tánh tướng thể dụng

Tánh là bản nguyên của sự vật, tướng là hiện tượng của sự vật, thể là chất liệu của sự vật, dụng là công năng của sự vật. Ví dụ: Tánh của nước là trơn dính, tướng của nước là trong trẻo, thể của nước là chất lỏng, dụng của nước là liên kết. (trích lại câu trả lời của Thầy ngày 13/01- Ban Biên Tập)

Thể là chất lượng, tướng là hình thái, dụng là sự lợi ích. Thể tướng dụng liên hệ đến chân mỹ thiện. Thể thì phải chân, tướng thì phải mỹ và dụng thì phải thiện thì một pháp mới hoàn hảo. Thực ra trong tự nhiên pháp luôn có thể tướng dụng hoàn hảo, chỉ vì trình độ nhận thức hạn hẹp mà người ta biến nó thành cục bộ và bất toàn.

Khi thể được dùng bao hàm cả nghĩa tánh (tính) thì nó có thể được hiểu là thể tánh - tức thể chất và bản tánh của pháp. Thể tánh là bản chất bên trong, tướng dụng là biểu hiện bên ngoài. Khi một hành giả tuệ tri được thực tánh pháp thì thực tánh ở đây bao hàm thể tướng dụng hoàn hảo trong chính nó vì vậy nó còn được gọi là tự tánh hay chân tánh, chứ không phải chỉ tách riêng tánh ra khỏi thể tướng dụng tự nội của một pháp.

Thể tướng dụng của mỗi pháp trong thiên nhiên vốn là hoàn hảo (chân mỹ thiện), nhưng do nhận thức và hành vi của bản ngã lý trí không hoàn hảo nên con người đã thấy sai lệch theo ý mình, do đó cần có nhận thức hoàn hảo, trung thực từ tánh biết về thể tướng dụng tự nhiên của pháp mới giác ngộ giải thoát được. Điều này có thể thực hiện được khi tâm tịch lặng trong sáng. Không cần tìm hiểu trên định nghĩa về thể tướng dụng, con cứ quan sát pháp qua sự trực tiếp thể nghiệm rồi sẽ tự thấy ra thôi.