Ăn chay & ăn mặn

Không có quy định nào sau khi quy y phải ăn chay cả. Người quy y chỉ giữ 8 điều là Tam Quy và Ngũ giới. Ngũ giới là không sát sinh, không lấy của không cho, không tà hạnh, không nói dối, không uống rượu và các chất say. Đức Phật dạy chỉ cần sống trong sạch với 8 điều này là có thể chứng bậc Thánh Tu-đà-hoàn. Ăn chay chỉ được xem như một trong những biện pháp tu tập của nhiều tôn giáo trước Phật giáo, đến thời đức Phật, Ngài cho tứ chúng ai ăn gì tùy duyên miễn sao không tự mình sát sinh, không biểu người khác sát sinh để ăn hoặc không thấy, không nghe, không biết con vật bị giết trực tiếp cho mình là được. Đó là tam tịnh nhục mà đức Phật cho phép tứ chúng được dùng. Ví dụ như bạn con mời con tới nhà chơi rồi giết gà đãi con mà con thấy, nghe và biết được con vật bị giết cho con thì con không nên ăn. Còn nếu con đến nhà bạn chơi vô tình nhằm lúc bạn đang ăn trưa và mời con ăn thì con ăn được vì con vật không vì con mà bị giết. Về sau Phật Giáo Phát Triển còn thêm 2 thứ thịt có thể ăn được nữa đó là thịt của con vật tự tử và con vật bị thú ăn còn dư, những vị tu trong rừng có thể dùng những thứ thịt ấy mà vẫn trong sạch vô tội.

Ăn chay được cũng tốt vì dễ tiêu hóa hơn, ít độc hại, giảm bớt tham đắm trong ăn uống, nhậu nhẹt. Người biết tùy nghi khi thì ăn chay khi không ăn chay đúng thời, đúng chỗ, đúng pháp và đúng cách dưỡng sinh, không cố chấp, không ngã mạn, không tham đắm thì càng tốt hơn nữa.

Ăn gì không cố ý hại đến sự sống của muôn loài là được. Điều này đòi hỏi một sự thấy biết rõ ràng minh bạch tùy theo mỗi hoàn cảnh hay tình huống khác nhau chứ không vơ đũa cả nắm theo quan niệm chay mặn một cách cứng nhắc và cục bộ. Phải biết lúc nào ăn mặn đúng, lúc nào ăn mặn sai, và lúc nào ăn chay đúng lúc nào ăn chay sai mới là thái độ trí tuệ của người tu học.

Ví dụ, theo luật của một vị tỳ kheo thì nếu thí chủ cúng dường một miếng thịt đã nấu thành thức ăn và một thứ rau, trái, hạt hoặc củ còn mầm sống thì vị ấy chỉ được ăn miếng thịt chứ không được ăn thực vật còn mầm sống kia. Và vị ấy cũng không được tự mình đem nấu chín thực vật còn mầm sống ấy, vì như vậy vừa hủy hoại mầm sống của thực vật, vừa giết những sinh vật nhỏ bé trong nước và trong rau quả khi nấu sôi. Ngược lại nếu có người đem thức ăn thịt cá mà họ giết với mục đích đem đến cúng dường cho vị tỳ kheo thì dù chết đói vị ấy cũng không ăn.

Không nên đem vấn đề chay mặn ra tranh cãi chỉ thêm chia rẽ và mất lòng nhau thôi, tốt nhất mỗi người tự soi sáng chính mình để thấy ra sự thật, nhất là sự thật nơi thân tâm mình, không phải chỉ trong ăn uống mà trong tất cả hoạt động của thân thọ tâm pháp. Người nào còn hăng say tranh cãi và cố chấp quan niệm của mình thì còn non nớt quá, phải không con?

Con đừng nên quan tâm đến những chuyện đó. Khi học Phật con nên thấy điều gì đúng với sự thật và tốt cho mình cho người thì làm theo, điều gì con thấy không đúng với thực tế và không tốt cho mình cho người thì không nên làm theo. Tu là quá trình điều chỉnh nhận thức và hành vì cho đúng tốt với sự thật. Như vậy mới có thể giác ngộ giải thoát được.