Thưa Thầy, theo con hiểu:
Hơi thở thuộc pháp chế định, là đối tượng đề mục Thiền định vì có sử dụng tầm tứ và khi hành thì phải gom tâm tại điểm xúc chạm ở môi trên hay cánh mũi. Thưa Thầy hơi thở có phải là tên gọi luồng gió vào ra qua mũi không ạ?
Sự thở chỉ cho hoạt động khi thở vô ra kết hợp với cảm nhận toàn thân một cách tự nhiên, niệm khi đó kết hợp tỉnh giác tức sự thấy biết rõ ràng trạng thái toàn thân khi quán thân để thấy rõ thực tánh pháp nên là thiền tuệ.
Con hiểu như vậy có đúng không ạ?
Thấy rõ thực tánh pháp là thấy gì ạ? Có phải là thấy vô thường, khổ vô ngã không thưa Thầy?
Còn thấy cái dài ngắn, thô tháo hay vi tế là của hơi thở hay sự thở ạ?
Khi chuyển sang quán tâm hay pháp thì còn kết hợp với "cảm nhận toàn thân" nữa không ạ?
Con có đọc trong một số sách khi cảm thọ đau nhức hay khổ thọ khởi lên thì ta quán cái thọ đó nhưng nếu nó không hết hoặc dữ dội hơn thì ta bỏ qua nó và quay trở lại với quán sự thở trong quán thân có đúng không ạ?
Con cảm ơn Thầy ạ.
Con đã hiểu đúng về hơi thở và sự thở vô ra liên hệ với thiền định và thiền tuệ. Tên gọi "hơi thở" dĩ nhiên là danh chế định, nhưng ngay cả bản thân hơi thở - "luồng khí ra vào" cũng chỉ là vật hay nghĩa chế định thôi nên chỉ có thể làm đối tượng cho thiền định. Chỉ có sự di chuyển, nhiệt độ, nặng nhẹ (kinh gọi là dài ngắn), sự xúc chạm... trong khi thở (sự thở) mới có thực tánh nên mới có thể là đối tượng của thiền tuệ được.
Từ thực tánh có lẽ đã bị lạm dụng. Nói thực nghĩa, chân nghĩa, đệ nhất nghĩa (paramattha) hoặc như thị (yathābhūta) thì đúng hơn. Vì trong đệ nhất nghĩa gồm cả thực tướng (sabhāva) và thực tánh (tathatā) hoặc như thị tướng, như thị tánh. Vô thường, khổ, vô ngã thuộc như thị tướng, còn thực tánh, như thị tánh hoặc như lai tánh thì vô ngã, không sinh diệt, không thường đoạn, không lai khứ...
Những gì Phật dạy trong quán niệm sự thở vô ra là nói sự thở chứ không phải hơi thở. Vì nhầm lẫn giữa sự thở và hơi thở nên nhiều người hành thiền tuệ (vô tác vô vi) nhưng lại rơi vào thiền định (tạo tác hữu vi).
Thực ra thấy với tâm trọn vẹn tỉnh thức tự nhiên là chính còn đối tượng thân, thọ, tâm hay pháp sẽ tự đến tự đi chứ không chủ ý giữ hay chuyển gì cả. Như vậy, đừng quay qua đối tượng này bỏ đối tượng kia gì cả. Đó là tính toán của bản ngã lăng xăng tạo tác mà thôi, hoàn toàn không có trong thiền tuệ.
Trao đổi
Đăng nhập để cùng trao đổi về câu này.