thực chứng & giác ngộ

Câu hỏi thật hay, vì trong câu hỏi đã hàm chứa câu trả lời rồi!

1. Nếu hiểu phương tiện là tiện nghi vật chất thì chính tiện nghi vật chất làm cho người ta say đắm trong đó nên khó thấy ra sự thật. Phật kể rằng, thuở nọ Ma Vương thấy chư Tăng giác ngộ giải thoát nhiều bèn gây khó khăn, nhưng càng khó khăn chư Tăng càng chứng ngộ nhiều hơn. Ma Vương đổi chiến thuật giúp chư Tăng sống đầy đủ tiện nghi thì trong hàng ngũ chư Tăng bất đầu có thối đọa, nên sự giác ngộ cũng bị sút giảm.

2. Nếu hiểu phương tiện là các phương pháp tu hành do đời sau vận dụng thêm khi lập tông lập phái, thì chính vì có quá nhiều phương tiện "thiện xảo" kiểu này nên đa phần người theo bị kẹt vào sở tri chướng và sở đắc chướng mà không giác ngộ giải thoát được. Hầu hết phương tiện đều chỉ đem lại kinh nghiệm cục bộ, giống như người mù sờ voi, khiến cho người theo dễ bám trụ vào phương tiện và kinh nghiệm cục bộ mà quên mục đích giác ngộ chân lý toàn diện. Ngày xưa đức Phật chỉ thẳng nguyên lý giác ngộ giải thoát ngay nơi sự thật, không qua phương tiện nào nên nhiều vị có thể trực nhận lập tức, ngày nay càng nhiều phương pháp tu cục bộ như vậy nên càng ít người giác ngộ được chân lý một cách toàn điện.

Căn cơ trình độ mỗi người một khác nên pháp môn tu cũng không ai giống ai. Tốt nhất là ai thích tu gì cứ tu để qua đó điều chỉnh nhận thức và hành xử của mình cho ngày càng đúng tốt. Không có pháp môn nào đúng hoàn toàn hay sai hoàn toàn mà chỉ có pháp môn phù hợp với người này hay người khác trong một giai đoạn nào đó mà thôi.

Vì tùy trình độ nên pháp môn có cao thấp khác nhau nhưng không phải vì vậy mà xem thường pháp môn thấp vì thấp mới hợp với trình độ của người thấp mà đem lại lợi lạc cho họ. Cái sai lớn nhất là không biết mình sai, cứ tưởng mình đúng chỉ thấy người khác sai. Sai không phải là vấn đề mà vấn đề là có nhận ra cái sai để học được cái đúng hay không. Người đã thấy ra thì cũng nên mỉm cười im lặng.

Trong câu hỏi của con có mấy từ dùng chưa chính xác: Huấn luyện và phản ứng. Nếu huấn luyện tâm hiểu theo nghĩa đã buông xuống mọi tà kiến và tham ái của cái ta ảo tưởng thì đúng, còn nếu huấn luyện hiểu theo nghĩa tạo ra cho tâm những phẩm tính lý tưởng nào đó thì sai. Bởi vì tâm vốn hoàn hảo nếu như không bị vô minh ái dục che lấp, khi mây vô minh ái dục không còn che lấp thì mặt trời trí tuệ trong tâm tự chiếu sáng chứ không phải huấn luyện được tâm. Mặt khác nếu không còn phản ứng có nghĩa là không còn tham ưu, không còn tạo nghiệp thì đúng, nhưng nếu không phản ứng là trơ trơ bất động thì sai, bởi vì một vị giác ngộ vẫn khởi tâm lợi lạc quần sinh vô ngã vị tha, đó là phản ứng rất tích cực trước nỗi khổ của chúng sinh.