trong thấy chỉ có thấy

Thưa sư ông. Con rất biết ơn lời khai thị của sư ông. Đọc câu trả lời của sư ông con đã giật mình nổi da gà và thật sự hổ thẹn vì đã hiểu sai lời dạy của sư ông. Con đúng là chưa đủ trí tuệ để hiểu đúng lời dạy. Thầy dạy một kiểu con lại hiểu một kiểu khác. Nhưng thật may mắn có lời dạy đó mà từ hôm đó đến nay con đã chú tâm quan sát và ngoan hơn nhiều rồi ạ. Con đã thực hành lại quan sát chính mình. Và lại có thắc mắc. Đó là khi con quan sát cái hiện tại thì con thấy nó có hiện tượng kết luận hoặc gọi tên cái con thấy. Tức là ngôn ngữ cứ xen vào cái thấy đó, con nghĩ có thể do con nghe pháp nhiều nên có chút kiến thức rồi nên có hiện tượng bị thêm ngôn ngữ kết luận gọi tên vào cái thấy đó. Như vậy con vẫn thêm bớt và chưa thấy trọn vẹn đúng không ạ? Vì con có nghe chuyện Lão Tử cho một vị đệ tử đi dạo cùng ngài, nhưng ngài có nguyên tắc là phải im lặng tuyệt đối. Nhưng một hôm do nhìn hoàng hôn đẹp quá vị đệ tử không kìm chế được đã buột miệng nói "hoàng hôn đẹp quá" Lão Tử liền bỏ về và không bao giờ cho vị đệ tử ấy đi cùng. Ngài nói khi vị đó thốt lên hoàng hôn đẹp quá. Vị đó không còn thấy hoàng hôn nữa, vị đó chỉ thấy bằng ngôn ngữ thôi.

Vậy có phải khi mình thực hành thì mình phải bỏ ngôn ngữ thì mới trọn vẹn với cái đang là?

Thưa sư ông vậy con phải làm thế nào khi bị như vậy?

Thưa sư ông cho con hỏi. Khi một sự kiện, hiện tượng, hay trạng thái nào đó xuất hiện, đầu tiên mình sẽ thấy nó, nhận biết nó, đó là thấy, nhưng vẫn phải qua tư duy, kiểm tra xem nó chính xác chưa hoặc trong quá trình tư duy phát hiện thấy đó là nhận thức và tư duy sai lầm thì mình cần điều chỉnh lại.

Ví dụ trước đây ai nói một câu gì đó cạnh khóe con, con sẽ phản ứng lại bằng lời nói chứ không chịu thua, sau khi xuất gia con thấy như vậy là hành vi sai lầm, nên con đã dùng suy nghĩ là kệ người ta, người ta nói là việc của họ, mình không như vậy là được, rồi con cố dẹp cái trạng thái đó bằng cách làm chuyện khác vui vui cho quên đi. Bây giờ nghe pháp sư ông, có người nói gì con thì điều đầu tiên con sẽ quan sát phản ứng thân tâm mình, có trực giác xuất hiện nghĩ rằng đây là một điều nói móc, cạnh khóe, thì con vẫn phải ghi nhận cái trực giác đó chứ không dẹp nó đi vì nó xuất hiện hẳn là có lý do. Nhưng con sẽ xem xét lại kĩ hơn, thì lúc đó đã sang giai đoạn tư duy chứ không chỉ có thấy không thôi. Lúc đầu con hiểu là sư ông bảo chỉ thấy thôi thì là con không được suy nghĩ gì. Nhưng con lại thấy sư ông giảng là ý niệm gì khởi lên cũng có lý do và mình phải thấu hiểu nó, thông suốt nó là vọng tưởng do trực giác sai lầm hay nó đúng thật như vậy. Thì trong quá trình mình sống trong tục đế vẫn phải có những tư duy xuất phát từ cái thấy biết. Nếu cái thấy sai thì tư duy sai, mà thấy biết đúng thì sẽ đưa đến chánh tư duy. Vậy là mình vẫn phải tư duy bằng ngôn ngữ chứ không phải là im lặng tuyệt đối đối với tất cả các pháp đúng không ạ?

Trong đời sống hằng ngày thì tiến trình tâm sẽ không đơn thuần chỉ thấy thôi, mà còn tiếp tục tư duy để đưa ra quyết định hành động ứng xử như nào chứ không phải chỉ im lặng hoàn toàn thôi ạ. Vậy có phải mình vẫn cần tư duy ngôn ngữ, khám phá nó rồi điều chỉnh lại nhận thức và hành vi đúng không ạ?

Xin sư ông chỉ cho con biết rõ hơn ạ. Con xin cảm ơn sư ông!

Kính gửi thầy,

Việc thấy biết tự nhiên sao con thấy khó quá.

Việc luôn nhắc nhở bản thân quay về mà quan sát nơi chính mình dường như đã có sự chen vào mang tính chủ quan và thường dẫn đến việc hiểu không trọn vẹn hoặc thậm chí không đúng việc đang diễn ra nơi thân, thọ, tâm, pháp đang là này.

Con nghĩ rằng việc nhắc nhở bản thân như vậy cũng tốt thôi nhưng còn sự chủ quan là còn tìm cầu, còn sở đắc. Mong thầy lí giải và chỉ dẫn thêm cho con ạ.

Con cảm ơn thầy,