Thầy ơi trước đây con có yêu một người, thầm lặng thôi nhưng yêu nhiều lắm, tới mức người đó gặp chuyện không vui thì con cũng thấy đau khổ, xót xa nữa. Giờ ngồi im lặng nhìn lại con không thấy tình cảm nhạt bớt đi, con vẫn yêu nhiều như trước, nhưng chỉ có điểm khác biệt là con đã chú ý đến cảm xúc của mình, tức là đã quan sát, nhìn ngắm cái cảm giác đó thật kỹ, xem nó đang yêu ai, đang hướng về ai... mong thầy trả lời cho con rằng con làm vậy có đúng với cách thực hành "trọn vẹn như nó là" không ạ?
Khi yêu, ghét, mừng, giận, v.v... tâm thức thường hướng đến đối tượng, và càng dính mắc, trói buộc trong đối tượng thì càng quên mất thái độ và trạng thái chính nó đang là. Như vậy gọi là phóng dật, thất niệm và mất tỉnh giác, ngược lại với tâm thiền tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác. Tâm thiền là dù biết đối tượng rõ ràng - thực tại thân-thọ-tâm-pháp - vẫn trọn vẹn tỉnh thức với chính nó, không quên mất "thời, vị, tính" của sự sống đang diễn ra nơi hiện trạng tâm-cảnh. Phật dạy, trọn vẹn với thời-vị-tính tức là đang thực sự sống, mất thời-vị-tính của thực tại vì đắm chìm trong đối tượng quá khứ, tương lai hoặc bên ngoài thì xem như đã chết. Vậy con thực sự đang yêu hay đã chết vì yêu? Nếu con thực sự trọn vẹn thấu hiểu tình yêu và mọi thái độ hoặc trạng thái của sự sống diễn ra nơi con thì đó chính là thiền.
Thiền chính là thấy ra trọn vẹn tâm và cảnh (thân-thọ-tâm-pháp).
Phần lớn vì vô minh mà theo cảnh quên tâm, nên Phật dạy bỏ cảnh trở về tâm, đó là yếu tính của tinh tấn
Khi tâm đã sáng thì Phật dạy có thể hướng ra quan sát cảnh rõ ràng mà vẫn không quên tâm, đó là yếu tính của chánh niệm.
Đến khi tâm và cảnh đều sáng thì không còn bị kẹt trong vướng ngoài nữa, nên Phật dạy là "không tấp vào bờ bên này, không tấp vào bờ bên kia", đó là yếu tính của tỉnh giác.
Bấy giờ tâm thường rỗng lặng trong sáng, ung dung tự tại, soi sáng trong ngoài mà vẫn không cần ra - vào, đến - đi gì cả, cho nên Phật dạy "Không bước tới, không dừng lại, Như lai thoát khỏi bộc lưu", đó chính là yếu tính của giác ngộ giải thoát vậy.