Question 1

Thưa thầy. Dạo trước, con hay quán nghiệp theo cách: thấy tâm loạn, không diệt trừ, biết là do nghiệp và chân thành sám hối. Nhưng con thấy quán nghiệp như vậy cũng không có kết quả lắm vì tâm bất thiện vẫn khởi liên tục. Vọng niệm vẫn cứ dắt con đi. Con không biết cần áp dụng Pháp nào để hỗ trợ được ạ?

Và gần đây, khi con phát hiện trong tâm khởi lên bất thiện pháp, con thấy nó là bất thiện pháp, con không làm theo bất thiện pháp này, và kiên quyết loại bỏ nó. Vậy có phải là con đang "ức chế tâm" không ạ?

Con thành kính lạy thầy ạ!

Accepted Answer

Sai lầm của bạn là cứ loay hoay giải quyết, cố gắng ổn định, nôn nóng đạt được kết quả như ý. Tất cả hoạt động này đều phát xuất từ cái ta ảo tưởng, vì vậy bạn không đủ bình thản và kiên nhẫn để thấy được thực tánh pháp theo thiền Vipassanà hay thiền kiến tánh. Phải chăng bạn muốn tâm an ổn để được thường, lạc, ngã? Nhưng nếu không có các pháp xuất hiện trong tâm bạn thì làm sao thấy được bản chất vô thường, khổ, vô ngã của các pháp ấy, làm sao bạn thấy được đâu là khổ, đâu là nguyên nhân gây khổ, đâu là sự chấm dứt khổ và đâu là những yếu tố chấm dứt nguyên nhân gây khổ; làm sao bạn thấy được nghiệp và nghiệp quả vận hành thế nào?.... Nói tóm lại bạn muốn có đáp số của một bài toán khó ngay mà không muốn thông suốt được toàn bộ những vấn đề khúc mắc mà bài toán đưa ra. Do đó Luận Bảo Vương Tam Muội nói rằng: "Nghiên cứu tâm đừng cầu dễ dãi, dễ dãi thì không thể nào thấu triệt được vì quá nôn nóng muốn vượt cấp." Sai lầm cơ bản là bạn đặt giải thoát trước giác ngộ, mà trên thực tế bạn phải giác ngộ mới có giải thoát. Hơn nữa giải thoát là giải thoát khỏi bản ngã mong cầu, chứ không phải đạt được mong cầu giải thoát của bản ngã.

Question 2

Thưa thầy, con vẫn thường nghe dạy về tinh tấn trong đó có câu "tinh tấn vừa đủ" hoặc "chú tâm vừa đủ". Con chưa rõ lắm thế nào là vừa đủ. Vì trong thực hành, tâm con thường phóng dật và thiếu tỉnh giác, con bị vọng niệm kéo đi, một lát sau con mới nhận ra. Nhưng khi con chú tâm quan sát quá mức thì hình như con lại bị căng thẳng và đau đầu. Vậy xin thầy giải thích giúp con chữ "vừa đủ" ạ. Con cảm ơn thầy.

Accepted Answer

Có hai loại tinh tấn: Một là cố gắng của bản ngã, hai là ứng ra từ tự tánh pháp. Khi tinh tấn với nỗ lực của bản ngã lý trí thì thường là chủ quan không chính xác, hoặc là thiếu hoặc là dư, khó mà vừa đủ được. Tốt nhất là buông mọi ý đồ "cố gắng thực hành" của bản ngã ra thì lập tức tinh tấn sẽ tự ứng một cách chính xác tùy theo đối tượng tự nhiên của nó. Xin vui lòng xem cuốn Sống Trong Thực Tại, chương 5: "Nhiệt tâm cần mẫn" trong mục Thư Viện.

Question 3

Bạch Sư, Sư thường dạy khi hữu sự thì cần phải thận trọng, chú tâm, quan sát. Con chưa hiểu rõ chữ quan sát ở đây là quan sát cái gì, xin Sư hoan hỉ chỉ dạy cho con.

Accepted Answer

Trong thiền Minh Sát Tuệ Vipassanà việc quan sát hay soi chiếu thực tại là trọng tâm, nhờ đó mới thấy ra thực tánh pháp, không bị rơi vào ảo tưởng, vọng thức. Hữu sự hay động dụng có nghĩa là thân tâm đang được sử dụng trong một trạng thái hay một sự việc nào đó. Ví dụ như đang lái xe tất nhiên phải thận trọng, chú tâm và quan sát mọi sự kiện liên hệ, nghĩa là phải tỉnh táo để biết rõ thân tâm trong tương giao với hoàn cảnh xung quanh. Quan sát là biết thực tại một cách tỉnh thức, không mê mờ, không qua lăng kính của tình cảm hay lý trí như thương ghét, quan niệm, thành kiến v.v... để trực nhận sự việc như nó là. Thận trọng, chú tâm, quan sát chính là tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác được thực hiện một cách cụ thể và dễ dàng hơn mà thôi.