Thưa Thầy,
Cách đây không lâu con có hỏi Thầy về việc con thấy đời sống chán ngán, lập đi lập lại và rỗng không. Thầy có cho con lời khuyên là hãy cảm nhận cuộc sống và học hỏi từ nó. Dạ con cũng đã 'cố gắng' quan sát, học hỏi từ nó. Nhưng càng quan sát, con càng thấy nó chán nản và lặp đi lặp lại. Thân mình hết sạch rồi dơ, cứ phải tắm táp, rồi lại dơ, rồi lại tắm táp. Mình ăn rồi đói, đói rồi lại ăn. Thời gian gần đây khi ăn con chỉ thấy nhai, nuốt, và mỏi miệng, và không thấy có hứng thú nào trong việc ăn uống, thậm chí thấy chán ngán và tự hỏi tại sao cứ phải ăn, rồi vệ sinh ra hết, rồi lại ăn. Ngay cả việc đọc tìm hiểu Kinh sách, hành thiền, con cũng thấy chán, trong khi trước đây những việc đó khiến con hứng thú và thấy đời sống này có ý nghĩa. Khi ngồi hành thiền, con thấy hết cái này tới rồi cái kia tới, khi vui khi buồn, khi có hỷ lạc, khi thì ưu... Con tự hỏi còn gì nữa. Con thử rà soát lại xem mình có phải vì muốn và mong cầu được cái gì đó nên chán nản không. Con cũng thấy mơ hồ, vì nếu 'được' cái gì đó thì cũng vậy thôi, rồi thì sao. Những gì từng khiến con hứng thú, dù lành mạnh như tập yoga, giờ cũng thành nhàm chán. Thậm chí có khi con còn thấy chán thở nữa. Mỗi ngày sự nặng nề đó càng tăng và chiếm phần nhiều trong tâm trí của con. Con cứ như có 2 người cùng tồn tại, một chỉ muốn nằm dài ra đó, không làm gì cả, không biết làm gì, một tự bảo cần phải đứng dậy và làm những thứ cần làm nên làm, hoàn thành các nghĩa vụ đối với các mối quan hệ mà mình đang ở trong đó.
Nhưng bao trùm là cảm giác chán và ngán. Nó khiến con bị đơ đơ suốt. Con xin Thầy cho con lời khuyên ạ. Con cám ơn Thầy.
Nếu thực sự chán (nibbindati) vì đã thấy ra tất cả pháp hữu vi là vô thường, khổ, vô ngã thì con đã giải thoát khỏi sự trói buộc của chúng và cảm thấy an nhiên tự tại mới đúng. Nếu không thì chán nản chỉ có nghĩa là không thoả mãn, không vừa lòng toại ý mà thôi, và nếu như vậy thì có vẻ như tương đồng với trầm cảm hay tự kỷ gì đó. Con cần xem lại.
Có thể trong thâm tâm con tu còn muốn có gì đó nên thấy chẳng có gì được cả thì chán. Nhưng đó không phải là cách tu của Phật. Phật dạy chỉ thấy ra sự thật thôi. Thấy ra sự thật về bản thân và cuộc sống với tâm thanh tịnh trong sáng thì cuộc đời đầy khổ luỵ này cũng chính là Niết-bàn. Nên Phật mới nói: "Khi tâm thanh tịnh thì thấy các pháp đều thanh tịnh".