thời gian tâm lý

Con nên biết cách đợi (waiting) mà không chờ (longing for) để không tạo ra thời gian tâm lý, bởi chính áp lực thời gian là nỗi khổ của con. Một nhà tư tưởng đã nói: "Con người là tổng số của những nỗi thống khổ, nhưng khi bạn hy vọng một ngày nào đó thống khổ sẽ chấm dứt, lúc bấy giờ thời gian là nỗi thống khổ của bạn". Vì vậy, nếu đau khổ vượt khỏi thời gian (chứ không phải thời gian để vượt khổ) thì khổ đau chính là niềm an lạc, bởi vì hạnh phúc hay đau khổ ở ngay nơi chính thái độ nội tâm! Nếu con ngộ ra điều này thì hạnh phúc không còn là mộng ảo như cái mà con đang khao khát mong chờ. (Xem thư thầy trò 39).

Khi tâm thư giản buông xả, vắng mặt những ý đồ của bản ngã thì lúc đó tâm tùy duyên thuận pháp trong đó không có nỗ lực muốn trở thành (không tham), không có lực đối kháng (không sân), không còn so đo tính toán (không trạo cử), không bị trì trệ ù lì (không hôn trầm) và không bị ý niệm không gian thời gian làm cho phân vân do dự (không nghi hoặc) nên thân tâm mới định tĩnh sáng suốt và cảm thấy dễ dàng thoải mái.

Ngược lại, khi có bản ngã khởi lên thì liền có nỗ lực muốn trở thành (tham), có lực đối kháng (sân), còn so đo tính toán (trạo cử), bị trì trệ ù lì (hôn trầm) và bị ý niệm không gian thời gian làm cho phân vân do dự (nghi hoặc) nên mới thấy nặng nề mệt mỏi và lâu như thế kỷ. Vậy chỉ cần thân tâm như thế nào thì thấy biết rõ như vậy tức không xen vào giải quyết để bị rơi vài tình trạng tham, sân, trạo hối, hôn trầm thụy miên và nghi chi phối như con nói là được.

Đó là thời gian tâm lý do ảo tưởng của mỗi người tạo ra, nó không phải là thời gian cần thiết cho một sự vật tồn tại và biến đổi. Thí dụ thời gian cho một đóa hoa hồng nở, khác với thời gian mà người yêu hoa muốn hoa lâu tàn, hoặc ghét hoa muốn hoa mau héo.