xá lợi

Nhiều người Nepal và Ấn-độ tin rằng vẫn còn Xá-lợi của những vị Phật quá khứ, nhưng khó mà kiểm chứng được. Xá-lợi đức Phật Thích-ca thì có thật, một số đã được các nhà khảo cổ xác định niên đại. Phần lớn Xá-lợi của Phật và chư vị Thánh Tăng tương truyền từ đời này qua đời khác và được tôn trí trong các Bảo Tháp nhiều nước trên thế giới, tuy chưa ai đem đi xác định bằng những phương pháp khoa học, nhưng rất đông tín đồ Phật tử vẫn tìm đến hành hương chiêm bái với lòng kính thành và xúc động.

Bản thân tôi cũng phân vân, không dám xác tín cũng không dám nghi ngờ. Có điều là tôi đã được chứng kiến một số hiện tượng lạ, cũng như nghe nhiều người kể những điều mầu nhiệm về Xá-lợi:

• Người bị tâm thần ngoại nhập đã khỏi bệnh khi được tụng kinh rải nước tắm Xá-lợi.

• Một người bệnh nhà thương trả về, đang hấp hối, cho uống nước tắm Xá-lợi đã phục hồi một cách nhanh chóng không ngờ.

• Xá-lợi biến mất ở một vài nơi, nhưng lại hóa sinh thêm nhiều ở một số nơi khác.

• Xá-lợi lớn lên dần và có khi chia thành nhiều viên.

• Xá-lợi phát hào quang nhiều màu…

Tôi có đọc vài cuốn sách (chẳng hạn như cuốn Tìm Hiểu Pháp Hành Thiền Tuệ, xuất bản năm 2002, trang 71) cũng như nghe tương truyền rằng sau 5 ngàn năm Xá-lợi của đức Phật Thích-ca sẽ tụ hội lại thành một kim thân Phật ở tại Bồ-đề Đạo Tràng, thuyết pháp độ sanh, rồi tự thiêu hủy, hiện tượng này gọi là Xá-lợi Niết-bàn (Dhātuparinibbāna).

Có ba loại Niết-bàn, là Phiền Não Niết-bàn, Ngũ Uẩn Niết-bàn và Xá-lợi Niết-bàn. Trong đó, Phiền Não Niết-bàn đã xảy ra tại bồ đoàn dưới gốc cây Bồ-đề, Ngũ Uẩn Niết-bàn đã xảy ra ở Kusinàra, và Xá-lợi Niết-bàn sẽ xảy ra trong tương lai. Đến thời giáo pháp sắp bị hoại diệt, tất cả Xá-lợi ở trên đảo quốc Tích lan (Tambapaṇṇidīpa) sẽ tập hợp lại và quy về Đại Tháp (Mahācetiya). Từ Đại Tháp Xá-lợi sẽ đến tháp Vương Xứ (Rājāyatanacetiya) trên đảo quốc của Long vương (Nāgadīpa). Từ đó Xá-lợi sẽ quy tụ về bồ đoàn ở dưới gốc cây Bồ-đề. Xá-lợi từ xứ sở của Long vương, từ cõi trời Dục giới và cõi trời Phạm thiên cũng đều quy tụ về Bồ-đề đạo tràng. Không có một viên Xá-lợi nào bị mất, dù có nhỏ bằng hạt cải. Tất cả Xá-lợi kết tụ lại thành một hình dung vàng óng và toả hào quang sáu màu. Hào quang đó chiếu sáng đến mười ngàn thế giới, cho nên chư thiên trong mười ngàn thế giới vân tập và bảo nhau: “Hôm nay Đức Đạo sư nhập diệt, hôm nay giáo pháp hoại diệt, giờ đây là lần cuối chúng ta thấy được dung sắc của ngài”. Nghĩ như vậy họ càng thấy thương tâm hơn, nên ngoại trừ những vị đã chứng đắc A-na-hàm và A-la-hán, tất cả đều không kìm được cảm xúc của mình. Yếu tố lửa trong Xá-lợi bốc lên, đến tận cõi trời Phạm thiên, tất cả các Xá-lợi khác, dù nhỏ như hạt cát đều bốc thành một ngọn lửa. Tất cả Xá-lợi đều cháy rụi. Sau khi đại thần thông đó được hiển bày, Xá-lợi hoàn toàn biến mất và giáo pháp cũng biến mất. (dịch từ Chú giải Kinh Tự Hoan Hỷ, Kinh số 28 Trường Bộ Kinh)

Nguyên văn Pàli:

Tīni parinibbānāni nāma kilesaparinibbānaṃ khandhaparinibbānaṃ dhātuparinibbānanti. Tattha kilesaparinibbānaṃ bodhipallaṅke ahosi. Khandhaparinibbānaṃ kusinārāyaṃ. Dhātuparinibbānaṃ anāgate bhavissati. Sāsanassa kira osakkanakāle imasmiṃ tambapaṇṇidīpe dhātuyo sannipatitvā mahācetiyaṃ gamissanti. Mahācetiyato nāgadīpe rājāyatanacetiyaṃ. Tato mahābodhipallaṅkaṃ gamissanti. Nāgabhavanatopi devalokatopi brahmalokatopi dhātuyo mahābodhipallaṅka meva gamissanti. Sāsapamattāpi dhātuyo na antarā nassissanti. Sabbadhātuyo mahābodhipallaṅke rāsibhūtā suvaṇṇakkhandho viya ekagghanā hutvā chabbaṇṇa rasmiyo vissajjessanti. Tā dasasahassilokadhātuṃ pharissanti, tato dasasahassacakkavāḷadevatā sannipatitvā “ajja satthā parinibbāti, ajja sāsanaṃ osakkati, pacchimadassanaṃ dāni idaṃ amhākan”ti dasabalassa parinibbutadivasato mahantataraṃ kāruññaṃ karissanti. Ṭhapetvā anāgāmikhīāsave avasesā sakabhāvena sandhāretuṃ na sakkhissanti. Dhātūsu tejodhātu uṭṭhahitvā yāva brahmalokā uggacchissati. Sāsapamattāyapi dhātuyā sati ekajālā bhavissati. Dhātūsu pariyādānaṃ gatāsu upa-cchijjissati. Evaṃ mahantaṃ ānubhāvaṃ dassetvā dhātūsu antarahitāsu sāsanaṃ antarahitaṃ nāma hoti. (Sampasādanīyasuttavaṇṇanā)

Trong thư trả lời trước đã có trích dẫn chú giải nói về việc biến mất của xá lợi khi giáo pháp hoàn toàn biến mất. Như vậy xá lợi của chư Phật trong quá khứ đã biến mất sau khi giáo pháp của các vị Phật đó hoàn toàn không còn nữa. Hiện nay chỉ còn xá lợi của Đức Phật Gotama được tôn thờ trong nhân gian.

Về những điều liên quan đến xá-lợi như các đặc tính, sự linh thiêng, phước cúng dường - chiêm bái-đảnh lễ xá-lợi, thì xin được trích dẫn đoạn kinh sau đây từ Trường Bộ Kinh:

“- Bạch Thế Tôn, chúng con phải xử sự thân xá-lợi Như Lai như thế nào?

-- Này Ananda, các Ngươi đừng có lo lắng vấn đề cung kính thân xá-lợi của Như Lai. Này Ananda, các Người hãy nỗ lực, hãy tinh tấn hướng về tự độ, sống không phóng dật, cần mẫn, chuyên hướng về tự độ. Này Ananda, có những học giả Sát-đế-lỵ, những học giả Bà-la-môn, những học giả gia chủ thâm tín Như Lai, những vị này sẽ lo cho sự cung kính cúng dường thân xá-lợi của Như Lai.

-- Bạch Thế Tôn, cần phải xử sự thân Như Lai như thế nào?

-- Này Ananda, xử sự thân Chuyển luân Thánh Vương như thế nào, hãy xử sự thân xá-lợi Như Lai như vậy.

-- Bạch Thế Tôn, người ta xử sự thân chuyển luân Thánh vương như thế nào?

-- Này Ananda, thân của Chuyển luân Thánh vương được vấn tròn với vải mới. Sau khi vấn vải mới xong, lại được vấn thêm với vải gai bện. Sau khi vấn vải gai bện, lại vấn thêm với vải mới, và tiếp tục như vậy cho đến năm trăm lớp cả hai loại vải. Rồi thân được đặt vào trong một hòm dầu bằng sắt, hòm sắt này được một hòm sắt khác đậy kín. Xong một giàn hỏa gồm mọi loại hương được xây dựng lên, thân của vị Chuyển luân Thánh vương được đem thiêu trên giàn hỏa này và tại ngã tư đường, tháp của vị Chuyển luân Thánh vương được xây dựng lên. Này Ananda, đó là pháp táng thân vị Chuyển luân Thánh vương.

Này Ananda, pháp táng thân vị Chuyển luân Thánh vương như thế nào, pháp táng thân Thế Tôn cũng như vậy. Tháp của Như Lai phải được dựng lên tại ngã tư đường. Và những ai đem tại chỗ ấy vòng hoa, hương, hay hương bột nhiều màu, đảnh lễ tháp, hay khởi tâm hoan hỷ (khi đứng trước mặt tháp), thời những người ấy sẽ được lợi ích, hạnh phúc lâu dài.

Này Ananda, bốn hạng người sau này đáng được xây tháp. Thế nào là bốn? Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xứng đáng xây tháp. Độc Giác Phật xứng đáng xây tháp. Đệ tử Thanh Văn của Như Lai xứng đáng xây tháp. Chuyển luân Thánh vương xứng đáng xây tháp.

Này Ananda, vì lý do gì, Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xứng đáng xây tháp? Này Ananda, tâm của dân chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ đến: "Đây là tháp của Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri. " Do tâm hoan hỷ như vậy, khi thân hoại mạng chung, chúng sẽ sanh lên thiện thú, cảnh giới chư Thiên. Này Ananda, vì lý do này, Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xứng đáng xây tháp.” (trích từ Kinh Đại Bát Niết Bàn (Mahàparinibbànasutta), kinh số 16, Trường Bộ Kinh.)

Những ngôi tháp được nhắc đến ở đây chính là tháp tôn thờ xá lợi của Đức Phật, và cách tôn thờ, ý nghĩa và sự lợi ích đều được nhắc đến trong đoạn kinh trên.

Câu hỏi của con thật khó trả lời. Vì hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau.không khéo nói ra sẽ mất lòng người này người khác. Vậy thầy chỉ kể ra một số ý kiến để tự con suy gẫm và quyết định thái độ cho riêng mình. Nói chung, có những quan điểm như sau:

1. Không nên thờ Xá-lợi ở tư gia, vì ít tư gia có chỗ đủ điều kiện trang nghiêm, thanh tịnh và cung kính để tôn trí, nên ngày xưa vua Asoka chỉ tạo dựng bảo tháp riêng để thờ mà thôi, Các nước lân cận cũng thỉnh Xá-lợi về rồi xây dụng bảo tháp rất hùng vĩ ở những vị trí đặc biệt để thờ.

2. Không nên thờ trong nhà hay đeo theo trên người, xem Xá-lợi như bùa hộ mạng để tránh tai họa hay trấn ếm ma quỷ.

3. Không nên đem Xá-lợi ra để đổi chác, mua bán hay làm quà tặng vì mục đích danh lợi bất chánh, hay vì tình cảm cá nhân.

4. Không nên sưu tầm Xá-lợi để làm collection như sưu tầm các vật quý khác, trở thành đối tượng của lòng tham. Đã quý thì một ngôi Xá-lợi cũng quý lắm rồi.

5. Xá- lợi hiện nay có thật có giả khó lường, không vội tin mà cũng đừng nghi ngờ phỉ báng.

6. Không nên chiếm hữu Xá-lợi như của riêng một cách ích kỷ, thay vì tôn trí những nơi tôn nghiêm mà mọi người đều được chiêm bái, chư thiên có thể đến được để hộ trì.

Bên cạnh cũng có ý kiến hoàn toàn trái ngược:

1. Ai hữu phước có được Xá-lợi thì người đó có bổn phận hộ trì gìn giữ. Chắc gì giữ trong chùa trong Tháp không bị lợi dụng để cầu danh cầu lợi.

2. Thờ chỗ cao quý hay nơi nghèo hèn, chỗ trang trọng hay nơi đơn sơ không quan trọng mà quan trọng là lòng tôn kính của mình.

3. Thờ trong nhà hay đeo theo trên mình là để luôn nhắc nhở mình phải tinh tấn thanh tịnh thân khẩu ý.

4. Xá-lợi thật hay giả cũng không quan trọng, cứ nghĩ đó là Xá-lợi với lòng tôn kính là được. Tượng Phật bằng đồng bằng đá mà mình vẫn kính lễ và cũng vẫn có phước vậy.

v.v... và v.v.... Con nghĩ thế nào là đúng thì cứ làm. Đôi lúc nhiều ý kiến giúp mình điều chỉnh hiểu biết chủ quan của mình đó con. Theo thầy thì có Xá-lợi hay không thì việc chính yếu của người Phật tử là phải sống thuận pháp mới thật sự cung kính cúng dường đức Phật.