Q: Thưa thầy cho con hỏi ạ!<p 1) Thưa thầy con thấy được khi có một cảm thọ dễ chịu thì có một ý niệm thỏa mãn với nó và mong giữ nó lại, còn khi có một cảm thọ khó chịu thi mình muốn đẩy nó ra hay tránh nó đi. Thầy dạy buông cái ngã đi có phải là buông cái ý niệm mong muốn giữ lại hay tránh né đó không ạ? Và thiền là biết như thật từng cảm thọ, ý niệm, hành động của mình, nó như thế nào thì biết như vậy (nếu thấy có ý niệm mong muốn thủ xả, thì biết có ý niệm đó, thế thôi, phải không ạ?<p 2) Thưa thầy khi ngồi không làm gì thì thân tâm thế nào biết như vậy, còn khi làm việc gì thì phải để tâm vào việc đó, biết rõ việc mình làm, không để ý đến niệm khởi, phải không ạ? Vì khi con để ý đến niệm khởi thì dễ bị tán tâm. Ví dụ như khi con rửa bát mà cứ để ý đến niệm khởi (niệm tâm) thì làm sao rửa bát cho trọn vẹn được?<p 3) Thưa thầy khi tu một thời gian tâm mình thanh thản, nhẹ nhàng hơn nhưng khi đó có những nỗi sợ hãi, buồn phiền xuất hiện, những ý niệm mình sợ nó đến (có thể là những nỗi sợ ngày xưa của con) lúc đó con chỉ quan sát biết nó hay phải tìm nguyên nhân của nó ạ? (những ý niệm cảm thọ bình thường thì mình dễ dàng quan sát nó nhưng nếu đó là nỗi sợ hãi sâu kín của mình thì thật không dễ ạ)<p Thưa thầy có phải mình cứ tinh tấn chánh niệm tỉnh giác. Đến lúc giác niệm mạnh rồi thì có sự xáo trộn nào trong tâm, hay có lo lắng gì mình chỉ cần nhìn nó là biết ngay nguyên nhân của nó phải không ạ? Xin thầy cho con lời khuyên, con xin cảm ơn Thầy ạ!

1) Con đã thấy được 2 loại ái như vậy là đúng, và buông chính là buông thái độ thủ xả của cái ta như con nói là đúng, vì không phải buông trạng thái dễ chịu hay khó chịu mà là buông ý niệm lấy bỏ. Và con hiểu thiền là thấy ra mọi diễn biến đó cũng đúng. 2) Tùy theo lúc đó hoạt động nào nổi bật, ví dụ khi con rửa bát thì hành động rửa bát là nổi bật vậy con để ý việc rửa bát là đúng, lúc đó con vẫn biết một cảm giác hay một ý tưởng khởi lên, nhưng nếu không nổi bật lắm thì con chỉ biết nó sinh diệt rồi trở lại niệm thân nơi hành động đang làm. Nói chung khi đối tượng thân là nổi bật thì không nên theo đuổi trạng thái tâm mà chỉ biết thôi rồi lo niệm thân thì tốt hơn. Nếu con lái xe mà lo để ý đến trạng thái tâm thì không ổn đâu. 3) Khi sợ hãi tức là đối tượng trạng thái tâm nổi bật, lúc đó con nên niệm tâm, nghĩa là chỉ quan sát tâm thôi chứ không truy tìm nguyên nhân, nguyên nhân sẽ tự xuất hiện khi con quan một cách sát khách quan trung thực. Vì vậy đúng là khi chánh niệm tỉnh giác đúng mức thì sẽ thấy hiện trạng và cả nguyên nhân.

Q: Kính thưa Thầy, xin Thây giảng dùm mối tương quan và sự khác biệt giữa sự ô nhiễm của tâm và vọng tưởng. Kinh Đại Niệm Xứ dạy: con đường duy nhất để thanh lọc tâm để đi đến giác ngộ và giải thoát là Tứ Niệm Xứ. Thanh lọc tâm tức là thanh lọc sự ô nhiễm của Tâm, nhưng trong nước có môn phái Thiền dạy hãy để tâm theo dõi vọng tưởng và thấy vọng bỏ vọng. Theo con nghĩ vọng là do ô nhiễm phát sinh, tâm còn ô nhiễm thì còn vọng tưởng chứ bỏ vọng biết bao giờ mới hết để chân tánh hiện ra, ngày qua ngày bỏ vọng mà vọng vẫn còn, cuối cùng Thiền sinh chỉ là người đi cút bắt vọng tưởng. Vậy con kính Thầy giảng giải dùm.

Ô nhiễm là những phiền não ngủ ngầm trong tâm và từ đó mà phát sinh ra những vọng tưởng. Nói cách khác ô nhiễm là những khuynh hướng tiềm ẩn trong vô thức chúng trở thành những xung động tạo nên những tư tưởng sai xấu gọi là vọng tưởng. Khi vọng tưởng xuất hiện chính là ô nhiễm hiện hành, do đó thấy được sự sinh diệt của vọng tưởng chính là phát hiện ra những ô nhiễm ngủ ngầm. Không phải bỏ vọng mà là thấy ra được tánh tướng thật của vọng niệm. Đó là cách diệt ô nhiễm bằng trí tuệ vipassana trong Tứ Niệm Xứ. Trong thiền vipassana tinh tấn là không buông theo vọng tưởng chứ không diệt vọng tưởng mà chỉ chánh niệm tỉnh giác để thấy vọng tưởng sinh diệt như thế nào. Không xem vọng tưởng là ta, của ta hay tự ngã của ta. Nó chỉ là pháp vô thường, khổ, vô ngã.

Q: Thưa thầy! Hơn một tháng nay con thường phải sống trong trạng thái tâm buồn chán, và có những hình ảnh, ý niệm xuất hiện trong đầu khiến con thường sợ hãi. Con phải làm gì ạ? Nếu con để tâm vào hiện tại, để ý đến những hành động của mình thì giúp con nhẹ nhàng hơn, không biết con làm vậy có được không. Xin thầy giúp đỡ con. Con cảm ơn Thầy và thành kính xin được đảnh lễ Thầy.

Con để tâm vào hiện tại như vậy là đúng. Ở nơi con có 4 lãnh vực cần được chú tâm quan sát đó là: 1) Những hoạt động hay trạng thái của thân. 2) Những cảm giác và cảm xúc. 3) Những hoạt động hay trạng thái của tâm. 4) Sự tương giao giữa thân, tâm và cảnh. Khi con thường trở về thấy biết lại chính mình thì sẽ thấy rõ 4 lãnh vực này và khi đó tâm con sẽ rỗng lặng trong sáng, không bị dao động hay bị ảnh hường bởi lực tác động bên ngoài, nên sẽ không còn sợ hãi, buồn chán và bất an nữa. Nhớ là chỉ cần biết mình một cách tự nhiên thôi, đừng quá cố gắng mà gây ra căng thẳng và mệt mỏi.

Question 1

Thưa thầy cho con hỏi ạ!<p 1) Thưa thầy con thấy được khi có một cảm thọ dễ chịu thì có một ý niệm thỏa mãn với nó và mong giữ nó lại, còn khi có một cảm thọ khó chịu thi mình muốn đẩy nó ra hay tránh nó đi. Thầy dạy buông cái ngã đi có phải là buông cái ý niệm mong muốn giữ lại hay tránh né đó không ạ? Và thiền là biết như thật từng cảm thọ, ý niệm, hành động của mình, nó như thế nào thì biết như vậy (nếu thấy có ý niệm mong muốn thủ xả, thì biết có ý niệm đó, thế thôi, phải không ạ?<p 2) Thưa thầy khi ngồi không làm gì thì thân tâm thế nào biết như vậy, còn khi làm việc gì thì phải để tâm vào việc đó, biết rõ việc mình làm, không để ý đến niệm khởi, phải không ạ? Vì khi con để ý đến niệm khởi thì dễ bị tán tâm. Ví dụ như khi con rửa bát mà cứ để ý đến niệm khởi (niệm tâm) thì làm sao rửa bát cho trọn vẹn được?<p 3) Thưa thầy khi tu một thời gian tâm mình thanh thản, nhẹ nhàng hơn nhưng khi đó có những nỗi sợ hãi, buồn phiền xuất hiện, những ý niệm mình sợ nó đến (có thể là những nỗi sợ ngày xưa của con) lúc đó con chỉ quan sát biết nó hay phải tìm nguyên nhân của nó ạ? (những ý niệm cảm thọ bình thường thì mình dễ dàng quan sát nó nhưng nếu đó là nỗi sợ hãi sâu kín của mình thì thật không dễ ạ)<p Thưa thầy có phải mình cứ tinh tấn chánh niệm tỉnh giác. Đến lúc giác niệm mạnh rồi thì có sự xáo trộn nào trong tâm, hay có lo lắng gì mình chỉ cần nhìn nó là biết ngay nguyên nhân của nó phải không ạ? Xin thầy cho con lời khuyên, con xin cảm ơn Thầy ạ!

Accepted Answer

1) Con đã thấy được 2 loại ái như vậy là đúng, và buông chính là buông thái độ thủ xả của cái ta như con nói là đúng, vì không phải buông trạng thái dễ chịu hay khó chịu mà là buông ý niệm lấy bỏ. Và con hiểu thiền là thấy ra mọi diễn biến đó cũng đúng. 2) Tùy theo lúc đó hoạt động nào nổi bật, ví dụ khi con rửa bát thì hành động rửa bát là nổi bật vậy con để ý việc rửa bát là đúng, lúc đó con vẫn biết một cảm giác hay một ý tưởng khởi lên, nhưng nếu không nổi bật lắm thì con chỉ biết nó sinh diệt rồi trở lại niệm thân nơi hành động đang làm. Nói chung khi đối tượng thân là nổi bật thì không nên theo đuổi trạng thái tâm mà chỉ biết thôi rồi lo niệm thân thì tốt hơn. Nếu con lái xe mà lo để ý đến trạng thái tâm thì không ổn đâu. 3) Khi sợ hãi tức là đối tượng trạng thái tâm nổi bật, lúc đó con nên niệm tâm, nghĩa là chỉ quan sát tâm thôi chứ không truy tìm nguyên nhân, nguyên nhân sẽ tự xuất hiện khi con quan một cách sát khách quan trung thực. Vì vậy đúng là khi chánh niệm tỉnh giác đúng mức thì sẽ thấy hiện trạng và cả nguyên nhân.

Question 2

Kính thưa Thầy, xin Thây giảng dùm mối tương quan và sự khác biệt giữa sự ô nhiễm của tâm và vọng tưởng.

Kinh Đại Niệm Xứ dạy: con đường duy nhất để thanh lọc tâm để đi đến giác ngộ và giải thoát là Tứ Niệm Xứ. Thanh lọc tâm tức là thanh lọc sự ô nhiễm của Tâm, nhưng trong nước có môn phái Thiền dạy hãy để tâm theo dõi vọng tưởng và thấy vọng bỏ vọng. Theo con nghĩ vọng là do ô nhiễm phát sinh, tâm còn ô nhiễm thì còn vọng tưởng chứ bỏ vọng biết bao giờ mới hết để chân tánh hiện ra, ngày qua ngày bỏ vọng mà vọng vẫn còn, cuối cùng Thiền sinh chỉ là người đi cút bắt vọng tưởng. Vậy con kính Thầy giảng giải dùm.

Accepted Answer

Ô nhiễm là những phiền não ngủ ngầm trong tâm và từ đó mà phát sinh ra những vọng tưởng. Nói cách khác ô nhiễm là những khuynh hướng tiềm ẩn trong vô thức chúng trở thành những xung động tạo nên những tư tưởng sai xấu gọi là vọng tưởng.

Khi vọng tưởng xuất hiện chính là ô nhiễm hiện hành, do đó thấy được sự sinh diệt của vọng tưởng chính là phát hiện ra những ô nhiễm ngủ ngầm. Không phải bỏ vọng mà là thấy ra được tánh tướng thật của vọng niệm. Đó là cách diệt ô nhiễm bằng trí tuệ vipassana trong Tứ Niệm Xứ.

Trong thiền vipassana tinh tấn là không buông theo vọng tưởng chứ không diệt vọng tưởng mà chỉ chánh niệm tỉnh giác để thấy vọng tưởng sinh diệt như thế nào. Không xem vọng tưởng là ta, của ta hay tự ngã của ta. Nó chỉ là pháp vô thường, khổ, vô ngã.

Question 3

Thưa thầy! Hơn một tháng nay con thường phải sống trong trạng thái tâm buồn chán, và có những hình ảnh, ý niệm xuất hiện trong đầu khiến con thường sợ hãi. Con phải làm gì ạ? Nếu con để tâm vào hiện tại, để ý đến những hành động của mình thì giúp con nhẹ nhàng hơn, không biết con làm vậy có được không. Xin thầy giúp đỡ con.

Con cảm ơn Thầy và thành kính xin được đảnh lễ Thầy.

Accepted Answer

Con để tâm vào hiện tại như vậy là đúng. Ở nơi con có 4 lãnh vực cần được chú tâm quan sát đó là: 1) Những hoạt động hay trạng thái của thân. 2) Những cảm giác và cảm xúc. 3) Những hoạt động hay trạng thái của tâm. 4) Sự tương giao giữa thân, tâm và cảnh. Khi con thường trở về thấy biết lại chính mình thì sẽ thấy rõ 4 lãnh vực này và khi đó tâm con sẽ rỗng lặng trong sáng, không bị dao động hay bị ảnh hường bởi lực tác động bên ngoài, nên sẽ không còn sợ hãi, buồn chán và bất an nữa. Nhớ là chỉ cần biết mình một cách tự nhiên thôi, đừng quá cố gắng mà gây ra căng thẳng và mệt mỏi.