Hỏi & Đáp về Phật giáo

1. Pháp mà đức Phật dạy được gọi là chánh Pháp vì Pháp ấy chỉ bày cho chúng ta thấy sự thật. Nương nơi những lời dạy chân chánh ấy chúng ta thấy ra sự thật đã sẵn có nơi chính mình và cuộc sống, nhờ vậy chúng ta biết sống thuận Pháp, thấy rõ đâu là đúng đâu là sai, đâu là chân đâu là giả, không bị đánh lừa bởi ảo tưởng do bản ngã vô minh ái dục tạo ra. Tuy nhiên cần lưu ý: lời dạy của đức Phật ví như ngón tay chỉ mặt trăng, nương theo ngón tay để thấy trăng chứ đừng tưởng lầm ngón tay là mặt trăng. Quá chú ý vào ngón tay, quan trọng hóa ngón tay, diễn dịch quá nhiều về ngón tay có thể đánh lạc hướng ngón tay muốn chỉ, do đó không thấy được mặt trăng mà chỉ thấy cái mình diễn dịch. Pháp do tư kiến diễn dịch không đúng sự thật, dù là diễn dịch lời Phật dạy, hay tà kiến đều không thể giúp thấy được sự thật, mà chỉ tăng trưởng vô minh ái dục mà thôi nên gọi là tà Pháp, không phải chánh Pháp.

2. Do không thấy sự thật (vô minh) nên các phiền não tham, sân, si, ngã mạn, trạo cử v.v... mới sinh khởi. Không thể loại trừ chúng bằng cái ta ý chí, vì như vậy chỉ dồn chúng vào vô thức. Ở đó chúng vẫn âm thầm lớn mạnh và chờ cơ hội sinh khởi trở lại. Đồng thời cái ta cũng sâu dày thêm. Chỉ có thận trọng, chú tâm, quan sát chúng một cách vô tư trong sáng để thấy biết sự sinh diệt trong điều kiện tự nhiên thì mới thấy được bản chất thật của chúng. Thấy như vậy thiền Nguyên Thủy gọi là vipassana, Thiền Tông gọi là kiến tánh. Cái thấy đó cũng chính là minh. Trong minh tất cà phiền não đều tự diệt.

Trong thời Đức Phật, chùa Ni không được ở quá xa chùa Tăng, để chư Tăng có thể đến chùa Ni giáo giới dễ dàng hơn, vì theo Bát Kỉnh Pháp thì Ni phải được sự giúp đỡ và hướng dẫn của Tăng. Nữ giới thường được xem là phái yếu nên cần sự hỗ trợ của nam giới đó cũng là chuyện thường tình. Nếu một già-lam rộng lớn cũng có thể chia ra hai khu vực riêng biệt cho Tăng và Ni, tuy nhiên giới luật và thanh qui mỗi bên có những điểm đặc thù, nên đều có sinh hoạt riêng, độc lập về một số phương diện nhất định. Khi đức Phật cho nữ giới xuất gia đã tiên đoán tuổi thọ của Giáo Pháp sẽ giảm đi một nữa chính là vì nguyên tắc "Tương trợ nhưng độc lập" giữa Tăng và Ni về sau sẽ bị phá vỡ dần. Điều này đòi hỏi ý thức của Tăng Ni và luật lệ của Giáo Hội can thiệp thì mới chấn chỉnh được.

Con nói làm thầy cũng thấy khó luôn. Thôi bây giờ con thử bắt đầu bằng lời dạy đơn giản nhất của Đức Phật: "Không làm các điều ác, nên làm các việc lành, giữ tâm ý trong sạch, là lời chư Phật dạy". Câu này thì tông phái nào cũng công nhận nên con khỏi sợ kẻ nói xuôi người nói ngược. Để rõ hơn một tí, thầy xin định nghĩa một số từ trong Phật ngôn trên:

• Điều ác là những hành động, lời nói hại mình, hại người hoặc hại cả hai. Hại là làm tăng trưởng tham sân si và phiền não khổ đau cho mình và người.

• Điều lành là những hành động, lời nói không hại mình, hại người, làm đoạn giảm tham sân si phiền não khổ đau cho mình và người.

• Tâm trong sạch hay thanh tịnh là tâm không tham, không sân, không si hay nói cách khác là tâm sáng suốt, định tĩnh, trong lành.

Con có thể dễ dàng thực hiện lời dạy trên của đức Phật bằng cách rất đơn giản là con chỉ cần thận trọng, chú tâm, quan sát mỗi hành động, nói năng, suy nghĩ của mình thì con sẽ thấy ra sự thật nơi chính mình và cuộc đời. Nếu con có thể thận trọng chu toàn, chú tâm trọn vẹn và quan sát rõ ràng thì dù Phật Pháp mênh mông không sợ gì không giác ngộ được.