ngũ uẩn

Đúng rồi. Bản ngã chỉ là ảo tưởng, hoàn toàn không có thực, nó như là ảo ảnh trong một giấc chiêm bao mà ngũ uẩn đi lệch hướng tạo ra. Tỉnh dậy thì liền trở lại thế giới bình thường của thực tánh pháp. Đó chính là "Bình thường Tâm thị Đạo" của Nam Tuyền hay "Tri thường viết minh" trong "Đạo thường" của Lão Tử vậy. Ngũ uẩn trong tướng dụng tự nhiên thì không sai, nhưng khi nó tích tập kinh nghiệm thành sở tri sở đắc rồi chấp thủ lấy đó làm ta và của ta tách biệt với pháp thì mới hình thành bản ngã.

Do đó ngũ uẩn nguyên là gốc của quá trình nhận thức và xử lý thông tin tự nhiên, mà yếu tố cơ bản không thể thiếu là xúc, thọ, tưởng, tư, tác ý... trong đó nếu hành mà cơ bản là tư không phải là phản ứng tạo tác lăng xăng để trở thành và chồng chất thêm nhân quả nghiệp báo của cái ta lý trí vọng thức, mà là sự soi chiếu từ gốc của tánh biết là ngũ căn tín-tấn-niệm-định-tuệ thì nó trở thành đại dụng của hậu đắc trí trên đường hoàn thành phần tướng dụng của tuệ giác.

Con nói như vậy là vì chưa đọc hết Kinh Nguyên Thủy và nhất là Vi Diệu Pháp đó thôi. Tuy nhiên, đừng căn cứ vào luận giải của bất kỳ ai khác, kể cả Kinh Điển của bất cứ Tông phái nào, đó chỉ là giới thiệu khái quát thôi, tốt nhất con nên quan sát lại chính mình để thấy cái gì là sắc (phần tương quan của vật lý và sinh lý hay căn và trần), cái gì là thọ (phần cảm giác và cảm xúc), cái gì là tưởng (phần tri giác), cái gì là hành (phần thái độ phản ứng của nhận thức và hành vi thiện ác, đúng sai, xấu tốt...), cái gì là thức (phần thu gom kinh nghiệm, hữu thức và vô thức) thì con sẽ tự khám phá ngũ uẩn là gì một cách đơn giản, thiết thực và chính xác. Những nhà phân tâm học không biết gì về Vi Diệu Pháp hay Duy Thức học họ vẫn chiêm nghiệm được hoạt động của thân tâm, vậy sao con không tự mình khám phá sự thật?

Hỏi gì thầy không hiểu,

"Trí nhớ chuyển" nghĩa gì,

Làm sao khai ngộ được,

Mà thể hiện từ bi?