Q: Kính thưa Thầy, <p Con có nghe Thầy dạy về vấn đề Tinh Tấn có nghĩa là không buông lung, phóng dật. Nhưng con có đọc trong kinh thấy có đoạn nói Phật quyết tâm ngồi dưới cội bồ đề không đứng dậy, cho đến khi nào thành đạo. <p Con không biết mình có cần những sự tinh tấn đó không? Con kính xin Thầy hoan hỷ chỉ dạy cho con.

Chính vì Bồ tát không buông lung phóng dật nghĩa là không còn tìm kiếm sở đắc trong thiền định và khổ hạnh như trước đây nữa mà đã quyết tâm trở về thực tại một cách trọn vẹn tỉnh thức. Trong sự quyết tâm trở về thực tại có hai ba la mật khác nhau: quyết tâm thuộc nguyện lực ba la mật (adhitthāna pāramī), còn trở về với thực tại thuộc về tinh tấn ba la mật (viriya pāramī). Con không thấy sự khác biệt đó sao?

Question 1

Thưa sư cho con hỏi chánh niệm tỉnh giác có khác nhau không ạ, hay là cùng một ý nghĩa? Con kính đảnh lễ sư.

Accepted Answer

Chánh niệm là tâm trọn vẹn với thực tại, tỉnh giác là tâm trong sáng với thực tại. Hai tâm này có chung đối tượng và thường đi chung với nhau nhưng hoàn toàn khác nhau. Chánh niệm thuộc định phần, tỉnh giác thuộc tuệ phần. Do đôi lúc nói tắt nên chỉ nói niệm thân, niệm tâm v.v... mà bị hiểu lầm chánh niệm với tỉnh giác. Trên thực tế, khi nói niệm như vậy là bao hàm hai yếu tố chánh niệm và tỉnh giác khác nhau.

Question 2

Kính thưa Thầy, <p Con có nghe Thầy dạy về vấn đề Tinh Tấn có nghĩa là không buông lung, phóng dật. Nhưng con có đọc trong kinh thấy có đoạn nói Phật quyết tâm ngồi dưới cội bồ đề không đứng dậy, cho đến khi nào thành đạo. <p Con không biết mình có cần những sự tinh tấn đó không? Con kính xin Thầy hoan hỷ chỉ dạy cho con.

Accepted Answer

Chính vì Bồ tát không buông lung phóng dật nghĩa là không còn tìm kiếm sở đắc trong thiền định và khổ hạnh như trước đây nữa mà đã quyết tâm trở về thực tại một cách trọn vẹn tỉnh thức. Trong sự quyết tâm trở về thực tại có hai ba la mật khác nhau: quyết tâm thuộc nguyện lực ba la mật (adhitthāna pāramī), còn trở về với thực tại thuộc về tinh tấn ba la mật (viriya pāramī). Con không thấy sự khác biệt đó sao?

Question 3

Con thành kính đảnh lễ Hòa Thượng. <p Đã nhiều hơn một lần, Hòa Thượng chỉ dạy con đừng vướng vào ngôn từ. Nhưng có lẽ cái nghiệp của con còn nặng nên con vẫn còn cứ phải thắc mắc. Kính xin Thầy từ bi hoan hỉ chỉ dạy cho, con xin đội ơn Thầy. <p Con đọc thấy một câu như vầy: "khi [con] tức giận gì đó con sẽ dừng lại", thì con khởi một ý là: <p (1) Khi con đang tức giận thì con không thể biết là con tức giận. <p (2) Con chỉ biết là con tức giận khi cơn tức giận đã qua rồi. <p (3) Nếu cơn tức giận đã qua rồi, thì con đâu còn gì để dừng nữa. <p Con thô thiển nghĩ như vậy, có phần khác với câu nói trên, kính xin Hòa Thượng từ bi chỉ dạy cho con.

Accepted Answer

Có hai cái biết: biết bằng tánh biết (tuệ tri) và biết bằng thức (thức tri). Thức tri thì đúng là tâm này không biết được tâm kia vì chúng không khởi đồng thời, nhưng tuệ tri thì có thể biết được tất cả tâm khi chúng đang sinh diệt. Vì vậy nếu con biết bằng thức tri thì không thể chánh niệm tỉnh giác, chỉ khi con biết bằng tánh biết thì mới có tuệ tri qua chánh niệm tỉnh giác. Thực tế cũng dễ hiểu là khi sân con vẫn biết sân tại sao lý luận làm gì cho mệt? Và nếu chỉ có thức tri như con lý luận thì sao đức Phật lại dạy Tứ Niệm Xứ: Khi sân tuệ tri sân v.v...