Thiền

Trong thiền định thì hôn trầm, giải đải, thờ ơ, lười chán, thụ động... được gọi chung trong triền cái hôn trầm thụy miên. Còn phóng tâm, dao độngj, tán loạn, hối tiếc... được gọi chung trong triền cái trạo hối. Cả hai triền cái này cùng với triền cái nghi thuộc về phần si trong 5 triền cái. Hai triền cái còn lại là tham dục và sân hận thuộc phần tham và phần sân.

Về yếu tố bên trong thì thiền chi tầm (vitakka) có thể chế ngự được hôn trầm, tức là khi khởi tâm hăng hái hướng đến đối tượng thì không có trạng thái hôn trầm giải đải nữa. Thiền chi lạc (sukha) có thể chế ngự được trạo cử tán loạn, tức khi tâm đã an ổn thì không có trạng thái trạo cử nữa.

Về yếu tố bên ngoài thì muốn chế ngự hôn trầm cần phải: 1) Không nên ăn no và thức ăn khó tiêu. 2) Thường thay đổi oai nghi. 3) Nên ở chỗ có ánh sàng. 4) Nên ở chỗ thông thoáng. 5) Nên tắm rửa cho tươi tỉnh v.v... Muốn chế ngự trạo cử tán tâm thì cần phải: 1) Học cho thông hiểu lý thuyết pháp hành. 2) Điều gì còn vướng mắc cần phải hỏi cho rõ. 3) Không để thời gian tâm lý chi phối. 4) Tin tưởng vào bậc thầy đã liễu đạt. 5) Nên sắp xếp mọi thứ xung quanh cho trật tự v.v... nghĩa là không tạo điều kiện cho tâm nghĩ ngợi lăng xăng.

Tâm con thường lang thang vơ vẩn theo những hình ảnh hay ý tưởng không thực mà quên chính con đang thực sự như thế nào, giống như con đang nằm mơ vậy đó. Khi con bừng tỉnh trở lại với thực tế để sáng suốt biết rõ mình đang làm gì, đang ở trong tình trạng nào, đó chính là thiền. Con là học sinh còn nhỏ, tại lớp con chăm chỉ lắng nghe thầy cô giảng dạy. Giờ ra chơi con chơi thật hồn nhiên và hứng thú mà vẫn tỉnh táo, bén nhạy thì con sẽ chơi rất trọn vẹn và nhiệt tình, chơi như vậy cũng chính là thiền. Khi về nhà con chuyên chú học bài làm bài và tìm thấy niềm vui trong việc học, tâm không xao lãng, thì đó cũng là thiền. Học bài xong con ra vận động tay chân cho thư giãn, chạy nhảy nô đùa mà không làm phiền đến người khác, hoặc phụ công việc với mọi người với tình thương yêu chia sẻ, đó cũng là thiền, vì thiền không nằm ngoài bản thân con và cuộc sống. Còn nhiều diều thú vị lắm... nhưng để con tự khám phá xem thiền tuyệt vời đến cỡ nào, con nhé.

1. Tất nhiên có thể dụng pháp khi đã thấy rõ tính chất thật của pháp. Dụng pháp như vậy cũng chính là thuận pháp. Nhưng nếu chưa thấy pháp mà dụng pháp thì không ai cấm, chỉ có điều là sẽ tự hại mình. Ví như uống thuốc, tối thiểu cũng phải "đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng", nếu không thì phản tác dụng. Do đó, đừng vội dụng pháp mà phải quan sát học hỏi pháp trước.

2. Con thở như vậy là thở ngực nên hít vào thì bụng xẹp, còn thở ra là bụng phồng. Nếu thở bụng thì ngược lại, hít vào bụng phồng, thở ra bụng xẹp. Nhưng cả hai đều có vẻ như không tự nhiên lắm. Theo thầy thì nên "Thuận thiên lập mệnh" tức là thuận theo luật tự nhiên của pháp mà sống, chẳng hạn như cứ thở tự nhiên chứ không nên thở theo ý mình hay theo một phương pháp quy định nào cả. Mỗi phương pháp thở đều sẽ đưa đến một hiệu quả khác nhau, nhưng dù tốt hay xấu đều không tự nhiên, mà phản tự nhiên thì gọi là "Nghịch thiên giả vong" - nghịch lại với thiên nhiên là tự đào thải.

3. Cái đó còn tùy vào trình độ nhận thức của con về "cơ thể mách bảo" như thế nào, và cơ thể có "mách bảo" đúng hay không thì con phải tự học lấy bài học của mình để điều chỉnh nhận thức và cách xử lý cho vừa hợp với điều kiện của con, vừa hợp với nguyên lý của pháp là được.