Nguyên lý tu tập

Có 4 giai đoạn tu tập của một chúng sinh: 1) Giai đoạn không biết tu nhưng pháp "tôi luyện" cho cuối cùng thân tâm trí cũng được mở mang và bản lĩnh hơn nhưng lại hình thành bản ngã. 2) Giai đoạn bản ngã tu rất mực tích cực miên mật theo nhiều chiều hướng khác nhau và kẹt vào kinh nghiệm sở tri sở đắc cục bộ. 3) Giai đoạn thấy bản ngã cùng với kinh nghiệm sở tri, sở đắc đều vô dụng, chỉ tạo thêm tà kiến, tham ái, thời gian và đau khổ nên bắt đầu từ bỏ cái ta ảo tưởng. 4) Giai đoạn sống tự tại hồn nhiên, tùy duyên thuận pháp, vô ngã, vô vi (không, vô tướng, vô tác, vô cầu). Lúc đó đúng là "giản dị mới uyên thâm".

Triết gia Nietzches, ít ra là trên lý, cũng nhận ra được những giai đoạn tiến hóa này của con người nên ông gọi giai đoạn 1 và 2 là Lạc Đà - bản ngã chở mang, cố gắng sở hữu càng nhiều kinh nghiệm sở tri sở đắc càng tốt, nhưng đó lại là giai đoạn thấp nhất! Giai đoạn 3 ông gọi là Sư Tử - từ bỏ mọi gánh nặng đã hình thành bản ngã, rống lên tiếng rống con sư tử để an nhiên bước đi trên đôi chân của mình, không lệ thuộc vào bất cứ sở hữu nào. Giai đoạn 4 ông gọi là Trẻ Thơ - sống hồn nhiên trong sáng tương giao với vạn pháp, không cần thiết lập mối quan hệ nào mà Lão Tử gọi là "vô vi nhi vô bất vi" của một người sống hoàn toàn vô ngã vị tha.

Không sao con, đó là diễn biến rất tự nhiên trong quá trình tu tập, có những điều con thực sự nhận thức đúng nên từ bỏ hay không ham thích nữa là rất tốt. Thực ra sự trầm lắng thường sâu sắc hơn là sự ồn ào vui nhộn hời hợt bên ngoài. Phật dạy: "Cười sao được, vui sao được khi thế gian đang bị lửa đốt và đêm đen bao phủ, sao không tìm ánh sáng thoát ly?"

Vậy trầm tư đâu phải là sai. Chỉ sợ rằng con không hứng thú nữa bởi vì trong thâm sâu con vẫn còn muốn đời tốt hơn, muốn nó thường, lạc, ngã, tịnh chứ không phải là vô thường, khổ não, vô ngã. Lúc đầu khi chưa thấy ra được hết mọi khía cạnh của cuộc sống thì con có cảm giác lờ mờ đờ đẫn nhưng khi mọi sự đã sáng rõ thì con sẽ thấy rất bình thường thoải mái.

Bởi vậy người ta mới nói khi chưa tu thấy núi là núi sông là sông, khi đang tu học thì thấy núi không phải núi sông không phải sông, nhưng khi đã giác ngộ thì thấy núi vẫn là núi sông vẫn là sông. Có thể là con đang ở trong giai đoạn hai nên mới rơi vào tình trạng uể oải chán chường. Con cứ tiếp tục trải nghiệm và chiêm nghiệm chính mình trong cuộc sống rồi mọi việc sẽ rõ thôi. Có điều con nên lưu ý là tự con phải quan sát, chiêm nghiệm để thấy ra thực tánh chứ không phải bị ám ảnh bởi khái niệm tam tướng một cách lệch lạc. Tam tướng chính là chân thiện mỹ của đời sống chứ không phải là nỗi đau đáng chán như người ta thường tưởng. Chiêm nghiệm thật kỹ thì con mới thấy ra được chân lý nhiệm mầu thật kỳ diệu này.

Thấy nghĩa thì còn kẹt chữ, thấy lý thì còn kẹt không. Vào sự để khám phá sự thật ngay trên sự thật thì mới thoát được chấp chữ và chấp không.