Kính thưa thầy, con đã hành thiền theo pháp thầy giảng, con có được kết quả rất là tốt. Nhưng có một vấn đề này con cũng chưa biết tại sao, con xin hỏi thầy:
Khi ngồi thiền tất cả từ thân đến tâm con để tự nhiên, và con biết tất cả trạng thái hiện hữu đang là. Nhưng khi các pháp vận hành có lúc con biết ngay, có lúc con đã chạy theo rồi mới biết, nhưng khi biết là nó liền mất chứ không như thầy giảng là cứ nhìn nó vận hành mà không bị nó cuốn theo. Và khi nó mất rồi thì con trở lại trạng thái trống không mà chỉ có biết hiện tại và nghe tiếng o o thôi, như thầy giảng nếu có pháp vận hành nhiều là càng tốt, con nghe thầy là không có giữ cho yên mà hãy để tự nhiên, con cứ để tự nhiên mà pháp nó không đến, xin thầy cho còn biết như vậy có tốt không?
Con cảm ơn thầy, chúc Thầy được nhiều sức khỏe vì mọi người đang cần có Thầy.
Nếu thấy biết tự nhiên - không cố giữ yên - mà tâm không khởi là tốt. Tuy nhiên, có thể do khi con ngồi thiền yếu tố nhất tâm và thắng giải mạnh hơn nên hễ biết tâm khởi nó liền mất. Nhiều người định và thắng giải nhiều quá vẫn nên gây trở ngại vi tế cho thiền tuệ, vì khởi các phiền não mà diệt thì tốt, còn khởi tâm thiện, khởi chánh tư duy, khởi tâm đạo, tâm quả mà diệt liền hoặc không sinh thì không ổn rồi. Tâm sinh khởi cũng có nhiều loại, có loại hữu nhân, loại vô nhân, loại duy tác, nên có tâm mất đi là tốt, có tâm khởi nhiều là tốt.
Vấn đề là ở chỗ con biết tâm khởi bằng ý thức (thức tri) hay bằng tánh biết (tuệ tri), nếu biết bằng ý thức thì khi tâm biết khởi là tâm khởi trước đó đã biến mất, nên đúng là hễ biết thì nó mất ngay, nhưng nếu biết bằng tánh biết thì nó có thể biết thân-thọ-tâm-pháp trong dòng diễn biến vận hành của những đối tượng này. Điều này rõ hơn khi đang hoạt động. Thí dụ con thấy một vị sư đang đi khất thực, tâm con khởi lên ý muốn cúng dường, nhưng con biết thì nó mất liền làm sao cúng dường được, chẳng lẽ lúc đó con vẫn làm với tâm khởi ấy mà không biết gì chỉ để tâm khởi ấy cuốn đi trong vô minh?