Q: Kính Thầy! <p Xin Thầy cho con hỏi Niệm Phật có thể chứng nhất niệm, tương đương với cận định, vì còn khái niệm ngôn ngữ. Sơ thiền thoát khỏi khái niệm ngôn ngữ để hướng tầm tứ đến đối tượng, nhị thiền thoát khỏi tầm tứ, tam thiền thoát khỏi hỷ, tứ thiền thoát khỏi lạc và hơi thở, chỉ còn định xả. Vậy sau khi chuyên chú niệm Phật tâm đạt đến nhất niệm (cận định) thì buông câu niệm và hướng đến tâm thái rỗng rang thanh tịnh (niệm tịch tịnh) thì có thể đắc sơ thiền và cứ thế tâm định sẽ phát huy đúng hướng. <p Vậy thì đối với Tổ Sư Thiền Thiền Tham Thoại Đầu, khi con chọn một trong Năm câu thoại đầu là: <p 1. Khi chưa có trời đất, ta là cái gì? <p 2. Muôn pháp về một, một về chổ nào? <p 3. Trước khi cha mẹ chưa sanh, mặt mũi bổn lai của ta ra sao? <p 4. Sanh từ đâu đến, chết đi về đâu? <p 5. Chẳng phải tâm, chẳng phải Phật, chẳng phải vật, là cái gì? <p Con thấy ở Thiền Tham Thoại Đầu này buông câu niệm, câu thoại đầu là câu hỏi, có hỏi thì phải có đáp, cũng như câu: "Khi chưa có Trời đất, ta là cái gì?" hỏi thầm trong bụng cảm thấy không hiểu thì đáp không ra, đáp không ra thì càng thấy thắc mắc, chính cái thắc mắc đó gọi là Nghi tình. <p Vậy con xin hỏi Thầy, Thiền Tham Thoại Đầu có phải đã hướng đến tâm thái rỗng rang thanh tịnh (niệm tịch tịnh) và có thể đắc sơ thiền không ạ? Xin cảm ơn Thầy!

Tham thoại đầu, niệm Phật, trì chú... đều là phương thiện tạm ứng để tâm bớt lăng xăng, phóng dật, thất niệm... nhờ vậy tình và trí dần lắng xuống, cho đến khi mọi tạp niệm chấm dứt, thì cả thoại đầu, năng niệm, sở niệm và câu chú cũng đều biến mất, như bầu trời không mây, mặt trời trí tuệ tự chiếu, lúc đó mới thực chứng pháp tánh chân như (yathàbhùtà nànadassana) mà Thiền Tông gọi là ngộ. Trong đó vốn có tự tánh giới định tuệ vô vi vô ngã nên không phải sở đắc thiền định hữu vi hữu ngã do rèn luyện mà có nữa.

Q: Kinh gởi sư. Con thành kính đảnh lễ sư! <p Con nghe rất nhiều người nói hành thiền là phước báu lớn nhất, không cần phải làm những việc từ thiện khác. Bởi vì khi hành thiền, tâm trụ vào đề mục, không khởi tham sân si, không tạo nghiệp. Nhưng bản thân con thì thấy khi ngồi tâm con vẫn suy nghĩ đây đó, đôi lúc con thấy tâm có sự ganh ghét khi người ta vui. Khi con biết điều gì tốt thì con khởi lên sự độc chiếm và không muốn chia sẻ. Trong mỗi ngày tâm con khởi lên rất nhiều tham sân si và con không thấy hành thiền thì những tâm đó không khởi sanh, nhưng con nhận thức và không hành động theo thôi. Vậy sao gọi là phước báu lớn nhất, sao gọi là dẫn đến giải thoát? Và chỉ cần hành thiền mà không cần cúng dường và làm những việc thiện sao? <p Kính xin sư chỉ bảo cho con.

Trước hết phải xác định loại thiền gì rồi mới biết hành có phước nhất hay không. Thiền có quá nhiều cách, đúng, sai, chánh, tà, thiện, ác... đều có đủ. Vậy cần hỏi kỹ hành thiền gì mới biết được tốt hay xấu. Chỉ có một loại thiền tốt nhất là soi sáng lại toàn bộ sinh hoạt đời sống của mình, nếu không chúng ta vẫn mãi sống trong vô minh ái dục. Kể cà muốn hành thiền để được phước báu nhiều nhất cũng là thiền của vô minh ái dục. Nếu thiền là soi sáng thực tại đời sống thì không cần phải loại trừ những hành động vô ngã vị tha như bố thí, cúng dường, phục vụ, và nhiều hình thức thiện sự khác. Như vậy, nên nói sống thiền đúng hơn là nói hành thiền theo nghĩa ngồi tham thiền nhập định để trụ tâm. Tóm lại, con có thể làm mọi thiện sự, miễn là "khi xúc chạm việc đời, tâm không động, không sầu, tự tại và vô nhiễm" mới "là phúc lành cao thượng" nhất.

Q: Kính bạch thầy, con xinh đảnh lễ thầy.<p Con xin được bày tỏ vấn đề của con, con không biết là đúng hay sai, xin thầy chỉ đường cho con ạ.<p Con có hành thiền được 1 thời gian, sau đó con đi làm, công việc và cuộc sống cuốn đi nên con không hành thiền và chánh niệm nhiều được nữa. Trước kia con vốn là người nóng nảy, hành thiền đã giúp con giảm được điều đó. Nhưng giờ khi con không hành thiền nữa thì con lại rất dễ nóng nảy, đặc biệt khi ai đó làm những điều sai ý con, hoặc hiểu nhầm con. Con cố chấp vào ai đúng, ai sai rồi sân mãi. <p Rồi con có suy nghĩ về mọi thứ trong cuộc sống là mối quan hệ điều kiện, kể cả với người thân trong gia đình. Con thấy con trở nên thiếu tình thương, thiếu sự hiểu mình, hiểu người.<p Con có quay lại với thiền rồi, con không biết đó có phải vì con tham và sân mà làm vậy không.<p Con xin thầy chỉ hướng giúp con nên làm gì để được an nhiên, sáng suốt trước những sự tác động của người ngoài. Và khi quay lại thiền sau một thời gian thì con nên bắt đầu như thế nào, con thấy rất khó để bắt đầu lại. <p Con xin đảnh lễ thầy.

Con không cần quay lại đâu hay theo thiền nào cả, chỉ cần ngay tại đây và bây giờ thấy mình đang như thế nào thì chính là con đang hành thiền. Thân con đang như thế nào, con đang có cảm giác hoặc cảm xúc gì, tâm con đang hoạt động ra làm sao v.v... con đều thấy rõ một cách tự nhiên, rồi con sẽ thấy con đang sống trong sự vận hành của pháp hay con đang hành động theo ý đồ của bản ngã. Thí dụ con thấy tâm sân như nó đang là hay con muốn hành thiền vì bị cái ngã sân xúi dục hòng đối kháng lại tâm sân ấy? Hành động của tánh biết là thiền, hành động của bản ngã dù cố thiền vẫn chỉ là vọng động.

Question 1

Kính Thầy! <p Xin Thầy cho con hỏi Niệm Phật có thể chứng nhất niệm, tương đương với cận định, vì còn khái niệm ngôn ngữ. Sơ thiền thoát khỏi khái niệm ngôn ngữ để hướng tầm tứ đến đối tượng, nhị thiền thoát khỏi tầm tứ, tam thiền thoát khỏi hỷ, tứ thiền thoát khỏi lạc và hơi thở, chỉ còn định xả. Vậy sau khi chuyên chú niệm Phật tâm đạt đến nhất niệm (cận định) thì buông câu niệm và hướng đến tâm thái rỗng rang thanh tịnh (niệm tịch tịnh) thì có thể đắc sơ thiền và cứ thế tâm định sẽ phát huy đúng hướng. <p Vậy thì đối với Tổ Sư Thiền Thiền Tham Thoại Đầu, khi con chọn một trong Năm câu thoại đầu là: <p 1. Khi chưa có trời đất, ta là cái gì? <p 2. Muôn pháp về một, một về chổ nào? <p 3. Trước khi cha mẹ chưa sanh, mặt mũi bổn lai của ta ra sao? <p 4. Sanh từ đâu đến, chết đi về đâu? <p 5. Chẳng phải tâm, chẳng phải Phật, chẳng phải vật, là cái gì? <p Con thấy ở Thiền Tham Thoại Đầu này buông câu niệm, câu thoại đầu là câu hỏi, có hỏi thì phải có đáp, cũng như câu: "Khi chưa có Trời đất, ta là cái gì?" hỏi thầm trong bụng cảm thấy không hiểu thì đáp không ra, đáp không ra thì càng thấy thắc mắc, chính cái thắc mắc đó gọi là Nghi tình. <p Vậy con xin hỏi Thầy, Thiền Tham Thoại Đầu có phải đã hướng đến tâm thái rỗng rang thanh tịnh (niệm tịch tịnh) và có thể đắc sơ thiền không ạ? Xin cảm ơn Thầy!

Accepted Answer

Tham thoại đầu, niệm Phật, trì chú... đều là phương thiện tạm ứng để tâm bớt lăng xăng, phóng dật, thất niệm... nhờ vậy tình và trí dần lắng xuống, cho đến khi mọi tạp niệm chấm dứt, thì cả thoại đầu, năng niệm, sở niệm và câu chú cũng đều biến mất, như bầu trời không mây, mặt trời trí tuệ tự chiếu, lúc đó mới thực chứng pháp tánh chân như (yathàbhùtà nànadassana) mà Thiền Tông gọi là ngộ. Trong đó vốn có tự tánh giới định tuệ vô vi vô ngã nên không phải sở đắc thiền định hữu vi hữu ngã do rèn luyện mà có nữa.

Question 2

Kinh gởi sư. Con thành kính đảnh lễ sư!

Con nghe rất nhiều người nói hành thiền là phước báu lớn nhất, không cần phải làm những việc từ thiện khác. Bởi vì khi hành thiền, tâm trụ vào đề mục, không khởi tham sân si, không tạo nghiệp. Nhưng bản thân con thì thấy khi ngồi tâm con vẫn suy nghĩ đây đó, đôi lúc con thấy tâm có sự ganh ghét khi người ta vui. Khi con biết điều gì tốt thì con khởi lên sự độc chiếm và không muốn chia sẻ. Trong mỗi ngày tâm con khởi lên rất nhiều tham sân si và con không thấy hành thiền thì những tâm đó không khởi sanh, nhưng con nhận thức và không hành động theo thôi. Vậy sao gọi là phước báu lớn nhất, sao gọi là dẫn đến giải thoát? Và chỉ cần hành thiền mà không cần cúng dường và làm những việc thiện sao?

Kính xin sư chỉ bảo cho con.

Accepted Answer

Trước hết phải xác định loại thiền gì rồi mới biết hành có phước nhất hay không. Thiền có quá nhiều cách, đúng, sai, chánh, tà, thiện, ác... đều có đủ. Vậy cần hỏi kỹ hành thiền gì mới biết được tốt hay xấu. Chỉ có một loại thiền tốt nhất là soi sáng lại toàn bộ sinh hoạt đời sống của mình, nếu không chúng ta vẫn mãi sống trong vô minh ái dục. Kể cà muốn hành thiền để được phước báu nhiều nhất cũng là thiền của vô minh ái dục.

Nếu thiền là soi sáng thực tại đời sống thì không cần phải loại trừ những hành động vô ngã vị tha như bố thí, cúng dường, phục vụ, và nhiều hình thức thiện sự khác. Như vậy, nên nói sống thiền đúng hơn là nói hành thiền theo nghĩa ngồi tham thiền nhập định để trụ tâm. Tóm lại, con có thể làm mọi thiện sự, miễn là "khi xúc chạm việc đời, tâm không động, không sầu, tự tại và vô nhiễm" mới "là phúc lành cao thượng" nhất.

Question 3

Kính bạch thầy, con xinh đảnh lễ thầy.<p Con xin được bày tỏ vấn đề của con, con không biết là đúng hay sai, xin thầy chỉ đường cho con ạ.<p Con có hành thiền được 1 thời gian, sau đó con đi làm, công việc và cuộc sống cuốn đi nên con không hành thiền và chánh niệm nhiều được nữa. Trước kia con vốn là người nóng nảy, hành thiền đã giúp con giảm được điều đó. Nhưng giờ khi con không hành thiền nữa thì con lại rất dễ nóng nảy, đặc biệt khi ai đó làm những điều sai ý con, hoặc hiểu nhầm con. Con cố chấp vào ai đúng, ai sai rồi sân mãi. <p Rồi con có suy nghĩ về mọi thứ trong cuộc sống là mối quan hệ điều kiện, kể cả với người thân trong gia đình. Con thấy con trở nên thiếu tình thương, thiếu sự hiểu mình, hiểu người.<p Con có quay lại với thiền rồi, con không biết đó có phải vì con tham và sân mà làm vậy không.<p Con xin thầy chỉ hướng giúp con nên làm gì để được an nhiên, sáng suốt trước những sự tác động của người ngoài. Và khi quay lại thiền sau một thời gian thì con nên bắt đầu như thế nào, con thấy rất khó để bắt đầu lại. <p Con xin đảnh lễ thầy.

Accepted Answer

Con không cần quay lại đâu hay theo thiền nào cả, chỉ cần ngay tại đây và bây giờ thấy mình đang như thế nào thì chính là con đang hành thiền. Thân con đang như thế nào, con đang có cảm giác hoặc cảm xúc gì, tâm con đang hoạt động ra làm sao v.v... con đều thấy rõ một cách tự nhiên, rồi con sẽ thấy con đang sống trong sự vận hành của pháp hay con đang hành động theo ý đồ của bản ngã. Thí dụ con thấy tâm sân như nó đang là hay con muốn hành thiền vì bị cái ngã sân xúi dục hòng đối kháng lại tâm sân ấy? Hành động của tánh biết là thiền, hành động của bản ngã dù cố thiền vẫn chỉ là vọng động.