Thưa thầy, con gặp một người khác phái và nổi lên ý thích mê đắm. Con nhận biết cảm xúc đó và cũng biết là vọng tưởng nên con quay về chánh niệm và ý thích đó tan biến. Con tự hỏi như vậy là con đang xua đuổi hay đè nén lòng tham dục của mình, hay là con đang thực hành chánh niệm? Con xin thầy hướng dẫn con.
Điều này thì con phải tự biết. Nếu bình thường con tinh tấn chánh niệm tỉnh giác tự nhiên, tức tuệ tri, thì khi nhìn đã không khởi lên ham muốn. Nhưng đợi khi ham muốn con mới nhận biết theo cách đánh giá bằng lý trí, đó là tưởng tri, thức tri, chưa phải tuệ tri. Và khi cố gắng quay về chánh niệm lại cũng là hành động của lý trí nên thực ra chưa phải là chánh niệm trọn vẹn trong sáng tự nhiên mà chỉ là đè nén.