Question 1

Con chào thầy!

Hôm qua con đã hỏi 1 vài điều, hôm nay con lại làm phiền thầy, mong thầy dành chút thời gian giải đáp thắc mắc giúp con về Tánh biết.

Tánh biết biết pháp qua 6 căn, như mắt thấy chữ trên sách - biết có chữ, tướng biết ở đây là nội dung các câu chữ ý nghĩa của nó. Tánh biết nghe âm thanh qua nhĩ căn - tướng biết cho là cửa đóng hoặc bước chân, v.v...

Như vậy trong trường hợp nếu mắt thấy vật cho là màu xanh chẳng hạn thì cũng là tướng biết, nhắm mắt lại khăng khăng cho là vật vẫn màu xanh thì lúc này "Tánh Biết" biết vật có màu xanh qua ý căn (ý nghĩ) và đây không phải là cái thấy trực tiếp, mà thấy qua ý niệm?

Con xin cảm ơn thầy.

Accepted Answer

Tánh biết qua 6 căn thì đã thành tướng biết rồi, trừ phi tướng biết tĩnh lặng gọi là tri kiến thanh tịnh thì tánh biết mới soi sáng chân đế: Tánh tướng tương thông. Nhưng khi tướng biết chưa thanh tịnh thì thấy biết đều qua khái niệm, tánh biết bị ngăn che, chỉ còn biết tục đế.

Question 2

Thưa thầy, khi tâm con nhìn một sự thật hiển nhiên trong đời sống, ví dụ 1+1=2 thì nó sẽ chỉ nhìn nhận pháp đó như nó là như thế, không nghi ngờ, không buồn vui, không thiện ác. Bởi vì nó đã quá hiển nhiên rồi và tâm con quá rõ về nó rồi nên bản ngã không còn gì để mà tạo tác trước nó nữa. Thưa thầy, việc tâm con trước pháp 1+1=2 đó có phải là tánh biết thấy pháp không ạ? Con xin cảm ơn và đảnh lễ Thầy ạ!

Accepted Answer

Đó chưa hẳn là tánh biết, vì có những điều tưởng là hiển nhiên nhưng thật ra đó chỉ là thành kiến sâu dày. Do đó vấn đề không phải là đối tượng có là 1+1=2 hay không mà tâm thấy biết có rỗng lặng trong sáng hay không. Chỉ khi tri kiến thanh tịnh thì tánh biết mới thật sự soi sáng.

Question 3

Kính bạch thầy!

Khi nói nên an trú vào tánh biết là an trú ở chỗ nào vậy thưa thầy? Khi tâm bất an hay lo lắng khởi lên con chỉ nhìn nó thì con thấy mình chẳng dính dáng gì đến nó, có phải đó là sự an trú tánh biết không? Xin thầy từ bi chỉ cho con rõ thêm. Tri ân thầy!

Accepted Answer

Tri kiến hay tướng biết tức hoạt động của thấy biết có hai mặt: Một là mặt động luôn tuỳ duyên đối tượng mà tiếp ứng như định hình, định danh, phân tích, lý luận, kết luận... theo tư kiến tư dục chủ quan. Hai là mặt tịnh chỉ thấy biết trung thực nên tâm vẫn tĩnh lặng trong sáng, gọi là tri kiến thanh tịnh. Như vậy cao nhất của tướng biết là tri kiến thanh tịnh. Khi tri kiến thanh tịnh thì mới nhận ra tánh biết vốn luôn rỗng lặng trong sáng (pabhassara) từ đó bắt đầu không còn bị lệ thuộc vào các duyên bên ngoài nữa mà chỉ khi pháp đến thì ứng, pháp đi thì trở về rỗng lặng trong sáng gọi là an trú tánh biết.