Q: Thưa Thầy, <p Con có thắc mắc xin Thầy giải nghi cho con. Vốn là giờ não của con ít hoạt động nên con dễ quên lắm Thầy. Nhưng song song bên cạnh con thấy tâm con rỗng rang và trực giác con nhạy bén hơn. Thế thì não có chức năng ghi nhớ thông tin (thân tục đế), còn tâm tự soi sáng rỗng rang hay nhạy bén (tánh biết chân đế) là 2 sự khác nhau nhưng giúp tương giao và học hỏi phải không thưa Thầy? Mỗi thứ có những nhiệm vụ hoặc chức năng riêng của nó đúng không thưa Thầy? Như thế khi não suy nhược hoặc teo hoặc chết thì tánh biết vẫn có thể làm việc độc lập soi sáng dưới dạng hữu thức hoặc vô thức phải không Thầy? Điều này được thí dụ cụ thể như người sống đời sống thực vật, đang hấp hối, tình trạng mê man bất tỉnh hoặc đã chết lâm sàng phải không thưa Thầy? Khi xưa con không nhận ra não và tánh biết như thế này. Con xin Thầy giải nghi dùm con. Con cám ơn Thầy.

Não phải hoạt động theo trực giác, não trái ghi nhớ và xử lý thông tin do não phải ghi nhận. Tiểu não là gạch nối giữa hai hoạt động của não phải và trái. Nếu phần nào của não bị tổn thương thì khả năng hoạt động của phần đó bị giới hạn hoặc ngưng hoạt động thôi, thí dụ não trái yếu thì sự ghi nhớ hoặc xử lý theo lý trí kém, nhưng não phải tốt thì trực giác vẫn bén nhạy. Nếu cả hai bị tổn thương thì mới rơi vào tình trạng hôn mê. Tuy nhiên, khi hôn mê lâm sàng hoặc khi ngủ, tánh biết vẫn hoạt động dưới hình thức những phản ứng có tính bản năng hoặc vô thức. Muốn não lành mạnh thì cần có cả động lẫn tịnh. Hoạt động trí óc giúp trí nhớ của não tốt hơn nhưng nếu động quá tải sẽ sinh căng thẳng và dễ quên, do đó cần biết thư giãn buông xả để tịnh quân bình với động. Nhưng nếu tịnh nhiều quá làm cho não trái không hoạt động khiến dễ mất trí nhớ và trực giác cũng yếu đi, nên đức Phật dạy định nhiều quá sinh hôn trầm, thụ động. Nếu biết động và tịnh có chừng mực trong thận trọng, chú tâm, quan sát thì sự quân bình của tâm sẽ được lập lại và phát triển được cả mặt lý trí lẫn trực giác.

Q: Kính thưa Thầy, con hiểu như thế này không biết đúng hay sai. Kính nhờ Thầy cho con ý kiến. <p Khi tâm mình biết ghi nhớ và chấp trì những tưởng thì đó là vọng tâm, cũng là thức của mình phải không thưa Thầy? Khi tâm không còn ghi nhớ và chấp trì những tưởng gì cả thì mới là chơn tâm, tức là nó như tấm gương vậy, cái gì đến thì nó hiện ảnh ra, cái gì không đến thì nó rỗng, trong suốt. nếu con tu tập thì cứ giữ cái tâm rỗng lặng, trong suốt đó, nhưng trong đời sống hàng ngày, có những việc con cần phải ghi nhớ. Như vậy, sự tu tập của con có bị "mâu thuẫn" không? Con còn kẹt vào chỗ này, xin Thầy chỉ cho con. <p Con cám ơn Thầy.

Ghi nhớ các sự kiện xảy ra vào bhavanga là việc tự nhiên của tâm, không phải vọng đâu, nhưng chấp trì các tướng do tưởng sinh là thái độ có chủ tâm mới là vọng thức. Như vậy ghi nhớ tự nhiên khác với chấp trì cố ý, nên trong đời sống con ghi nhớ những sự việc trải qua vẫn không sai gì cả, miễn con không chấp giữ chúng là được. Tâm rỗng lặng không có nghĩa là không nhớ gì mà là không bị gì chi phối, ràng buộc. Tâm càng rỗng lặng trí nhớ càng tốt, nhưng tâm chấp thủ thì chỉ nhớ những điều nó tuyển chọn một cách chủ quan mà thôi. Việc đến, tâm ứng hiện; việc đi, tâm rỗng rang là tốt, nhưng rỗng rang không có nghĩa là rỗng không (không có gì) mà là thái độ không dính mắc vào sở tri sở đắc nào cả. Ví như người không có tiền có thể vẫn chấp tiền bạc, nhưng người có nhiều tiền có khi lại không chấp, vậy chấp hay không là ở thái độ chứ không phải ở chỗ có hay không. Con không nên cố giữ cái tâm "rỗng lặng trong suốt", vì như thế là chấp không. Rỗng lặng trong sáng thật sự thì có thể có hay nhớ tất cả mà không chấp gì cả.

Q: Kính thưa Thầy, con xin được trình pháp, mong Thầy chỉ dạy thêm. <p Con nhận thấy thân này bị chi phối bởi sinh, lão, bệnh, tử; còn tâm thì bị ràng buộc với thất tình lục dục. Duy tánh biết thì không bị ràng buộc gì cả, xuyên thời gian, không gian (ví dụ như con nhức răng, trải nghiêm lúc còn nhỏ không khác gì bây giờ). Tánh biết không hề thay đổi, không sinh tử. Người nào có thể luôn sống với tánh biết thì người đó có thể nói là thoát vòng sanh tử, như vậy có đúng không thưa Thầy? <p Con cám ơn Thầy.

Đó là thực chứng hay lý giải? Nếu là thực chứng thì đúng, nếu là lý giải thì vẫn còn... "ngoài da". Và nếu còn "ngoài da" thì không nên vội kết luận gì cả.

Question 1

Thưa Thầy, <p Con có thắc mắc xin Thầy giải nghi cho con. Vốn là giờ não của con ít hoạt động nên con dễ quên lắm Thầy. Nhưng song song bên cạnh con thấy tâm con rỗng rang và trực giác con nhạy bén hơn. Thế thì não có chức năng ghi nhớ thông tin (thân tục đế), còn tâm tự soi sáng rỗng rang hay nhạy bén (tánh biết chân đế) là 2 sự khác nhau nhưng giúp tương giao và học hỏi phải không thưa Thầy? Mỗi thứ có những nhiệm vụ hoặc chức năng riêng của nó đúng không thưa Thầy? Như thế khi não suy nhược hoặc teo hoặc chết thì tánh biết vẫn có thể làm việc độc lập soi sáng dưới dạng hữu thức hoặc vô thức phải không Thầy? Điều này được thí dụ cụ thể như người sống đời sống thực vật, đang hấp hối, tình trạng mê man bất tỉnh hoặc đã chết lâm sàng phải không thưa Thầy? Khi xưa con không nhận ra não và tánh biết như thế này. Con xin Thầy giải nghi dùm con. Con cám ơn Thầy.

Accepted Answer

Não phải hoạt động theo trực giác, não trái ghi nhớ và xử lý thông tin do não phải ghi nhận. Tiểu não là gạch nối giữa hai hoạt động của não phải và trái. Nếu phần nào của não bị tổn thương thì khả năng hoạt động của phần đó bị giới hạn hoặc ngưng hoạt động thôi, thí dụ não trái yếu thì sự ghi nhớ hoặc xử lý theo lý trí kém, nhưng não phải tốt thì trực giác vẫn bén nhạy. Nếu cả hai bị tổn thương thì mới rơi vào tình trạng hôn mê. Tuy nhiên, khi hôn mê lâm sàng hoặc khi ngủ, tánh biết vẫn hoạt động dưới hình thức những phản ứng có tính bản năng hoặc vô thức.

Muốn não lành mạnh thì cần có cả động lẫn tịnh. Hoạt động trí óc giúp trí nhớ của não tốt hơn nhưng nếu động quá tải sẽ sinh căng thẳng và dễ quên, do đó cần biết thư giãn buông xả để tịnh quân bình với động. Nhưng nếu tịnh nhiều quá làm cho não trái không hoạt động khiến dễ mất trí nhớ và trực giác cũng yếu đi, nên đức Phật dạy định nhiều quá sinh hôn trầm, thụ động. Nếu biết động và tịnh có chừng mực trong thận trọng, chú tâm, quan sát thì sự quân bình của tâm sẽ được lập lại và phát triển được cả mặt lý trí lẫn trực giác.

Question 2

Kính thưa Thầy, con hiểu như thế này không biết đúng hay sai. Kính nhờ Thầy cho con ý kiến.

Khi tâm mình biết ghi nhớ và chấp trì những tưởng thì đó là vọng tâm, cũng là thức của mình phải không thưa Thầy? Khi tâm không còn ghi nhớ và chấp trì những tưởng gì cả thì mới là chơn tâm, tức là nó như tấm gương vậy, cái gì đến thì nó hiện ảnh ra, cái gì không đến thì nó rỗng, trong suốt. nếu con tu tập thì cứ giữ cái tâm rỗng lặng, trong suốt đó, nhưng trong đời sống hàng ngày, có những việc con cần phải ghi nhớ. Như vậy, sự tu tập của con có bị "mâu thuẫn" không? Con còn kẹt vào chỗ này, xin Thầy chỉ cho con.

Con cám ơn Thầy.

Accepted Answer

Ghi nhớ các sự kiện xảy ra vào bhavanga là việc tự nhiên của tâm, không phải vọng đâu, nhưng chấp trì các tướng do tưởng sinh là thái độ có chủ tâm mới là vọng thức. Như vậy ghi nhớ tự nhiên khác với chấp trì cố ý, nên trong đời sống con ghi nhớ những sự việc trải qua vẫn không sai gì cả, miễn con không chấp giữ chúng là được.

Tâm rỗng lặng không có nghĩa là không nhớ gì mà là không bị gì chi phối, ràng buộc. Tâm càng rỗng lặng trí nhớ càng tốt, nhưng tâm chấp thủ thì chỉ nhớ những điều nó tuyển chọn một cách chủ quan mà thôi. Việc đến, tâm ứng hiện; việc đi, tâm rỗng rang là tốt, nhưng rỗng rang không có nghĩa là rỗng không (không có gì) mà là thái độ không dính mắc vào sở tri sở đắc nào cả. Ví như người không có tiền có thể vẫn chấp tiền bạc, nhưng người có nhiều tiền có khi lại không chấp, vậy chấp hay không là ở thái độ chứ không phải ở chỗ có hay không. Con không nên cố giữ cái tâm "rỗng lặng trong suốt", vì như thế là chấp không. Rỗng lặng trong sáng thật sự thì có thể có hay nhớ tất cả mà không chấp gì cả.

Question 3

Kính thưa Thầy, con xin được trình pháp, mong Thầy chỉ dạy thêm.

Con nhận thấy thân này bị chi phối bởi sinh, lão, bệnh, tử; còn tâm thì bị ràng buộc với thất tình lục dục. Duy tánh biết thì không bị ràng buộc gì cả, xuyên thời gian, không gian (ví dụ như con nhức răng, trải nghiêm lúc còn nhỏ không khác gì bây giờ). Tánh biết không hề thay đổi, không sinh tử. Người nào có thể luôn sống với tánh biết thì người đó có thể nói là thoát vòng sanh tử, như vậy có đúng không thưa Thầy?

Con cám ơn Thầy.

Accepted Answer

Đó là thực chứng hay lý giải? Nếu là thực chứng thì đúng, nếu là lý giải thì vẫn còn... "ngoài da". Và nếu còn "ngoài da" thì không nên vội kết luận gì cả.