trình pháp & chiêm nghiệm

Từ kinh nghiệm nguyên chỉ có nghĩa là có trải nghiệm qua, nhưng khi đã tích lũy thành kết luận hay quan niệm thì kinh nghiệm đã trở thành chướng ngại cho những khám phá mới mẻ đầy tính sáng tạo. Vì vậy muốn chỉ trải nghiệm để khám phá sự thật mà không hình thành kinh nghiệm thì phải luôn chiêm nghiêm, thể nghiệm, chứng nghiệm trong chánh niệm tỉnh giác hay với tâm rỗng lặng trong sáng. Có kinh qua sự thể nghiệm mà không lệ thuộc vào kinh nghiệm đó chính là sự chứng nghiệm trong giác ngộ giải thoát.

Thầy đã nói nguyên nghĩa của kinh nghiệm là tốt, nhưng khi con bám víu vào kinh nghiệm thì sẽ mất sự sáng tạo. Nhận thức hay sự thành thạo từ những trải nghiệm khác với tích lũy kinh nghiệm mà bấy giờ đã trở thành thước đo cũ rích cho những sự đổi mới không ngừng. Con tránh đạp vỏ chuối còn người có đầu óc sáng tạo sẽ học từ đó cách trượt tuyết hoặc vô số biến hóa khác. Cha mẹ áp đặt kinh nghiệm của mình lên con cái đôi lúc là một sai lầm trầm trọng. Tại sao lâu lâu lại có một cuộc cách mạng, bởi vì phải loại bỏ những kinh nghiệm đã cũ rích, đã trở thành lề thói và gây chướng ngại cho sự tiến bộ. Nói tóm lại, phải thấy ra mặt xấu và mặt tốt của cái gọi là kinh nghiệm.

Kinh nghiệm là kết luận rút ra từ sự trải nghiệm. Chiêm nghiệm là luôn học hỏi từ những sự kiện đang diễn ra mà không vội kết luận, không lệ thuộc vào kinh nghiệm có trước. Có thể chiêm nghiệm qua sự chứng kiến một sự kiện bên ngoài, còn thể nghiệm là chiêm nghiệm sự kiện mà chính mình đang trải nghiệm. Chứng nghiệm là sự thể nghiệm chín chắn, trọn vẹn và hoàn hảo.

Tốt lắm, con cứ như thế mà khám phá sự thật để điều chỉnh nhận thức và hành vi ngày càng tùy duyên thuận pháp vô ngã vị tha là được.