Hỏi & Đáp về Phật giáo

Sàdhu lành thay! Thầy cũng xin bổ túc thêm: Nếu Tôn giáo là "tẩy não" hiểu theo nghĩa nhồi nhét hệ thống tư tưởng - buộc người khác phải theo tín điều của mình - thì Đạo Phật hoàn toàn không phải là Tôn giáo, vì Pháp mà đức Phật chỉ thẳng là sự thật rốt ráo có sẵn trong mọi người giúp mỗi người có thể tự thấy ra, chứ không phải là hệ thống tư tưởng của Ngài. Về sau y vào Kinh điển ghi lại lời Phật dạy mà hành nên mới phát sinh từ Phật giáo. Vì vậy, nếu qua phương tiện ngôn ngữ Phật dạy trong Kinh điển để thấy sự thật thì Phật giáo vẫn không phải là Tôn giáo, nhưng nếu chỉ tin và bắt người khác tin vào Kinh điển mà không thấy sự thật thì tính chất Tôn giáo "tẩy não" bắt đầu hình thành trong tổ chức Phật giáo. Huống chi càng về sau khuynh hướng Phật giáo trở thành hệ thống triết học của các Luận sư và hệ thống tín ngưỡng của các Tổ sư thì bị gọi là "Tôn giáo tẩy não" cũng không oan!

Nói như vậy cũng đúng. Đạo Phật khác với Phật giáo ở chỗ Đạo Phật là Chân Lý được đức Phật trực tiếp khai ngộ, còn Phật giáo chỉ dựa trên những lời dạy của đức Phật được ghi lại như những bản tường trình tóm lược nên chắc chắn không có giá trị như Sự Thật được chính đức Phật chỉ thẳng - không phải chỉ bằng ngôn ngữ mà còn bằng cử chỉ, thái độ và cả năng lực tinh thần nữa, chưa kể là không gian, thời gian và trình độ căn cơ v.v... của người nghe phải thích ứng đức Phật mới nói. Hơn nữa càng về sau Phật giáo càng phân chia nhiều tông phái vì hiểu lời Phật dạy khác nhau đưa đến tình trạng phân biệt và chấp thủ tông môn, hệ phái đồng thời đặt nặng hình thức tổ chức giáo hội hơn là giác ngộ Chân Lý.

Có hai quan niệm Bồ-tát: Phật Giáo Nguyên Thuỷ xem Bồ-tát là tất cả những ai đang thể hiện Tánh Giác để học ra bài học tự mình giác ngộ Sự Thật và chỉ bày Sự Thật cho người khác biết tự chuyển hoá. Trong Phật Giáo Phát Triển cũng có nhiều quan niệm tương tự, nhưng trong đó có một quan niệm khá phổ biến cho rằng Bồ-tát là những vị có hạnh đặc biệt nguyện cứu độ chúng sanh.

Thực ra, trong thời kỳ Tượng Pháp, Phật là hình ảnh biểu tượng cho Tánh Giác, còn Bồ-tát biểu tượng cho những đức tính xuất phát từ Tánh Giác như Trí Tuệ, Từ, Bi, Hỷ, Xả v.v... Chúng sanh tượng trưng cho những phiền não tham, sân, si v.v..., nên Bồ-tát cứu độ chúng sanh có nghĩa là chính những đức tính Trí Tuệ, Từ Bi, Nhẫn Nại v.v... nơi Tánh Giác của mỗi người giúp chuyển hoá phiền não của họ thành giác ngộ giải thoát.