Thưa thầy,
Con là người cư sĩ hôm 23-3 đã hỏi thầy về sự chọn lưa giữa 2 con đường sống. Đọc trả lời của thầy và câu hỏi của một đạo hữu có trải nghiệm giống con, con cũng suy tư nhiều lắm. Nhìn lại mình, đúng là con có quyết tâm giải thoát thật, và con cũng chưa dám nghĩ tới chuyện mình sẽ giác ngộ. Nhưng ước muốn giải thoát của con rất đơn giản chứ con cũng chưa dám mơ tới chuyện mình sẽ đắc Tam Minh, thấy được Tứ Diệu Đế rồi vượt thoát sinh tử. Mong muốn giải thoát xuất phát từ việc con đang bị một "căn bệnh" đang ngày ngày dày vò con mà con tin thầy là vị bác sĩ có thể kê toa giúp con để chữa lành. Sau khoảng gần 2 năm thực hành sống chánh niệm, con thấy mình đang bị một căn bệnh mà trước đây chưa từng gặp. Triệu chứng của căn bệnh như sau:
Hình như con đã trở nên quá nhạy cảm với từng đổi thay nhỏ trong tâm và thân. Ví dụ như mỗi lần nói chuyện vui, hưng phấn chỉ cần con cười thành tiếng thôi thì cảm thấy như trời long đất lở, từng thớ thịt, mạch máu căng ra, cảm giác rất khó chịu.
Mỗi lần ngồi nói chuyện về đạo với người bạn, nói chuyện một cách thoải mái, không có tranh cãi gì con cũng cảm nhận được rõ ràng có tham sân trong lúc nói chuyện, biểu hiện bằng việc cảm nhận cơ thể có cảm giác khó chịu, căng thẳng, không yên, nhộn nhạo. (Có một lần con đã hỏi thầy về chuyện này).
Khi làm một điều gì đó bất thiện trong cuộc sống đối giao với người khác thì trong người cảm giác bứt rứt chịu không nổi và phải sửa sai thì mới yên. Khi vẽ xong một công trình thì bản ngã muốn làm thật tốt, không muốn có chút sơ sót có thể tổn hại tới chủ nhà. Nhiều lúc con đang ngồi thiền thì một chi tiết trong ngôi nhà đã thiết kế tự nhiên chực hiện ra trong đầu, nếu sau đó kiểm tra lại chi tiết đó thì thế nào cũng lòi ra chỗ sai. Còn nữa, đang lúc định tâm, chợt tâm lo lắng hiện ra không rõ vì lý do gì, thì sau đó thế nào cũng có chuyện này chuyện nọ không hay xảy ra. Tóm lại con cũng thấy phiền não và mệt mỏi vì quá nhạy cảm với những điều như vậy và cảm thấy như bị quá tải.
Chỉ trong những hoạt động bình thường và thiện lành trên mà con đã cảm thấy vậy rồi huống hồ là trong lúc va chạm với công việc, với vô số phiền não và bất thiện pháp hàng ngày. Đối với con bây giờ các phiền não đúng là cực hình thầy ạ.
Chỉ có lúc đọc và nghe pháp hoặc buông xả thư giãn thì con mới thấy an lạc thật sự thôi. Còn lại gần như mọi hoạt động sống khác trong ngày đúng là chỉ có khó chịu và phiền não thôi.
Mong thầy hiểu cho con là chính vì những điều trực nhận trên mà con muốn giải thoát khỏi tình trạng đó chứ không phải vì muốn giải thoát mà có những cảm giác đó. Chính vì vậy mà bây giờ con đâm ra sợ chứ không phải là nhàm chán mọi thứ nữa thầy ạ. Con thấy Đức Phật nói đúng "tất cả trên thế giới này là căn nhà lửa".
Mong thầy chì dạy cho con: bây giờ bắt đầu tìm cách ra khỏi đám lửa hay là tiếp tục ở trong ngôi nhà đó để học tiếp? Con chưa đủ duyên để xuất gia thì có nên rút chân dần ra khỏi các ràng buôc không? Con cũng đã suy nghĩ kỹ về công việc mới để có thể vẫn làm tròn trách nhiệm với gia đình và có thể sống tùy duyện thuận pháp.
Con kính lạy Tam Bảo, kính lạy thầy.
Con vẫn chưa hiểu ý thầy nói. Và trên thực tế con vẫn muốn giải thoát khỏi cái đang là và mong được cái sẽ là như con nghĩ. Giải thoát không phải là thoát ra khỏi tình trạng hiện tại mà là thoát ra khỏi chính tư tưởng của con. Chính tư tưởng tạo ra sự hỗn loạn, căng thẳng chứ không phải việc làm gì hay hoàn cảnh nào. Vì vậy khi thư giãn buông xả, chỉ nghe pháp thôi con mới thấy thoải mái hơn. Bây giờ tốt nhất là con cứ sống bình thường và chỉ nghe pháp thoại thôi. Tại sao trong thời đức Phật hầu hết nhờ nghe pháp mà giác ngộ giải thoát, đơn giản là vì qua sự chỉ bày của đức Phật họ đã thấy ra sự thật. Chỉ khi nào thấy ra sự thật ngay nơi thực tại thân tâm cảnh đang là thì mới giải thoát ra khỏi tư tưởng của chính mình, dù đó là tư tưởng mô phỏng từ kinh điển. Loại tư tưởng mô phỏng hay bắt chước sự lương thiện của Thánh nhân này đã làm hư hỏng lương tri nơi chính mình. Hãy buông xả mọi tư tưởng rập khuôn ấy để bắt đầu khám phá sự thật bằng chính lương tri (pabhassara citta) sẵn có nơi mỗi người. Kinh điển chỉ có giá trị khai thị chứ không phải là khuôn mẫu để bắt chước.