Lão Tử & Trang Tử

Câu này trong Chương 5 Lão Tử Đạo Đức Kinh:

Thiên địa bất nhân,

Dĩ vạn vật vi sô cẩu;

Thánh nhân bất nhân,

Dĩ bách tính vi sô cẩu.

Có nghĩa là: Trời Đất không có lòng nhân xem vạn vật như chó rơm. Thánh nhân không có lòng nhân xem vạn vật như chó rơm. Ý nói là vũ trụ vạn vật vốn tự nhiên là như vậy rồi nên Pháp không cần lòng nhân, Bậc giác ngộ cũng thấy pháp như vậy là như vậy nên cũng không cần lòng nhân. Chó rơm là con chó làm bằng rơm để tạm dùng. Và để cho rõ hơn Lão Tử nói thêm:

Thiên địa chi gian,

Kì du thác thược hồ!

Hư nhi bất khuất,

Động nhi dũ xuất,

Đa ngôn sổ cùng,

Bất như thủ trung.

Có nghĩa là: Giữa khoảng Trời Đất, như cái ống bễ, trống không mà vô cùng, động thì phát ra. Nói hoài không hết, chi bằng im lặng. Cái tịch nhiên của Pháp Tánh cũng như cái im lặng của bậc Thánh, Lão Tử gọi là bất nhân mà cũng chính là VÔ VI vậy.

Con đừng phân biệt Thiền và Lão Trang, chỉ nên thấy điều gì đúng với Sự Thật thì điều đó đúng, không đúng với Sự Thật là sai, thế thôi. Sự Thật không thuộc về ai, không ai có thẩm quyền về nó. Ai thấy đúng và làm đúng Sự Thật thì người đó không khổ, ai hiểu sai và làm sai Sự Thật thì khổ đau, đơn giản chỉ có thế thôi. Lão Trang gọi Sự Thật ấy là Đạo và Đức, Thiền gọi đó là Thực Tánh và Tướng Dụng. Thiền nói Vô Vi là Không, Vô Tướng, Vô Tác, Vô Cầu; Lão Trang nói Vô Vi là Kiến Tố, Bảo Phác, Thiểu Tư, Quả Dục. Thiền nói "Bất lập văn tự" vì có thể thấy tánh mà không cần lập ngôn, chiết tự... thì Lão Tử cũng nói "Đa ngôn sổ cùng, bất như thủ trung" (nói sao cho cùng, chi bằng im lặng). Dịch Lý nói "thời vị trung chính" thì Thiền nói "tại đây, bây giờ như pháp đang là" v.v...

Những người biết thưởng ngoạn cảnh Grand Canyon có thể chụp nhiều tấm ảnh tuyệt đẹp tuỳ góc độ khác nhau, nhưng đều là cảnh Grand Canyon cả. Sự Thật cũng vậy, nó là chân lý hiển nhiên, những người giác ngộ có thể cung cấp những thông tin về nó với những ngôn ngữ khác nhau, với nhiều căn cơ trình độ khác nhau, nên cách diễn đạt có sai khác nhưng Sự Thật muôn đời vẫn vậy. Chúng ta nên đối chiếu những lời nói ấy với Sự Thật hiển nhiên hơn là đối chiếu những ngôn ngữ ấy với nhau. Ngôn ngữ, tư tưởng chỉ là "hiệu ứng củ mì củ sắn", chấp vào ngôn từ, tư tưởng thì chẳng có củ nào để ăn! Lão cho món ngon ta cứ ăn, Thiền đãi vật quý ta cứ dùng. Chân lý không cần phân biệt là của ai. Đúng không nào?

Lão Tử có hai câu nói liên hệ đến Đức của Đạo: "Đức hậu tỷ như xích tử" - Đức dày ví như con đỏ, và "Thượng đức bất đức thị dĩ hữu đức" - Đức cao tột là chẳng đức gì nên mới có đức. Và đôi lúc Lão Tử ví đức lớn như mặt trời đem lại sự sống cho muôn loài nhưng không thấy mình có công lao gì cả. Đó là đạo lý vô kỷ, vô công, vô danh của người sống huyền đồng với đạo.