Question 1

Thưa Sư.

Trong Vi diệu pháp có mô tả rất nhiều và kỹ về lộ trình tâm, về cơ bản con chỉ quan tâm đến những tiến trình mà Vipassana có thể quan sát được đối với hành giả thuần quán. Như vậy con có một số câu hỏi mong Sư giải đáp cho con ạ:

Đối với một hành giả thuần quán có phải hành giả chỉ bắt đầu có thể quan sát được các tiến trình tâm từ thời điểm tâm hướng ngũ môn không ạ? Nếu không phải thì hành giả chỉ có thể bắt đầu quan sát từ các sát- a nào trong lộ trình tâm ạ?
Đối với các tiến trình lộ ngũ môn giai đoạn bắt đầu từ: (Ngũ thức-Tiếp thâu-Quan sát-Phán đoán) đây là giai đoạn hành giả thuần quán có thể quan sát được, nhưng con không biết được đặc tính riêng của từng sát-na tâm này để có thể phân tách từng giai đoạn một, mong Sư giảng cho con biết về đặc tính riêng của từng sát-na cũng như kỹ thuật để phân tách từng giai đoạn của những sát-na này.

Accepted Answer

Đừng quán theo luận VDP mà nên quán trên diễn biến thực tế đang xảy ra của thân thọ tâm pháp có sẵn nơi mỗi người. Quán không phải là dùng lý trí áp đặt công thức cố định trên thực tại sống động mà là trọn vẹn tỉnh thức để có thể cảm nhận sự kiện hiện thực một cách trực tiếp, vô ngôn. Đừng làm nô lệ cho các luận sư để rồi biến ngôn từ của họ làm sở tri chướng của mình. Khi tâm rỗng lặng trong sáng nó liền tự phản ánh trung thực vạn pháp không qua bất cứ kiến thức nào. Đó mới là thuần quán đích thực.

Question 2

Con thành kính đảnh lễ sư ạ.

Sư cho con hỏi Quán và tưởng giống và khác nhau như thế nào ạ?

Con đôi lúc đoán được việc làm này sẽ dẫn đến điều không hay với mình. Vậy đó là con quán hay là tưởng ạ?

Con kính lễ sư ạ.

Accepted Answer

Quán là soi sáng thực tại đang là, tưởng là nghĩ đến cái đã là hoặc sẽ là. Nếu quán và tưởng đi chung gọi là quán tưởng thì suy nghĩ về cái đang là. Trường hợp con là tưởng, không phải quán.

Question 3

Kính thưa Thầy, xin Thầy cho con hỏi ạ:

Con đã nhận ra được ngay cả ý muốn tu hành cũng tạo nên một lớp màng mờ tư tưởng che lấp đi sự trong sáng của tâm; và những gì mình cho là vui, là hạnh phúc kéo mình chạy theo cũng như thế - nó chính xác là mặt đối lập với đau khổ - bởi suy cho cùng cũng chỉ là một ảo giác do tâm tạo ra mà thôi. Đúng là đến một lúc có thể tự mình nhận ra những lời chư Phật và các Thánh tăng nói là đúng!

Tuy nhiên giờ con chỉ mê quan sát tâm, giống như ngài Ajahn Chah từng bảo là nếu biết cách thì chơi với tâm cả ngày không chán, và giờ thì con thấy đúng là không chán thật. Đôi khi tâm co rút lại và mê mờ, con cảm giác như cái biết trong sáng bị một cái kén bọc lại không thoát ra được, sự mê mờ cứ kéo tâm chìm sâu như chìm xuống đáy biển. Trạng thái này trước đây con không thích, hay tìm cách để thoát ra, sau thời gian dài chịu đựng nó mãi mới quan sát và nhìn thủng xuyên qua nó được.

Nhưng vì mưu sinh con phải tiếp tục học tập và đi làm. Xin Thầy cho con hỏi mỗi lần tâm mê mờ tối tăm vậy, con tác ý đến đối tượng khác để tạm thời thoát ra và quay trở lại công việc phải làm, tương tự như quẫy đạp để tạm thời ngoi lên khỏi mặt nước được không? Vì nếu cứ quán nó tiếp thì không biết đến lúc nào cái màng mờ tư tưởng đó nó mới tan Thầy ạ, và không thể sáng suốt, hay chú tâm làm việc được. Và nếu khi tác ý để thoát ra rồi, thì lúc đó vẫn phải quan sát cả trạng thái tâm, lẫn công việc đang làm đúng không thưa Thầy?

Con xin cảm ơn Thầy và kính chúc Thầy sức khỏe ạ.

Accepted Answer

Rốt cuộc thì cách nhanh nhất để thoát khỏi tình trạng mê mờ vẫn là trực tiếp quan sát, lắng nghe hoặc cảm nhận nó một cách trọn vẹn (không năng sở) thay vì cố quẫy đạp để thoát ra (có năng sở). Tuy nhiên cũng tuỳ căn cơ, tuỳ hoàn cảnh để ứng xử theo trình độ nhận thức chân đế và tục đế của mình.