tinh tấn chánh niệm tỉnh giác

Đúng là con đang rơi vào tình trạng "cước căn bất điểm địa", lơ lửng không có chỗ đặt chân. Lý trí với những ảo tưởng đã hiểu Phật Pháp nhưng thực ra chỉ là những kiến thức vay mượn chưa được kiểm nghiệm. Bây giờ con lại muốn vớ lấy một cái phao phương pháp nào đó để bám níu, nhưng càng như thế con càng rời xa đất thật, vẫn chỉ muốn đặt chân trên cái phương tiện nào đó hơn là đặt chân trên đất thật để bước đi từng bước vững vàng. Con thiếu thận trọng chú tâm quan sát, nên ngay trong câu hỏi trước thầy đã nói: "khi ăn con cần chánh niệm tỉnh giác biết rõ động tác đang ăn một cách minh bạch, không để ý niệm, tư tưởng hay quan niệm của cái ta ảo tưởng xen vào" nhưng con không để ý nên không thấy ra trong đó nghệ thuật sống giác ngộ giải thoát. Mảnh đất thật chính là thực tại thân-tâm-cảnh ngay đây và bây giờ. Thực tại có thể là niềm đau, nỗi khổ, có thể là sợ hãi, muộn phiền... nhưng hãy quan sát nó một cách trọn vẹn và nhiệt tình thì không những con thông suốt được nó mà ngay đó con tìm thấy được một niềm an lạc tuyệt vời. Đừng nương tựa vào đâu, hãy tự thắp sáng chính mình thì mọi phiền não khổ đau sẽ không còn tồn tại.

Tất cả những tình huống của con đều không nằm ngoài bốn niệm xứ: trạng thái thân, trạng thái thọ, trạng thái tâm, trạng thái pháp. Dù con đang trong trạng thái nào tánh biết đều có thể biết được.

1. Khi tâm sáng suốt, định tĩnh, trong lành thì bất cứ sự kiện nào liên hệ xảy ra trong hay ngoài tâm đều biết rõ.

2. Khi cần để ý một đối tượng nào thì tâm sẽ tự chú tâm quan sát một cách thận trọng.

3. Khi tâm ý lan man rong ruổi thì chỉ cần con tinh tấn chánh niệm tỉnh giác liền trở về thực tại.

Không cần kiểm soát, không cần thiền định... trừ phi có nhu cầu cần thiết. Đây không phải là những biện pháp thường trực, giống như thuốc chỉ dùng khi bệnh, còn bình thường chỉ cần sống đúng nguyên lý dưỡng sinh thì sẽ khỏe mạnh không bệnh tật. Tâm cũng vậy, chỉ cần sống đúng 3 nguyên lý giác ngộ giải thoát nói trên là không phiền não khổ đau. Còn các pháp môn chế định chỉ sử dụng như phương tiện tạm thời thôi. Con nên đọc lại thật kỹ những sách và bài viết trong trang web này, những điều con hỏi thầy đã nói hết rồi.

Thực ra chánh niệm tỉnh giác vốn là vô vi, vô ngã và vô hạn, nhưng khi con sử dụng nó cho một phương pháp hay một ý đồ chủ quan trên một đối tượng thì nó trở thành hữu vi, hữu ngã, và hữu hạn. Nói vậy chắc con khó hiểu, để thầy ví dụ: Khi tâm con rỗng lặng trong sáng vô tư thì hầu như con có thể đồng thời thấy, nghe, cảm, biết một cách rất rõ ràng mọi đối tượng dù chúng xảy ra cùng lúc. Đó là lúc chánh niệm tỉnh giác tự nhiên nhất mà cũng là chính xác nhất. Và nếu cũng do nhu cầu tự nhiên mà con cần chú ý vào một đối tượng thì tự động tâm con ứng ra thận trọng chú tâm quan sát trên đối tượng đó. Đó cũng là một động tác tự nhiên biểu hiện chánh niệm tỉnh giác. Trong hai trường hợp trên chánh niệm tỉnh giác vẫn vô vi, vô ngã và vô hạn. Nếu đã vô vi, vô ngã, vô hạn thì đừng nói là hai sự kiện mà dù vô số sự kiện cùng một lúc con vẫn chánh niệm tỉnh giác được. Nhưng khi con cố ý chánh niệm tỉnh giác vào một đối tượng chọn lựa sẵn (nghĩa là không tự nhiên) với một mục đích chủ quan nào đó, ví dụ như để tìm biết thân, thọ, tâm ... là gì, ra sao, hoặc để định tâm trên đó v.v... thì chánh niệm tỉnh giác liền trở thành hữu vi hữu ngã và bị giới hạn. Nói chính xác đó không còn là chánh niệm tỉnh giác nữa.

Một số trường phái niệm thân, niệm tho, niệm tâm... cục bộ bị bế tắc là vì họ gò ép chánh niệm tỉnh giác vào đối tượng chọn sẵn (không phải là đối tượng tự nhiên, tùy ngộ nhi an), và vào một phương pháp cố định lặp đi lặp lại (không phải là thái độ tự nhiên, tùy cảm nhi ứng), kèm theo ý đồ hoạch định sẵn để tìm kiếm sở tri và sở đắc tương lai. Chắc chắn đó là trở ngại lớn cho chánh niệm tỉnh giác, vì đối tượng của chánh niệm tỉnh giác phải là thực tánh tự nhiên, và bản thân chánh niệm tỉnh giác phải trọn vẹn tại đây và bây giờ, không lệ thuộc vào thời gian và phương pháp. Sở dĩ thầy không đưa ra phương pháp và đối tượng nhất định nào để chánh niệm tỉnh giác, vì tâm phải hoàn toàn rỗng lặng trong sáng mới thấy được thực tánh của tất cả pháp. Thầy nói dài như vậy để con hiểu chánh niệm tỉnh giác thực sự là gì trước khi con đem ra sử dụng, nếu không con sẽ lúng túng vô ích.