Question 1

Kính bạch Thầy, hôm nay con nghe Thầy giảng về sinh, hữu, tác, thành. Con trình bày cái hiểu của con xin Thầy xem có đúng không. Mình đang sinh, hữu, tác, thành trong đời sống hàng ngày nhưng mình vẫn biết và chúng là đối tượng của tánh biết, tức là, làm cái gì thì biết cái đó vì sinh, hữu, tác, thành là sự vận hành của pháp. Bạch Thầy, con hiểu như vậy có đúng không? Con cám ơn Thầy.

Accepted Answer

Sự vận hành của pháp có hai loại: Sự vận hành tự nhiên theo chân đế là không sinh, không hữu, không tác, không thành. Sự vận hành do tư tác (cetanà) tức hành động có chủ ý theo tục đế mới gọi là sinh, hữu, tác, thành. Khi có sinh, hữu, tác, thành mà thấy bằng ý thức phán đoán thì cái thấy ấy cũng vẫn là sinh, hữu, tác, thành, còn thấy bằng tánh biết thì cái thấy ấy không sinh hữu tác thành.

Question 2

Con kính chào thầy.

Thưa thầy, trong cuộc sống hàng ngày con quán sát thân thọ tâm pháp, mắt thấy sắc con niệm "thấy, thấy", tai nghe con niệm "nghe, nghe"... nhưng khi niệm như thế thì mắt thấy nhiều sắc, tai nghe nhiều âm... và những cái này liên tục và cùng lúc nên con phải niệm nhanh cho kịp khi đó con có tập trung nhưng con thấy khi ấy không tự nhiên cho lắm, và hơi mệt mỏi. Khi con nghe thầy giảng thận trọng chú tâm quan sát thì tâm con lúc đó thoải mái và tự nhiên hơn. Nhưng mà khi không niệm thì nó lại khởi lên ý nghĩ lung tung, hết cái này đến cái khác. Xin thầy chỉ dạy cho con khi tâm con khởi lên như thế thì con làm sao để biết nó.

Con xin chân thành cảm ơn thầy.

Accepted Answer

Tâm vốn có tánh biết nên nó thấy biết tự nhiên. Vậy chỉ cần tự nhiên vô tâm (không cố ý dụng tâm chủ quan) thì mọi pháp đều thấy được, nó sẽ tự ứng thận trọng, chú tâm, quan sát hay trọn vẹn tỉnh thức mà không cần sinh, hữu, tác, thành gì cả. Sinh hữu tác thành là hành trình của bản ngã.

Question 3

Thưa Thầy,

Con muốn hỏi một chút về mối tương liên giữa tánh & tướng trạng. Chúng ta có thể tạm hiểu về tướng biết & tánh biết. Đồng thời, chúng ta cũng hiểu được tính Vô tự Ngã của vạn pháp (theo con hiểu là Vô Ngã tướng). Vậy tánh biết nằm ở đâu trong dòng nhân duyên vô ngã ấy? Và như vậy tánh Không phải chăng cũng chỉ là một tiên đề trong thế giới khái niệm?

Namo Buddhaya,

Xin Thầy chỉ dạy cho ạ!

Accepted Answer

Nếu vậy thì Niết bàn, Thánh đế cũng chỉ là tiên đề trong thế giới khái niệm? Và câu nói của đức Phật trong Udāna: “Này các Tỳ Kheo, có cái không sinh, không hữu, không tác, không thành, vì sao vậy? Vì nếu không có cái không sinh, không hữu, không tác, không thành thì không thể trình bày được sự thoát ly khỏi sinh hữu tác thành” có ý nghĩa gì? Đâu là tướng, đâu là tánh? Đâu là hữu, đâu là không? Đâu là sinh tử đâu là Niết bàn? Hay tất cả chỉ là tiên đề trong thế giới khái niệm?