vì vậy nó biết thân đang là một cách trung thực. Không ghi nhận hơi thở hay cảm giác đau mà chỉ biết toàn thân đang là thì thở hay đau đều chỉ là những hiện tượng đến đi trên thân, con chỉ thấy chúng sinh diệt vô thường mà thôi. Nhớ là không cố gắng ghi nhận, định tâm hay trông chờ cái này diệt đi để quan sát cái khác, chỉ thấy thôi thì tâm mới nhận ra bản chất sinh diệt trên thân, thọ, tâm hay pháp ngay đây và bây giờ.

Question 3

Con đảnh lễ thầy! <p Thưa thầy, con ngồi thiền bán già. Một chân dần dần bị tê dại, khi xả thiền phải nắn bóp mới đi lại được. Nhưng điều con muốn hỏi là khi con bắt đầu thấy trí lắng xuống, niệm dừng, quán vào cái chân tê dại thì thấy hơi thở biến mất. Thấy cái gì đó tịch tịnh, khó diễn tả. Chỉ đến đó là con dừng lại. Con suy luận đó như việc chứng nghiệm về sự chết của cái chân và tiến xa hơn là thân xác mình. <p Hiện tại con chưa dám tiến sâu hơn về trải nghiệm đó. <p Con mong thầy khai tỏ cho con thắc mắc này. Nếu ngồi được kiết già thì chân có bị tê dại khi ngồi lâu không? Nếu ngồi rất lâu và quan sát cái đó có lạc vào đâu không? <p Con cám ơn thầy, chúc thầy an lạc!

Accepted Answer

Ngồi bán già hay kiết già chủ yếu là ngồi nhiều lần và quen dần sẽ bớt hoặc hết tê đau. Thí dụ lúc mới ngồi khoảng 15 phút thấy tê, 3 tháng sau 30 phút mới tê, 6 tháng sau 45 phút mới tê, 1 năm sau 60 phút mới tê v.v... và cũng tùy cơ địa của mỗi người mà độ tê và thời gian tê khác nhau đôi chút. Nếu ngồi yên với tâm tĩnh lặng (có hỷ, lạc, định, xả) thì cái đau sẽ biến mất và cả thân tâm đều định tĩnh nhất như. Đó là trường hợp con trải nghiệm. Nhưng nếu con khởi tâm đối kháng lại cơn đau thì nó sẽ tăng dần không chịu nổi. Khi tâm đã rỗng lặng (định) và trong sáng (tuệ) thì tê đau sẽ không còn ảnh hưởng gì.

Trong khi thiền, những diễn biến của thân tâm thế nào thì cứ chứng nghiệm như vậy thôi, đừng suy luận gì cả. Chiêm nghiệm là trải nghiệm thực mà thấy ra chứ không suy luận. Suy luận sẽ đưa đến kết luận chủ quan. Thiền chính là sự lặng yên của những hoạt động lý trí vọng thức, vì vậy đừng để chúng xen vào biến thực tánh thành khái niệm. Một điều cần lưu ý nữa là đừng cố lặp lại bất kỳ một trải nghiệm nào vì như vậy chính là tiến trình ngũ uẩn của cái ngã góp nhặt kinh nghiệm sở đắc. Mỗi lần thiền đều phải hoàn toàn mới mẻ, không trụ vào đâu cả (Natthi loke upadiyati).