Tứ Diệu Đế

Thưa thầy,

Hôm vừa rồi con có duyên được nghe thầy thuyết Pháp tại Hà Nội. Vẫn là những điều quen thuộc thầy thường giảng, nhưng rồi có một câu thầy nói khiến con chợt ngộ ra trên đường về, con xin được trình Pháp như sau:

Thầy có nói, thành bại ở đời đến lúc chết cũng trả lại cho cuộc đời. Câu này khiến con ngộ ra "trả lại" ở đây chính là xả, và cái chết là sự vận hành tự nhiên để tự động xả ra những năng lượng mình tích trữ trong suốt cuộc đời. Sự tích trữ đó chính là chấp, là trụ, và cũng là khổ. Khi lặp lại việc tích trữ mà không xả, thì chính là tập. Điều này làm con chợt thấy ra khổ đế là sinh, diệt đế là tử, và tập đế là luân hồi. Không biết sự thấy ra này có con có đúng không, mong thầy đính chính lại giùm con ạ.

Con xin cảm ơn thầy rất nhiều.

Thưa thầy con thấy ra một điều: Nếu khởi tâm tu để trở thành gì tức tập đế thì quả là khổ đế. Buông ra, tâm an tịnh thì ngay đó chánh trí (vốn đã đầy đủ bát chánh đạo) giác ngộ niết-bàn (diệt đế). Vì vậy, khởi tâm tu là đã sai rồi, trừ phi tu là không làm điều sai xấu nữa.

Thưa sư ông,

Trước đây con nghĩ là 3 thứ khổ khổ, hoại khổ và hành khổ nó đi riêng, mỗi trường hợp chỉ có một thứ khổ chi phối mình. Nhưng sau vài lần quan sát, con lại thấy rằng ba thứ khổ này nó luôn đi cùng nhau, luôn đồng thời có mặt trong mọi trường hợp, chỉ là lâu nay mình không chú tâm quan sát nên cái thấy hời hợt, chỉ cảm nhận được cái nào dễ nhận biết nhất thôi.

Thưa, cái thấy của con như vậy có đúng chưa ạ?

Con xin cảm ơn.